'آخرین بازمانده: شهربانو' در آپارات

این هفته در آپارات فیلم 'آخرین بازمانده: شهربانو' ساخته‌ فرشاد فداییان به نمایش در می‌آید.

درباره فیلم

یکی از ویژگی های سینمای فرشاد فداییان، نوع تدوین و عرضه خاص فیلم‌هایش است. برای او صدا و سکوت و جای بریدن نما و یا میزان پرداختن به یک اتفاق در یک سکانس مبتنی بر الگوی خاصی نیست. نمونه‌های عینی این نگاه را می‌شود در تدوین فیلم‌هایش دید. از جمله در فیلم 'آخرین بازمانده: شهربانو' . روستای حاجی باقر در حاشیه کویر مرکزی ایران در هفتاد و پنج کیلومتری نایین، شبه روستایی است بی نام و بی سکنه با جمعیت یک نفره و جایی پر از سکوت با چند درخت انار و پسته و زردآلو. اینجا فانوس تنها یک خانه روشن است. فانوس شهربانو و این روستای متروک با نفس این زن ۶۵ ساله زندگی می‌کند . فیلم 'آخرین بازمانده: شهربانو' درباره این زن و این روستا است که فرشاد فداییان در سال ۱۳۸۴ ساخته است.

ویژگی فیلم

'آخرین بازمانده: شهربانو' ساخته فرشاد فداییان، ثبت آخرین بازمانده‌های زندگی در یک روستای کویری با یک بیان سینمایی خاص خود کارگردان است. روستاهایی که تا همین بیست سی سال پیش پر از صدای زندگی بودند و حالا روبه زوال و نابودی‌اند. آقای فداییان در این فیلم همچنان به کشف و شهودش در تدوین تصویر و صدا و سکوت ادامه می‌دهد. او فیلمی ساخته که سهل و ممتنع به نظرمی‌رسد . فیلمی که در آن فیلمساز نه تنها از این که سایه‌اش در فیلم دیده شود ابایی ندارد بلکه حتی صداهای پشت صحنه را هم به نشانه حضور خودش در فیلم به جای می‌گذارد تا دیده و شنیده شود.

نگاه کارگردان

محدوده ی کویر مرکزی ایران . صد کیلومتر دور از شهر حاشیه ی کویری نائین. رها شده بر زمینی صاف و بی حصار ، شبه روستایی نیمه جان ، بی سکنه ، بی صدا . نامش : مزرعه ی حاجی باقر . آبگیری انباشته از رسوب گل و شن ، آبدهِ چند درخت انار و پسته و زرد آلو . " مظهر"ی از کهنه "کاریز"ی در هم فرو ریخته و باریکه آبی هنوز . شماری مرغ و خروس و گله ای از بز و گوسفند غایبِ سر گردانِ خاربن و علف . و هرازگاهی ناله ی یکی چند بزغاله ی نوزاد و نحیف و بی پا . و مزرعه ی حاجی باقر که با نفسِ شهر بانوی ۶۵ ساله و با همین یک نفس ، هنوز نمرده است . در سفری "شهر بانو" به من می گوید می خواهد تا زنده است این مزرعه- روستا را یک تنه سرپانگه دارد . او با فارسیِ شکسته - بسته ی شیرین می گوید :"می مانم ، می مانم به خاطر همسرم که درِ خانه اش یعنی همین خانه ، به روی هر کویری تشنه ، خسته و گرسنه باز بود . می مانم به خاطر همه ی آن هایی که این جا زندگی کردند و مردند وحتی آنهائی که به شهرها رفتند که ای کاش نمی رفتند". چوپان گله ی "شهر بانو" تا از صحرا با گله بیاید ، آمدن اش ، یک دو ساعتی طول می کشد: چوپان بی خواب و ُتنُک حوصله از شبیخون های شبانه ی گرگ ها . غربتیِ مزد بگیرِ گله ی "شهر بانو" ظهر که بر گردد خُلق "شهر بانو" را از خبرِ تلف شدنِ هر شبه ی یکی دو گوسفند و بز در مصاف با گرگ ها ، تنگ خواهد کرد . گوسفندان و بزانی که فقط شهر بانو مالک آن ها نیست. اگر باد سرکش گهگاهی نباشد ، چوپان با گله سر نرسد ، مرغ و خروس ها تشنه و گرسنه نباشند ، این جا ، مزرعه ی سکوت است . حتی وقتی "شهر بانو" به نماز می ایستد سکوت مزرعه مضاعف می شود. "شهر بانو" آفتاب نزده بر می خیزد و تا وقتِ روشنیِ فانوس "بر خاسته" می ماند . و صبح و... آب و جارویِ حیاط خانه که زمینِ دشت است . و مرغ و خروس های وِراج که آب و دانه می خواهند . و آبگیر که از آب نیمریز کاریز ، به زحمت، جانی گرفته . و "شهر بانو" و آبروها ی سنگلاخی و دست و ناخن و بیلِ "شهر بانو " که کار سازِ گذرِ آسانِ آب می شود به باغ . زنگوله ها و آمدن گله . و چوپان با چهره ای خبر از دریده شدن یکی دو گوسفند و بز در مصاف با گرگ ها. و غصه ی هر روزه ی شهر بانو . و "شهر بانو" که چای و نانِ چوپان را می دهد . و "شهر بانو" که همراه چوپان می شود در دوشیدنِ بزان و گوسفندانِ شیر ده . چوپان و گله رفته اند . و سگ های درمانده ی گله که از وحشتِ گرگ ها و شرمِ ملامتِ "شهر بانو" ، با فاصله ، کنار "شهر بانو " میمانند تا شبِ دیگر که گرگ ها چه بر سرِ گله بیاورند . و حال ، کفچه خوراکی برای ناهار "شهر بانو" . و شهر بانو ، بی که دمی بیاساید تا نوبت دوم آب به باغ ، همچنان گرفتار کار است. و نوبت دوم آب به باغ . همان دست ، همان ناخن ، همان بیل . و آبی که باید به گوشه ای دیگر از مزرعه ، از گذر و آبروهایی دیگر به باغ برسد . غروب . از میان آن خانه - اتاق های گنبدی، تنها یک فانوسِ روشن : فانوس آخرین خانه . و تنها یک نفسِ زنده . نفس آخرین بازمانده : "شهر بانو"

