یک توافق جنجالی؛ آیا مجرمان آمریکایی به زندان فوق امنیتی السالوادور منتقل می‌شوند؟

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از تفاهم‌نامه‌ای که روز دوشنبه با رئیس‌جمهور السالوادور امضا کرد، بسیار خوشحال بود.

دیپلمات ارشد دولت دونالد ترامپ، از این که نایب بوکله، رئیس‌جمهور السالوادور، «با بی‌سابقه‌ترین، فوق‌العاده‌ترین و استثنایی‌ترین توافق مهاجرتی در جهان» موافقت کرده، هم شادمان و هم شگفت‌زده به نظر می‌رسید.

بوکله پیشنهاد داده بود که افراد اخراج‌شده از آمریکا را بدون توجه به ملیتشان بپذیرد و آنها را به زندان عظیم السالوادور منتقل کند.

مارکو روبیو گفت: «ما آنها را می‌فرستیم و او آنها را در زندان‌هایش نگه خواهد داشت.»

در حالی که این تفاهم‌نامه خود یک پیروزی برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا محسوب می‌شود که اولویتش تسریع اخراج مهاجران بدون مدرک از آمریکاست، اما شگفتی واقعی در بخش دیگری از این توافق نهفته بود که روبیو در ادامه به آن اشاره کرد.

او گفت: «او [بوکله] همچنین پیشنهاد کرده است که همین کار را برای مجرمان خطرناکی که هم‌اکنون در بازداشت هستند و دوره محکومیت خود را در آمریکا‌ می‌گذرانند انجام دهد، حتی اگر آنها شهروند یا ساکن قانونی آمریکا باشند.»

رئیس جمهور السالوادور تایید کرد که «به آمریکا پیشنهاد کرده است که بخشی از سیستم زندانش را برون‌سپاری کند».

او توضیح داد که السالوادور «تنها مایل است مجرمان محکوم‌شده را بپذیرد» و این کار را «در ازای دریافت هزینه» انجام خواهد داد.

بوکله همچنین اعلام کرد که افراد اخراج‌شده از آمریکا را در «ابَرزندان» السالوادور نگه خواهد داشت.

زندان عظیم السالوادور که با نام «سِکوت» (مخفف مرکز بازداشت تروریسم به اسپانیایی) شناخته می‌شود، به نماد سیاست‌های سخت‌گیرانه بوکله در قبال جرم و جنایت تبدیل شده است.

این زندان فوق‌امنیتی که یکی از بزرگ‌ترین‌ زندان‌های آمریکای لاتین است، در ژانویه ۲۰۲۳ افتتاح شد و بر اساس آمار دولتی، ظرفیت ۴۰ هزار زندانی را دارد.

زندانیان در سلول‌های بدون پنجره نگهداری می‌شوند، روی تخت‌های فلزی بدون تشک می‌خوابند و مدام تحت نظارت نگهبانان مسلح قرار دارند. نگهبان‌ها از سقف‌های شبکه‌ای بالای سلول‌ها آنها را زیر نظر دارند.

لیره ونتاس، خبرنگار بی‌بی‌سی موندو، که پس از درخواست‌های مکرر بی‌بی‌سی، پارسال اجازه یافت از این زندان بازدید کند، می‌گوید دمای داخل سلول‌ها به ۳۵ درجه سانتی‌گراد می‌رسد.

با توجه به محدودیت‌های شدید دسترسی به این زندان و این که خبرنگاران فقط در بازدیدهای رسمی و کنترل‌شده اجازه ورود دارند، تعداد زندانیانی که در هر سلول نگهداری می‌شوند دقیقا مشخص نیست.

تعدادی از گروه‌های فعال حقوق بشر این رقم را ۸۰ نفر در یک سلول اعلام کرده‌اند، در حالی که برخی دیگر گفته‌اند این تعداد ممکن است به بیش از ۱۵۰ نفر برسد.

