رقابتی داغ از قلب تاریخ؛ چرا پیروزی مراکش بر اسپانیا در جام جهانی جنجالی شد؟

یک پنالتی به سبک پانلکا که توپ را به قعر دروازه اسپانیا فرستاد.

اونای سیمون، دروازه‌بان اسپانیا، به سمت راست دروازه شیرجه زد و بجای این که به توپ نزدیک شود، از آن دور شد. اشرف حکیمی، بازیکنی که در مادرید به دنیا آمده اما برای مراکش بازی می‌کند، جشن گرفت.

سرمربی و هم‌تیمی‌هایش فریاد کشیدند، داخل زمین بازی دویدند و او را دنبال کردند و پس از آن بود که جشن در نقاط مختلف دنیا شروع شد.

در لندن و در خیابان اجور، ماشین‌ها بوق می‌زدند، دود ناشی از وسایل آتش‌بازی فضا را پوشانده بود و پرچم‌ها در هوای سرد دسامبر به اهتزاز درآمده بودند.

در پاریس، برلین و روتردام هم اوضاع این گونه بود.

در شهر والنسیا اسپانیا اما اوضاع کمی پیچده‌تر بود. پیروزی مراکش در یک‌هشتم نهایی جام جهانی ۲۰۲۲ گذشته و حال را پیش روی هم گذاشته بود.

لینا شفیق دانشجوست. او که در کازابلانکای مراکش به دنیا آمده در دانشگاه پلی‌تکنیک والنسیا تحصیل می‌کند: «به شخصه تا یک روز بعد از پیروزی‌مان مقابل اسپانیا نمی‌توانستم بیرون بروم. اوضاع در چت گروهی دانشگاه خیلی خوب به نظر نمی‌رسید. آنجا سرشار از نفرت‌پراکنی بود و برای بیرون رفتن احساس امنیت نمی‌کردم.»

«بازی مقابل اسپانیا به دلیل سابقه تاریخی که باهم داریم کمی متفاوت بود. چه می‌بردیم و چه می‌باختیم، موضوع را شخصی در نظر می‌گرفتیم. آن‌ها هم همین طور بودند. واژه‌های نفرت‌آمیز در چت دانشگاه ربطی به بازی نداشتند. بیشتر در مورد استعمار بود و این که ما اینجا می‌آییم تا از فرصت‌های آن‌ها استفاده کنیم و چیزهایی از این دست. اوضاع خیلی داغ بود.»

این ماجرای داغ در نتیجه یک تاریخ درهم تنیده است.

تنش کنونی دو کشور بیشتر به دلیل دو شهر ساحلی سئوتا و ملیلیه است. این‌ها دو شهر در مرز مدیترانه‌ای مراکش هستند که از ۵۰۰ سال پیش به اسپانیا تعلق دارند. مراکش مدت‌هاست که می‌گوید این دو شهر باید تحت کنترل این کشور باشند.

با توجه به این که مهاجران آفریقایی تلاش می‌کنند با رسیدن به سئوتا و ملیلیه وارد اروپا شوند، مرز این دو شهر با مراکش به نقطه‌ای جنجالی در روابط دو کشور بدل شده است.

ژوئن ۲۰۲۲ در مرز ملیلیه، هنگامی که نیروهای گارد مرزی مراکش با استفاده از باتوم و گاز اشک‌آور تلاش می‌کردند مانع عبور جمعیت از حصار ۶ متری مرزی شوند، دست‌کم ۳۷ نفر جانشان را از دست دادند.

مراکش در سراسر مدیترانه و در تاریخ گذشته اسپانیا موثر بوده است.

در اندلس تاثیر چشمگیر اسلامی، بربر و موری دیده می‌شود که فرهنگ، زبان و معماری اسپانیایی را شکل داده است.

والنسیا، شهری که شفیق در آن تحصیل می‌کند، زمانی «مدینه التراب» (شهر خاک) نام داشت و هنوز در آن بناهایی متعلق به دوران حکومت اعراب در قرن چهاردهم دیده می‌شوند.

امروزه بیش از ۸۰۰ هزار مراکشی در اسپانیا زندگی می‌کنند که بزرگ‌ترین جمعیت مهاجران این کشور هستند.

شفیق می‌گوید: «این نزدیک‌ترین کشور اروپایی به مراکش و در نتیجه آسان‌ترین محل برای رفتن است.»

توفیق م دیگر مراکشی است که به اسپانیا رفته است. هرچند که او به رباط، پایتخت این کشور بازگشت و پیروزی در بازی یک‌هشتم نهایی جام جهانی را آنجا دید.

او گفت: «یک فرآیند احساسی بود که بالا و پایین داشت. اوضاعی به شدت دراماتیک بود. خوشبختانه ماجرا برای ما با پایان خوش همراه بود و همین طور رضایت خاطر و مقدار زیادی باور به معجزه.»