درباره کارگردان

فرشاد فداییان یکی از چهره‌های متمایز و شاخص در مستندسازی است که به فرم بیانی خاص خودش و در واقع به امضای خودش در پای آثارش رسیده است. فیلمسازی که در عرصه عمومی حضور چندانی ندارد و آرام و بی‌سر و صدا بیش از دو دهه است که در ایران فیلم می‌سازد: از مستندهای صنعتی و سفارشی گرفته تا مستندهای شخصی و ویدیو آرت. آقای فداییان متولد ۱۳۲۶ است. فلسفه خوانده، عکاسی کرده و شعر و موسیقی را خیلی خوب می‌شناسد. ورود‌ش به سینما و عرصه مستندسازی با ساخت فیلم‌های مستند صنعتی بوده است. از سال‌های پایانی دهه شصت شروع کرده و کارنامه‌ای پربار از مستندهایی درباره زندگی در نقاط مختلف ایران دارد. فیلمسازی خود ساخته که ذهنیتی سیال در درک سینما دارد و به دنبال بیان سینمایی خاص خودش است. اهل جشنواره‌های سینمایی و رقابت‌های جشنواره‌ای نیست و بیش از چهارده سال است که در هیچ جشنواره‌ای شرکت نکرده است.

فیلم‌شناسی فرشاد فداییان

خاک تا سنگ ١٣٦٧ سنگ ، مادر خاموش ١٣٦٦ – ١٣٦٧ شناسنامه کارخانه‌ای فراموش شده ( سه اپیزود ١٣٧١- ١٣٦٩) آبسال ۱۳۷۳ L.A.B ( سال ۱۳۷۳) او و پرنده‌ها ۱۳۷۵ گولش منزل ۱۳۷۵ در مدرسه سید قلیچ ایشان ۱۳۷۶ دام ۱۳۷۶

مسافران کوچک سفری بی انتها ۱۳۷۷ فیلم – موسیقی "شهرزاد" ۱۳۷۸ یموت ، یک خانه ، یک ایل ۱۳۷۸ یک سازه ، یک سد ۱۳۸۰- ۱۳۷۵ سازه‌های آبی در تمدن خوزستان ( سه اپیزود _ اپیزود : کارون و دز ۱۳۸۱ – ۱۳۷۹ ) ورود ممنوع ۱۳۸۲ مرزها ۱۳۸۲ L.A.B ۲ (سال ۱۳۸۲) آخرین بخشی ۱۳۸۲ مهمان‌خانه‌ی عذرا ۱۳۸۳ خانه‌ی ایوب ۱۳۸۳ ورودی‌ها ۱۳۸۳ بار دیگر ، آن خانه ۱۳۸۳ خانه در خانه ۱۳۸۳ گزارش هایی از آهن ، آهنگر و آهنگر‌خانه(هفت فیلم کوتاه بر اساس آثار بهروز حشمت) ۱۳۸۳ خانه‌ی بامَسِ مهربان ۱۳۸۴ داریوش و بانو ۱۳۸۴ آخرین بازمانده: شهربانو ۱۳۸۴ انگشت های پای چپ ۱۳۸۶-۱۳۷۹ بُرنا ۱۳۸۶

