سفر اردوغان به مصر؛ پایان ‌دوره پر تنش

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، برای اولین بار پس از سال‌ها، به مصر سفر کرده است. عبدالفتاح سیسی، رئیس جمهوری مصر، از آقای اردوغان در فرودگاه قاهره استقبال کرد.

این اولین سفر آقای اردوغان به مصر پس از بیش از یک دهه است و از نزدیک‌تر شدن او به عبدالفتاح السیسی حکایت دارد.

روابط دو کشور در سال ۲۰۱۳ پس از برکناری محمد مرسی، رئیس جمهور اسلام‌گرای مصر، قطع شد.

ترکیه از زمان روی کار آمدن آقای اردوغان روابط نزدیکی با محمد مرسی و اخوان‌المسلمین داشت اما دو کشور بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳ دوره پرتنشی را پشت سر گذاشتند اما روابط آنها در سال‌های اخیر بهبود یافته است.

مهمترین دستور کار سفر آقای اردوغان جنگ در غزه عنوان شده بود. رئیس‌‌جمهوری ترکیه بارها به‌صراحت از اسرائیل انتقاد کرده است.

دو رئیس‌جمهور امروز بعد از ملاقات، هر دو از اسرائیل خواستند از حمله زمینی به رفح خودداری کند.

قرار است آقای اردوغان از گذرگاه مرزی رفح هم بازدید کند.

بخش مانیتورینگ بی‌بی‌سی گزارش می‌دهد که اخبار محدودی در مورد این دیدار در رسانه های مصر منتشر شده است و عمده تمرکز رسانه‌ها بر توافق‌های اقتصادی دو کشور بوده است.

در رسانه‌های عرب‌زبان اخباری مبنی بر احتمال فروش هواپیماهای بدون سرنشین ترکیه به مصر منتشر شده است.

چرا سفر اردوغان به مصر تاریخی توصیف شده است؟

آقای اردوغان در حالی به دعوت آقای سیسی به مصر رفته است که بارها با الفاظی همچون «مستبد غیر منتخب» او را خطاب قرار داده بود. مصر هم در مقابل، بارها ترکیه را به «تامین مالی تروریست ها» متهم کرده بود.

سفر آقای اردوغان به مصر، هم برای ترکیه هم بمصر، تحولی تاریخی به شمار می‌آید.

ناظران می‌گویند این سفر از جهت پایان قطعی و رسمی بن‌بست در روابط دو کشور و آغاز دوره‌ای تاریخی حائز اهمیت و معنادار است.

تنش بین ترکیه و مصر در پی انتقادهای رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه در آن سال‌ها، از ارتش مصر شدت گرفت. زمانی که آقای سیسی، وزیر دفاع وقت مصر در سال ۲۰۱۳ میلادی بر ضد محمد مرسی، رئیس‌جمهوری وقت مصر، کودتا کرد.

آقای اردوغان گفته بود که نمی‌تواند به افرادی که با کودتای نظامی به قدرت رسیده‌اند، احترام بگذارد.

در آن زمان، رجب طیب اردوغان خواستار آزادی محمد مرسی شده بود.

پس از آن قاهره اعلام کرد که به دلیل «مداخله مستمر ترکیه در امور داخلی مصر» روابطش را با آنکارا کاهش می‌دهد و سفیر ترکیه را اخراج کرد.

تحلیلگران می‌گویند این سفر از منظر اسرائیل، جمهوری قبرس، یونان، لیبی، سودان و دیگر کشورهای عربی اهمیت خاصی دارد.

روند عادی‌سازی روابط چگونه آغاز شد؟

ترکیه بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۰ تنش‌های جدی با یونان، جمهوری قبرس و اتحادیه اروپا تجربه کرد.

اختلاف بر سر مرزهای دریایی و مسئله انرژی در مدیترانه شرقی زمینه‌ای شد برای عادی‌سازی روابط ترکیه با شماری از کشورهای غربی و خاورمیانه.

روند عادی‌سازی روابط ترکیه و مصر با دیدارها و دست دادن رجب طیب اردوغان با عبدالفتاح سیسی در دوحه و با میانجی‌گری قطر تسریع شد.

در آن زمان، روسای جمهوری مصر و ترکیه برای شرکت در مراسم افتتاحیه جام جهانی فوتبال ۲۰۲۲ به دوحه قطر رفته بودند.

زمین لرزه پارسال ترکیه هم بار دیگر زمینه عادی‌سازی روابط دو کشور را فراهم آورد.

در آن هنگام وزیر امور خارجه مصر برای بازدید از مناطق زلزله‌زده به ترکیه رفت و با مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه وقت، دیدار کرد.

در سال ۲۰۲۳ ترکیه و مصر اعلام کردند که بار دیگر سفیران خود را به قاهره و آنکارا اعزام خواهند کرد.

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه در دولت جدید ترکیه، در اکتبر ۲۰۲۳ به مصر رفت و زمینه دیدار روسای جمهور دو کشور فراهم شد.