چگونه جشنواره موسیقی زنان برگزار نشد

جشنواره موسیقی زنان که چند سالی در دولت احمدی‌نژاد به محاق توقف و رکود دچار شده بود، در نخستین سال دولت آقای روحانی نیز دچار توقف فعالیت شد.این جشنواره قرار بود از روز ۲۴ خرداد و همزمان با سالگرد پیروزی آقای روحانی در انتخابات ریاست‌ جمهوری آغاز به کار کند. میزگرد خبری جشنواره نیز روز ۱۹ خرداد برگزار و دست‌اندرکاران از حضور نزدیک به ده گروه موسیقی بانوان در ۹ روز اجرا خبر دادند، اما در روز نخست برگزاری‌ نه تنها جشنواره‌‌ای برگزار نشد و گروهی به صحنه نرفت، بلکه یک روز بعد از برگزاری جشنواره مسئولان آن در خبری اعلام کردند برگزاری جشنواره به زمانی دیگر موکول شده است.

بر اساس نوشته خبرگزاری هنر "این جشنواره قرار بود ساعت ۱۵ روز ۲۴ خرداد با کنسرت گروه "آوای مهربانى" به سرپرستی سهیلا پورگرامی آغاز شود". دست‌اندرکاران جشنواره دلیل برگزارنشدن را "مشکل زمان ناکافی برای تبلیغات" اعلام کردند. اما به نظر می‌رسد دلایل دیگری هم در چنین تصمیمی تاثیر داشته است.

حذف و اضافه کردن نام "جشنواره"

جشنواره موسیقی بانوان ابتدا قرار بود با همین عنوان برگزار شود، اما مدیران اجرایی موسیقی در معاونت هنری و دفتر موسیقی از مسئولان جشنواره خواستند تا نام "جشنواره" را حذف و به جای آن "اجرای موسیقی بانوان " را اضافه کنند. به گفته کامران همت‌پور، از مدیران اصلی جشنواره زنان در گفت گو با خبرگزاری هنر " این نکته را مسولان دفتر موسیقی به مریم فاطمی(مدیر جشنواره) گفتند".

خبرگزاری مهر نیز در گزارش خود از نشست خبری ۱۹ خرداد دست‌اندرکاران جشنواره به این نکته اشاره کرد و از قول خانم فاطمی نوشت " گروههای خوبی از این دوره از جشنواره بعد از مدت ها تعطیلی و رکودی که داشت، استقبال کردند." اما در ادامه به "وجود قوانین دست و پاگیر به جا مانده از دولت قبل اشاره کرد" و گفت" مجبور شدیم... نام جشنواره را از این رویداد حذف کنیم و به عنوان (اجراهای موسیقی بانوان) اکتفا کنیم."

اما دو روز بعد (۲۱ خرداد) آقای همت‌پور از جلسه‌ای یاد کرد که با مدیرکل دفتر موسیقی وزارت ارشاد داشت. به گفته آقای همت‌پور "در جلسه آقای پیروز ارجمند رییس دفتر موسیقی، دستور دادند عنوان 'جشنواره' از این رویداد هنری حذف نشود."

او دلیل چنین تصمیمی را "انعکاس نامطلوب" حذف آن "در محافل فرهنگی" دانست و گفت که "حتی برخی رسانه‌های بیگانه آن را دستاویزی قرار دادند برای یک سری اتهامات بی‌اساس در خصوص سیاست‌گذاری‌های فرهنگی هنری دولت". در نهایت اما حذف و اضافه کردن نام جشنواره هم نتوانست جشنواره موسیقی بانوان را به جریان اندازد.

به نظر می‌رسد سیاست‌های دوگانه دفتر امور موسیقی خود یکی از دلایل کم‌توفیقی و توقف فعالیت این جشنواره باشد. ضمن آنکه اخبار ضد و نقیض درباره چرایی برهم خوردن این جشنواره هم مزید بر علت شده است تا کنجکاوی‌ها نسبت به دلیل اصلی چنین تصمیمی بیشتر شود. آقای همت‌پور تاخیر در دریافت مجوز تبلیغات جشنواره را یکی از دلایل اصلی بر هم خوردن جشنواره دانست. به گفته او"مجوز تبلیغات ۲۴ خرداد داده شد" اما دفتر امور موسیقی به خبرگزاری هنر گفت"مجوز تبلیغات ۱۸ خرداد داده شد."

حتی اگر سخن دفتر موسیقی ارشاد را بپذیریم شش روز زمان بسیار کمی برای تبلیغات است، در جشنواره‌های این چنینی نشست‌های خبری ده روز تا ۱۵ روز قبل از جشنواره برگزار می‌شود.

بودجه پایین و توان اندک بخش خصوصی

در کنار تناقضات موجود در نوع سیاستگزاری این جشنواره بودجه بسیار پایینی که برای آن در نظر گرفته بودند از دیگر دلایل تعویق آن می‌تواند باشد. دست ‌اندرکاران جشنواره پیش‌بینی می‌کردند بخشی مهم از بودجه جشنواره و هزینه‌های آن را بتوانند از ناحیه فروش بلیت تامین کنند،‌اما تبلیغات کم و در کنار آن برگزاری دیرهنگام نشست خبری و اطلاع‌رسانی ناقص سبب شد تا عملا فرصتی برای آگاهی‌رسانی به افکار عمومی و علاقه‌مندان به این جشنواره باقی نماند.