ذاکر ۱۳۸۶ کهنه، نومی شود ۱۳۸۷ دره گوران، گهواره ای که تکان می خورد ۱۳۸۷ مدارس جلفای نو (به زبان ارمنی) ۱۳۸۹ لگراند ۱۳۸۹ عزت اگر به قهوه خانه نیاید ۱۳۸۹ شیرین نساء خانه ات کجاست ۱۳۸۹ معلا تنها نیست ۱۳۹۰ نجار پسر عطار ۱۳۹۰ من و یک نوبت صیادی ۱۳۹۰

خانه‌ای که پسرش را در شهر گم کرده ۱۳۹۰ خدیجه‌ی نی زن و رمه‌هایش (تدوین و تهیه) ۱۳۹۱ داس¬های اوسا جلیل ۱۳۹۱ مادرم، بُرزولان ۱۳۹۱ آسبادهای " نشتیفان " ، کنار قبرستان ١٣٩١ بی اسب هم ترکمنم ۱۳۹۱ برادران طایفه ی اسماعیلی، همسران و فرزندان ... ۱۳۹۱ حباب ... ۱۳۹۱ بچه قصاب ، قصاب ، گوسفندان و کبوتران ... ۱۳۹۱ گیسو ... ۱۳۹۲ ماسوله با خسرو می‌خندد ... ۱۳۹۲ با گاو های یوسف ... ۱۳۹۲

چهار پنجره رو به یک حیاط ... ۱۳۹۲ همه‌ی بیماران این پزشک ... ۱۳۹۳ گزارش در و پنجره های مانده ... ۱۳۹۳ شاعری که به مردمش نان میدهد ... ۱۳۹۳ این بامداد خسته ... ۱۳۷۶-۱۳۹۴

یک جمع گُداری ... ۱۳۹۴

فرشاد فداییان از زبان خودش

'بیست و هفت سال است در حوزه‌ی سینما با رویکرد مستند کار می کنم. پیش از فعالیت مستندسازی، عکاسی کرده‌ام و هنوز هم عکاسی می‌کنم.

رشته ی تحصیلی‌ام فلسفه است. مستندسازی برای من بیش از هر چیز یک وظیفه‌ی فرهنگی- اجتماعی است. ایران، همیشه برای من یک مائده‌ی گسترده با انبوهی خوراک آماده برای کار بوده و هست.

تا حالا هم شصت و نه مستند و نیمه مستند کوتاه و بلند ساخته ام. ' فرشاد فداییان

درباره کارشناسان برنامه

حمید نفیسی

حمید نفیسی، استاد رادیو، تلویزیون و فیلم و همچنین استاد تاریخ هنر در دانشگاه نورث‌وسترن آمریکا است. او همچنین صاحب کرسی 'التانی' در رشته ارتباطات و عضو 'برنامه مطالعات خاورمیانه و افریقای شمال در همان دانشگاه است. پروفسور نفیسی جایگاه برجسته‌ای در مطالعات فرهنگی در حوزه رسانه‌های ایرانی و خاورمیانه‌ای در زمینه سینما و رسانه در مهاجرت و تبعید و سینما و رسانه پسااستعماری دارد. نفیسی سخنرانی‌ها و تالیفات متعددی در در ایران و جهان درباره موضوعات فوق داشته است. یکی از تالیفات فارسی او کتاب 'سینمای مستند' (جلد اول و دوم) است که در سال ۱۳۵۷ منتشر شده و هنوز یکی از منابع درسی فیلم مستند در ایران محسوب می‌شود. از آخرین تالیفات او می‌توان به کتاب چهار جلدی 'تاریخ اجتماعی سینمای ایران' اشاره کرد که به تازگی جلد اول آن در ایران ترجمه شده و تالیف آن بیش از سی سال به طول انجامیده است.

