عمران‌خان؛ خوشبینی در کابل و چشم‌انداز نو در سیاست پاکستان

ظهور عمران خان به عنوان صدراعظم پاکستان و طرح "پاکستان نوین" او در کابل نیز خوشبینی‌های زیادی به‌وجود آورده است. این قهرمان کریکت پشتون‌تبار، متولد لاهور و تحصیل‌کرده آکسفورد با شعار «مبارزه با فساد» وارد کارزار انتخابات پاکستان شد.

تا سال‌ها کمتر کسی صدای او را شنید اما عمران‌خان در امور خیریه فعال بود، بیمارستان/شفاخانه‌های مدرن در کراچی و پیشاور ساخت و حزب تحریک انصاف او در انتخابات ۲۰۱۳ کنترول ایالت خیبر پختون‌خواه را در دست گرفت.

در این مدت توانست موفقانه طرح نهایی پیوستن مناطق قبایلی را به این ایالت از پارلمان فدرال بگذراند. در این ایالت نظم و قانون‌گرایی را رواج داد.

از منظر کابل نسبت به عمران‌خان خوشبینی‌های زیادی وجود دارد. گرچه عمران خان در سیاست منطقه‌ای و خارجی پاکستان متکی به ارتش/اردوی پاکستان خواهد بود.

از طرف دیگر، تنش حکومت ملکی با ارتش در جهت صلح و ثبات تاثیری نداشته است. بنابراین کابل نزدیکی عمران‌خان با ارتش پاکستان را موضوعی طبیعی می‌بیند. چرا که سیاست پاکستان نسبت به افغانستان و هند همواره در کنترل ارتش پاکستان باقی مانده است. حضور میلیونی مردم در تظاهرات دو سال اخیر گواه محبوبیت فزاینده عمران خان است و شائبه تقلب ارتش به نفع عمران‌خان شاید موضوعی جدی نباشد.

عمران‌خان با آن‌که پشتون‌تبار است. برخلاف رهبران احزاب ملی‌گرای پشتون که در انتخابات اخیر نیز کرسی‌های‌شان را بیشتر از دست دادند، خود را یک پاکستانی می‌داند و داعیه تغییر جغرافیای منطقه‌ای را ندارد، او می‌خواهد "پاکستان نوین" را بسازد. بنابراین از این زاویه به قدرت رسیدن عمران‌خان به‌معنای فروکش نمودن ناسیونالیست‌گرایی قومی نیز خواهد بود.

عمران‌خان به نسبت سایر دولت‌مردان پاکستان پاک از فساد مالی و سیاسی است و با شعار مبارزه با فساد توانسته نه‌تنها نواز‌شریف را از صدارت عظمی بیرون کند بلکه او را حتی روانه زندان ساخته است.

به باور این قهرمان پیشین کریکت سیاست‌مداران فاسد پاکستان سالانه بیش از ده میلیارد دلار را به جیب می‌زنند در حالی که اقتصاد پاکستان رو به ورشکستگی است. اگر او به قدرت برسد خیلی از سیاست‌مداران پیشین که با اتهام فساد مواجه‌اند روانه زندان خواهند شد.

عمران‌خان امور زیربنایی مانند آموزش را در اولویت برنامه‌های خود قرار داده است. از جمله برداشتن دوگانگی سیستم آموزش مدرن و مدارس مذهبی را در برنامه خود دارد.

افغانستان و عمران خان

اصلاح و کنترل بیش از ۲۰ هزار مدرسه مذهبی در پاکستان از خواسته‌های اصلی افغانستان در راستای مبارزه با تندروی مذهبی نیز است.

عمران‌خان به صراحت مخالفت خودش را با آمریکا و حضور نیروهای آمریکایی در افغانستان بارها اعلام کرده است، به‌ویژه تندترین واکنش را به سیاست ترامپ نسبت به پاکستان نشان داده است که امری دور از انتظار از یک سیاستمدار پوپولیست در آستانه انتخابات نیست.

اما او به‌ عنوان صدراعظم دلیل زیادی برای تداوم مخالفت با آمریکا ندارد، او معتقد به مذاکره است، حتی می‌خواهد که پاکستان با ائتلاف شمال در افغانستان نیز بایست وارد مذاکره گردد. بنابراین به قدرت رسیدن عمران‌خان بازار آتش‌بس و مذاکره با طالبان را گرم‌تر می‌سازد.

عمران‌خان همراهی اقلیت‌های قومی بلوچ و هزاره در پاکستان را نیز با خود دارد، سبب کاهش تنش‌های قومی شده است، به ویژه امیدواری نسبت به کاهش رویدادهای خونین مانند قتل‌های زنجیره‌ای و بمب‌گذاری علیه هزاره‌های پاکستان نیز به‌وجود آمده است.

نتیجه این‌که سیاست پاکستان در چند دهه اخیر توسط چند خانواده بزرگ کنترل می‌شده است. عمران خانه یک چهره جدید بیرون از دایره سنتی قدرت خانوادگی در پاکستان است. او وعده ساختن پاکستان نوین را داده است، امری که با خوشبینی از طرف کابل دیده می‌شود. عمران‌خان چشم‌اندازی نو را در مناسبات پیچیده و پر از تنش اسلام‌آباد با کابل گشوده است.