جمشید آموزگار

این نوشته به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب ایران باز نشر شده است.

جمشید آموزگار، دانش آموخته حقوق و اقتصاد در دانشگاه تهران و فارغ التحصیل مقطع دکترای مهندسی هیدرولیک از دانشگاه واشنگتن است.

او متولد چهارم تیر ماه ۱۳۰۲ استهبان فارس است. پدرش حبیب‌الله خان آموزگار از قضات وزارت عدلیه رضا شاه بود.

جمشید آموزگار عضو مجلس مؤسسان و دوره‌های دوم و سوم مجلس سنا بود و در کابینه حسین علاء وزارت فرهنگ را بر عهده داشت.

وی دوران ابتدایی و متوسطه را در تهران گذراند و تحصیلات دانشگاهی‌اش با جنگ دوم جهانی مقارن شد.

او تحصیل در رشته‌های حقوق و اقتصاد دانشگاه تهران را رها کرد و به آمریکا رفت. در دانشگاه کرنل لیسانس مهندسی راه و ساختمان را گرفت. در رشته مهندسی هیدرولیک در دانشگاه واشنگتن ادامه تحصیل داد و با اخذ مدرک دکترا از آنجا فارغ التحصیل شد. در سال ۱۳۲۸ فعالیت‌های اجرایی خود را با سمت کارشناسی در سازمان ملل آغاز کرد.

سال ۱۳۳۰ به ایران بازگشت و دو سال بعد، معاون مهندسی وزارت بهداشت شد و پس از آن به مدت بیش از هفده سال در کابینه‌های دکتر منوچهر اقبال، حسنعلی منصور و هویدا فعالیت داشت.

او سابقه وزارت بهداشت، کشور، کار، کشاورزی، دارایی و در نهایت، نخست وزیری کشور را در کارنامه خود دارد.

در سال ۱۳۴۶ کارشناس بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول بود. در همین سال به ریاست مجمع سالانه این بانک برگزیده می‌شود.

در این موقعیت است که به اعتقاد برخی، بخشی از راهبردهای او اقتصاد ایران را در ردیف کشورهای متمایل به تعادل و توسعه قرار می‌دهد.

در سال ۱۳۵۰ مقارن با حضور او در دومین اجلاس سالانه اوپک و برگزیده شدنش به عنوان رییس آن مجمع، در آمد ایران از نفت یازده برابر شد.

تدوین و تصویب نخستین قانون کار کشور، لوایح قوانین امور استخدامی، تلاش در جهت تثبیت قیمت نفت ایران و تزریق در آمدهای حاصل از فروش نفت به ارکان و زیر ساخت‌های اقتصادی کشور، خاصه اقتصاد کشاورزی ایران از جمله اقدامات در دوره نخست وزیری او در فاصله سال‌های۱۳۵۶ تا ۱۳۵۷ بود.

در سال ۱۳۵۵ آموزگار به عنوان دومین دبیرکل "حزب رستاخیز ایران‌" (حزبی که توسط محمد رضا پهلوی به عنوان یگانه حزب ایران تاسیس شده بود) و مشاور نخست وزیر به کنگره حزب معرفی گردید.

به اعتقاد برخی از ناظران، شاه با انتخاب جمشید آموزگار در صدد بر آمده بود تا خود، با مشارکت بخشیدن به مخالفانش، فرصت بحران زایی در ایران را از منتقدانش بگیرد.

اما عملا در دوران نخست وزیری آموزگار مخالفت‌ها در کشور بالا گرفت و انتشار مقاله‌ای در ۱۷ دی ماه ۱۳۵۶ علیه آیت‌الله خمینی از سوی دولت به اعتراض خیابانی طرفداران او انجامید.

بسیاری از شهرهای ایران را موجی از اعتراضات در قالب راهپیمایی در برگرفت.

در ۲۵ مرداد ۱۳۵۷ در شهرهای اصفهان‌، نجف ‌آباد، شهرضا و همایون شهر حکومت نظامی اعلام شد.

در ۲۸ مرداد ۱۳۵۷ سینمای رکس آبادان در حین نمایش فیلم دچار آتش سوزی شد و بنا بر آمار ارایه شده در مطبوعات ۳۷۷ نفر کشته شدند.

مخالفان دولت این رخداد را به سازمان اطلاعات کشور (ساواک) نسبت دادند. در پی این تحولات جمشید آموزگار از مقام نخست وزیری و دبیرکلی حزب رستاخیز استعفا کرد.

هفت روز پس از استعفای آقای آموزگار، شاه حزب رستاخیز را منحل کرد. جمشید آموزگار در آذر ماه ۱۳۵۷ ایران را به مقصد آمریکا ترک کرد. پس از آن فعالیت‌های آقای آموزگار بر اقتصاد جهانی و صندوق بین‌المللی پول متمرکز بوده است.