فرید اسماعیل‌پور

فرید اسماعیل پور متولد مشهد و دانشجوی مقطع دکترای سینما در سوربن فرانسه است. فعالیت سینمایی خود را در نوجوانی و از سال ۱۳۷۵ با تحصیل در دوره های آموزش فیلمسازی انجمن سینمای جوانان ایران، و ساخت فیلم های کوتاه تجربی آغاز کرد. پس از آن او کوشید تا با ساخت سه فیلم مستند درباره موسیقی فولکلور خراسان و یک فیلم درباره شیخ احمد جامی، صوفی و شاعر قرن ششم (مجموعه فرهنگ فولکلوریک خراسان)، سهم خود را در حفظ و انتقال این فرهنگ ایفا کند.وی تا کنون هشت فیلم مستند و چهار فیلم کوتاه داستانی و تجربی در کارنامه خود دارد و در کنار فیلمسازی به عنوان مترجم و منتقد با نشریه های سینمایی همکاری می کند. او عضو هیئت تحریریه مجله سینمایی " سینما-چشم" نیز است. بعضی از فیلمهای او غیر از این دو فیلم عبارتند از: 'نامه ایرانی" ۱۳۹۲'، 'آوریل بی رحم ترین ماههاست'،۱۳۹۰ ،'نیمکت سنگی' ۱۳۸۹ و 'ژنده پیل' ۱۳۸۷.

شهاب میرزایی

شهاب میرزایی دانش‌آموخته سینمای جوان همدان و مدرسه فیلمسازی تهران است. او کار مطبوعاتی خود را از سال ۱۳۷۷ در روزنامه زن آغاز کرد و سپس در خبرگزاری میراث فرهنگی و سایت جدید آنلاین فعالیت داشته است.او فیلم کوتاه 'کابوس' را در سال ۱۳۸۱ ساخته است که در هفته فیلم در بارسلونا، کلن و پورتوبلوی لندن حضور داشته است. او دستیار کارگردان در فیلم 'تهران، ساعت هفت صبح' ساخته امیرشهاب رضویان بوده است و همچنین به عنوان نویسنده با برنامه سینما چهار تلویزیون ایران همکاری داشته است. همچنین در سال ۱۳۸۴ هفته فیلم های ایرانی را با همکاری خانه فیلم کلن در شهر کلن آلمان برگزار کرده است. شهاب میرزایی از سال ۱۳۹۰ در وب سایت بی‌بی‌سی فارسی مشغول به کار است.

گفتگوی برنامه آپارات

گفتگوی برنامه آپارات با حمید نفیسی، فرید اسماعیل‌پور و شهاب میرزایی درباره فیلم 'آخرین بازمانده: شهربانو' را در <link type="page"><caption> اینجا</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2015/07/150729_av_aparatinterview_30_15" platform="highweb"/></link> ببینید.

خلاصه فیلم‌های هفته گذشته 'داریوش و بانو' و 'خانه در خانه' ساخته‌های فرشاد فداییان

خلاصه 'داریوش و بانو'

فرشاد فداییان در فیلم 'داریوش و بانو' که در سال ۱۳۸۴ ساخته، چند روز مانده به سال نوی ایرانی و در یک چهارشنبه‌سوری به سراغ این زوج پیر رفته تا تصویری از یک دوران رو‌به‌زوال ارائه دهد.

'داریوش و بانو ، دو تن از نزدیک به سی هزار تن بازمانده دین زرتشت در ایرانن‌اند. آن دو در خانه‌ای بزرگ، به انتظارات کوچک، دل بسته‌اند.'

خلاصه 'خانه در خانه'

واپسین دیدار تنها بازمانده از ساکنان خانه یک خانواده بزرگ. خانه‌ای که فقط یک خانه نیست.

آرشیو برنامه های آپارات

<bold>برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات <link type="page"><caption> اینجا </caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2014/09/140924_aparat_archive" platform="highweb"/></link>را کلیک کنید.</bold>

مشاهده برنامه از طریق وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول زیر از طریق لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی نیز قابل مشاهده است.

برای مشاهده برنامه از طریق لینک پخش زنده تلویزیونی وب سایت بی‌بی‌سی<link type="page"><caption> اینجا </caption><url href="http://www.bbc.com/persian/tvandradio/2013/08/000001_bbcpersian_livetv" platform="highweb"/></link>را کلیک کنید.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: کلیک <link type="page"><caption> aparat@bbc.co.uk</caption><url href="mailto:aparat@bbc.co.uk" platform="highweb"/></link>

آدرس فیس بوک برنامه آپارات:کلیک<link type="page"><caption> https://www.facebook.com/aparatonbbc</caption><url href="https://www.facebook.com/aparatonbbc" platform="highweb"/></link>

*ممکن است هنگام پخش خبر فوری، محتویات این صفحه و این برنامه بدون اعلام قبلی تغییر کند.