«پیروزی مقابل اسپانیا واقعا لذتبخش بود به این دلیل که ما تاریخی طولانی در رقابت باهم داریم. این فقط محدود به ورزش نیست و شامل سیاست، اقتصاد و نظامی‌گری هم می‌شود. این یک نتیجه بسیار شیرین بود.»

در والنسیا، شهری که شفیق بازی را دید، هر بازی «شیرهای اطلس» (لقب تیم مراکش) با حضور گسترده نیروهای پلیس همراه می‌شود.

او می‌گوید: «هر بار که مراکش بازی دارید، تعداد زیادی مامور پلیس بیرون می‌آیند، چون می‌دانند که تعداد زیادی مراکشی در صحنه حاضر خواهند بود. احساس خوبی نیست که فقط وقتی مراکش بازی دارد، پلیس حاضر می‌شود، ولی تا به حال جایی که من بوده‌ام، اتفاق بدی نیفتاده است.»

البته اوضاع همه جا هم این قدر آرام نیست.

انتشار تصاویری در شبکه‌های اجتماعی که ظاهرا درگیری بین طرفداران زن مراکش و پلیس در شهر سئوتا را نشان می‌داد، موجب دستگیری شماری در شهر گرانادا اسپانیا شد.

بسیاری از هواداران مراکش مانند شفیق و توفیق، به تازگی یا مدتی قبل کشورشان را ترک کرده‌اند.

۱۴ بازیکن تیم ملی مراکش که در جام جهانی ۲۰۲۲ بازی کرد در خارج از این کشور متولد شده‌اند و «شیرهای اطلس» روابط نزدیکی با کشوهایی مانند فرانسه، اسپانیا و هلند دارند.

ولید رکاکی، سرمربی مراکش، گواهی بر این مدعاست. او که متولد فرانسه است، در اسپانیا فوتبال بازی کرده ولی از نظر حسی و بین‌المللی همواره یک مراکشی بوده است.

شفیق می‌گوید: «ما این حقیقت که مربیان قبلی‌مان مراکشی نبودند را دوست نداریم. به همین دلیل این بار ماجرا از همان اول متفاوت بود. حس می‌کردم که او هم به اندازه بازیکنان و تماشاگران تشنه پیروزی بود، چون این برایش معنای زیادی داشت.»

او معتقد است که ریشه‌های مراکشی در صحبت کردن بازیکنان با یکدیگر و شیوه بازی تیم، به یک اندازه دیده می‌شد: «خیلی از بازیکنان در کشوری دیگر بزرگ شده‌اند اما احساس می‌کردم که آن‌ها کماکان سویه مراکشی‌شان را حفظ کرده‌اند.»

«برای مثال تمازیغت (زبانی در شمال آفریقا.) این یک زبان خیلی قدیمی است که سینه به سینه منتقل می‌شود و آن را در مدارس آموزش نمی‌دهند. فقط پدر و مادر باید آن را به شما یاد دهند و بسیاری از بازیکنان فقط به تمازیغت حرف می‌زدند.»

«برای همین خیلی دلگرم‌کننده است که می‌بینید به رغم این که آن‌ها در کشورهای دیگری بزرگ شده‌اند، هنوز مراکش را در درونشان دارند.»

آن پیروزی در زمین بازی عقده حقارت ناشی از عقب ماندن مراکش در صحنه بین‌المللی را از بین برد.

یاسین بونو، دروازه‌بان مراکش، که در پیروزی مقابل اسپانیا سه ضربه پنالتی را گرفت، به بی‌بی‌سی گفت: «به نظرم گاهی یک بازیکن مراکشی یا آفریقایی هنگامی که مقابل تیم‌هایی از اروپا یا آمریکای جنوبی بازی می‌کند، عقده دارد.»

«مراکش نشان داد که در جام جهانی بعدی می‌توان انتظار عملکردی مشابه ما را از سایر تیم‌های آفریقایی داشت. ما به عنوان یک تیم در را باز کردیم و نشان دادیم که شکست دادن تیم‌ها و بازیکنان بزرگ ممکن است.»

رقابت مراکش و اسپانیا در زمین فوتبال به سطح تازه‌ای رسیده‌ است، هرچند که آن‌ها با یکدیگر همکاری می‌کنند.

مراکش همراه با اسپانیا قرار است به طور مشترک میزبان جام جهانی ۲۰۳۰ باشد؛ اتفاقی که قرار است در کنگره سال آینده فیفا تایید شود.

توفیق گفت: «به نظرم پیشنهاد میزبانی مراکش و اسپانیا این دو کشور را به هم نزدیک‌تر می‌کند. معتقدم که دو کشور تا زمانی که منافع مشترک داشته باشند به هم نزدیک خواهند بود.»

«هرچند که دست آخر آن‌ها رقیب هم هستند و این رقابت هیچگاه از بین نخواهد رفت.»