وقتی خبرنگار ما از مدیر زندان درباره حداکثر ظرفیت سلول‌ها پرسید، او پاسخ داد: «جایی که ۱۰ نفر جا شوند، ۲۰ نفر هم جا می‌شوند.»

زندانیان ۲۴ ساعت شبانه‌روز در سلول‌هایشان محبوس هستند، به جز ۳۰ دقیقه ورزش گروهی در راهرویی بدون پنجره در طول روز.

طراحی این زندان کاملا حساب‌شده است.

پس از یک آخر هفته خونین در سال ۲۰۲۲ که طی آن بیش از ۷۰ نفر در این کشور کوچک آمریکای مرکزی کشته شدند، نایب بوکله رئیس‌جمهوری السالوادور، در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «پیامی برای باندهای تبهکار: به خاطر اقدامات شما، رفقای شما دیگر نور خورشید را نخواهند دید.»

ساخت زندان عظیم السالوادور مدت کوتاهی پس از این پیام آغاز شد.

شرایط این زندان و نحوه رفتار با زندانیان با انتقاد شدید گروه‌های حقوق بشری مواجه شده است.

میگل ساره، عضو سابق کمیته فرعی سازمان ملل برای پیشگیری از شکنجه، این زندان را به‌ «گودالی از بتن و فولاد» تشبیه کرده است.

آیا دولت ترامپ می‌تواند شهروندان آمریکایی را به آنجا بفرستد؟

روز سه‌شنبه، ترامپ به خبرنگاران گفت که از این ایده استقبال می‌کند، اما درباره قانونی بودن آن ابراز تردید کرد.

او در مراسم امضای یک فرمان اجرایی در دفتر خود در کاخ سفید گفت: «اگر از نظر قانونی مجاز به انجام این کار بودیم، لحظه‌ای درنگ نمی‌کردم.» او سپس افزود: «نمی‌دانم که چنین حقی داریم یا نه.»

او ادامه داد: «در حال بررسی این موضوع هستیم، اما می‌توانیم توافق‌هایی انجام دهیم که این جنایتکاران را از کشورمان بیرون کنیم.»

اما هرگونه تلاش برای اخراج شهروندان آمریکایی یا ساکنان قانونی آمریکا به یک زندان خارجی، با چالش‌های قانونی روبه‌رو خواهد شد.

شهروندان متولد آمریکا از حمایت قانونی در برابر اخراج برخوردارند.

اما در مواردی، شهروندانی که در آمریکا متولد نشده‌اند و از طریق فرآیند قانونی تابعیت گرفته‌اند، در صورتی که مشخص شود تابعیتشان را با تقلب به دست آورده‌اند، ممکن است شهروندی خود را از دست بدهند.

الکس کوئیک، وکیل مهاجرت و استاد دانشگاه کیس وسترن رزرو در اوهایو، به بی‌بی‌سی گفت شهروندانی که تابعیت آمریکا را گرفته‌اند و مظنون به ارتباط با باندهای تبهکار یا سازمان‌های تروریستی مانند ترن ده آراگوا یا مارا سالواتروچا هستند نیز می‌توانند تابعیت خود را از دست بدهند.

او افزود: «اگر مشخص شود که شما عضو گروهی بوده‌اید که دیگران را تهدید کرده یا مورد آزار قرار داده است، می‌توانند سعی کنند تابعیت شما را لغو کنند.»

پس از لغو تابعیت، فرد در معرض خطر اخراج قرار می‌گیرد.

کوئیک تاکید کرد که این اقدام باید از طریق «یک فرآیند رسمی حقوقی» در دادگاه فدرال انجام شود.

اما این وکیل هشدار داد که «تابعیت چیزی نیست که اگر آن را گرفته باشید، برای همیشه قطعی باشد».

با وجود این او تاکید کرد که «هرگز نشنیده است» که شهروندان متولد آمریکا به دلیل جرایمی که در آمریکا مرتکب شده و در آنجا محاکمه شده‌اند، برای سپری کردن محکومیتشان به خارج فرستاده شوند.