شیدا جاهد خواننده نسبتا شناخته شده موسیقی سنتی که در ۴ سال دوم دولت احمدی‌نژاد ممنوع‌الفعالیت بود از بودجه پایین و قرارداد‌های بسیار نازل با گروه‌ها خبر داد و به خبرگزاری هنر گفت این مبلغ "تنها برای دستمزد نوازنده‌ها کفایت می‌کند و ...اغلب باید از جیب خودمان هزینه کنیم"

اگر چه در جدول اعلامی از سوی دبیر جشنواره برخی گروه‌های نام آشنا نیز حضور داشتند، اما نبود برخی دیگر از چهره های شاخص موسیقی بانوان همانند سیمین غانم، افلیا پرتو، هنگامه اخوان، حوروش خلیلی، ملیحه سعیدی و سوسن اصلانی جشنواره را با فقر چهره‌‌های نسبتا معروف موسیقی بانوان روبرو کرد. آقای همت پور از تماس با تک تک این هنرمندان خبر داد اما در نشست خبری یاد شده اعلام کرد "این هنرمندان یا در سفر بودند و یا به دلایلی از حضور در جشنواره امتناع کردند."

اختصاص زمان بسیار نامناسب هم می‌تواند یکی از دلایل اصلی برگزار نشدن این جشنواره باشد. ساعت ۱۵، آن هم در روزهای گرم و سوزان تابستان، زمان مطلوبی برای کنسرت نیست. ضمن آنکه تب جام جهانی نیز کل کشور را فرا گرفته و رغبت پرداختن به تفریحات دیگر در چنین مواقعی عملا کاستی می‌گیرد.

برابر گزارش این خبرگزاری از نشست خبری، جشنواره یاد شده قرار بود توسط موسسه غیر دولتی "در قاب اندیشه" و موسسه "آوای حنانه" برگزار شود و در آن گروه‌های "کرشمه" به سرپرستی شیدا جاهد، "آوای مهربانی"، به سرپرستی سهیلا پورگرامی، "آواز ملل" به سرپرستی شهلا میلانی، "پریشاد" به سرپرستی پریچهر خلوتی، "بوی گندم"، "مشتاق شیراز" و "قناری" به سرپرستی قرنیه محمد آوا، "دریای راز" به سرپرستی دریا ولی‌لو، "خنیا" به سرپرستی پری ملکی، "ستاره قطبی" به سرپرستی بهاره ایلچی و گروه‌های "دادمهر" و "چکاوک آزاد" به اجرای برنامه بپردازند. از میان این گروه‌ها، پری ملکی اعلام کرد هیچ‌ هماهنگی با او برای حضور در این جشنواره صورت نگرفته است.

هجمه منتقدان سیاست‌های فرهنگی دولت

اگر چه دلایل برشمرده‌شده از سوی دست‌اندرکاران جشنواره موسیقی بانوان می‌تواند توجیهی برای تعویق‌انداختن آن باشد، اما به نظر می‌رسد یکی از دلایل اصلی تصمیم به تعویق این جشنواره به هجمه‌هایی مرتبط باشد که در یک ماه اخیر از سوی جریانات تند منتقد سیاست‌های فرهنگی دولت‌آقای روحانی صورت گرفته و می‌گیرد.

حمله احمد خاتمی به اجرای کنسرت‌های موسیقی (از هر نوعش) در تریبون نماز جمعه احتمالا مدیران ارشد بخش هنری دولت آقای روحانی را به این جمع‌بندی رسانده باشد که باید جشنواره موسیقی بانوان را بی‌سر وصدا و بدون هیچ تبلیغاتی برگزار کرد. حتی کار را به گونه‌ای برنامه‌ریزی کردند که اعلام کنند این جشنواره را یک نهاد یا فردی در بخش خصوصی برگزار می‌کند تا اگر رخداد و اعتراض خاصی صورت گرفت، بتوانند ضریب و نوک پیکان حملات را از سمت وزارت ارشاد متوجه نهادی دیگر سازند.

در این گیرو دار پخش فیلمی ۹ دقیقه‌ای با عنوان"آوازهایی که زنان زیر گوش وزیر می‌خوانند" در فضای مجازی نیز‌ می‌تواند در توقف فعالیت‌ این جشنواره بی‌تاثیر نباشد. این فیلم همزمان با نخستین روز جشنواره توزیع و در فضای مجازی قرار گرفت و در‌آن اشاره‌هایی مستقیم به جشنواره موسیقی زنان شده است و برگزاری این جشنواره را"محصول خواب یکساله وزارت ارشاد" دانسته‌اند و با انتشار برخی سخنان وزیر ارشاد درباره موسیقی زنان، مخاطبان این مستند کوتاه را به "قضاوت" فراخوانده‌اند.

علی جنتی در روزهای آغازین تصدی‌اش (مهرماه سال گذشته) درباره تکخوانی زنان و با اشاره به "اختلاف نظر علما در این‌باره" گفته بود: " اگر تک‌خوانی بانوان منجر به مفسده نشود اشکال ندارد."

با توجه به چنین سوابقی محافظه‌کاری و احتیاط بیش از اندازه کار دست مسئولان جشنواره و دفتر موسیقی ارشاد داد و در نهایت به آنجا انجامید که اصولا جشنواره با استقبال بسیار کم و دچار توقف فعالیت شود. به نظر می رسد جشنواره‌ای با این درجه از اهمیت نیازمند امکانات پشتیبانی بیشتر و مطلوبتری بود تا به سرنوشتی چنین دچار نشود.