شِو دلال‌ دهینی، مدیر روابط دولتی انجمن وکلای مهاجرت آمریکا، نیز گفت که «هرگز چنین ایده‌ای» درباره فرستادن شهروندان آمریکایی به زندان‌های خارج از این کشور نشنیده است.

او تایید کرد که شهروندان که تابعیت آمریکا را گرفته‌اند، ممکن است در برخی شرایط تابعیت خود را از دست بدهند، اما تاکید کرد که «شهروندان متولد آمریکا را نمی‌توان از تابعیت محروم کرد».

اما وضعیت کسانی که اقامت دائم قانونی آمریکا را دارند نسبت به شهروندان آمریکا متزلزل‌تر است.

آنها در صورت ارتکاب جرایمی مانند قاچاق مواد مخدر، خشونت، سرقت، کلاهبرداری یا تجاوز، می‌توانند اخراج شوند.

افرادی که اقامت دائمی دارند نیز مانند شهروندان دارای تابعیت، در صورتی که اقامت خود را از طریق تقلب به دست آورده باشند، ممکن است اخراج شوند.

افراد دارای اقامت دائم قانونی که در فعالیت‌هایی مانند تروریسم، جاسوسی یا هر اقدامی که منافع ملی آمریکا را تهدید کند، دست داشته باشند نیز در معرض خطر اخراج قرار دارند.

این موضوع با توجه به فرمان اجرایی که دونالد ترامپ در روز تحلیف خود صادر کرد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. فرمانی که در آن کارتل‌های مواد مخدر به‌عنوان «سازمان‌های تروریستی خارجی» معرفی شدند.

دو سازمان تبهکاری که در این فرمان اجرایی نام آنها برده شده - ترن ده آراگوا و مارا سالواتروچا - هفته گذشته نیز مورد اشاره مائوریسیو کلاور-کارونه، فرستاده ویژه ترامپ در امور آمریکای لاتین، قرار گرفتند.

کلاور-کارونه در جریان یک نشست مطبوعاتی درباره سفر مارکو روبیو به السالوادور، نه‌تنها از برخورد بوکله با گروه مارا سالواتروچا، که در السالوادور ریشه عمیقی دارد و مدت‌هاست شهروندان این کشور را به وحشت انداخته، تمجید کرد بلکه گفت که نایب بوکله می‌تواند راه حلی برای مقابله با باند ونزوئلایی ترن ده آراگوا هم ارائه دهد.

به نظر می‌رسید منظور او این است که صرف تهدید به انتقال به یک زندان السالوادوری می‌تواند اعضای این باند ونزوئلایی را به بازگشت به کشور خود وادار کند.

او درباره اعضای باند ترن ده آراگوا گفت: «مطمئنم که آنها ترجیح می‌دهند به ونزوئلا برگردند تا این که در زندان‌های السالوادور گرفتار شوند.»

مارکو روبیو هم تاکید کرد که دولت ترامپ در درجه اول مایل است اعضای این دو باند بدنام را به زندان‌های السالوادور بفرستد.

روبیو پس از دیدار با بوکله گفت: «هر مهاجر غیرقانونی در آمریکا که یک مجرم خطرناک باشد – چه عضو مارا سالواتروچا، ترن ده آراگوا یا هر گروه دیگری – بوکله پذیرفته است که آن‌ها را در زندان‌هایش نگه دارد.»

هرچند هنوز کاملا مشخص نیست که چه کسی - اگر کسی منتقل شود- از آمریکا به زندان السالوادور فرستاده خواهد شد، اما مسلم است که بوکله با «پیشنهاد دوستانه و بی‌سابقه» خود جایگاه محکمی نزد ترامپ به دست آورده است، آن هم در زمانی که روابط میان آمریکا و همسایگانش به دلیل تهدیدهای رئیس‌جمهوری آمریکا برای اعمال تعرفه بر کالاهای آن‌ها دچار تزلزل شده است.