جنگ اسرائیل و غزه چگونه آتش خشونت را در خاورمیانه برافروخته است؟
جنگ غزه چگونه خشونتها را در منطقه افزایش داد؟
از زمان حملات حماس به اسرائیل در روز ۷ اکتبر خشونتها در سرتاسر منطقه خاورمیانه افزایش یافته است. در آن حملات دستکم ۱۲۰۰ نفر کشته شدند و متعاقب آن در حمله اسرائيل به غزه هم بیش از ۲۶هزار نفر کشته شدند. این تحولات منجر به افزایش حس بیثباتی در میان کشورها و جوامع منطقه شد. ما در اینجا کارشناسان بیبیسی را گرد هم آوردهایم تا این امکان برای شما فراهم شود که با انتخاب خودتان بیشتر درباره تاثیرات این خشونتها بر مناطق مختلف آگاه شوید.
زمان صحبت درباره خطر سرایت جنگ غزه به مناطق دیگر در خاورمیانه به پایان رسیده است. الان دیگر این اتفاق افتاده است. حوثیها بلافاصله وعده دادند که واکنش نشان میدهند. احتمال این که گروههای شبهنظامی طرفدار ایران در عراق و سوریه هم اقدامات خود علیه نیروهای آمریکایی در منطقه را افزایش دهند، بسیار زیاد است.
غزه
خودروهای نظامی اسرائیل در حال خروج از نوار غزه. عکس: رویترز
در حالی که اسرائيل وعده میدهد که تا نابودی کامل حماس به جنگ ادامه خواهد داد، غزه به مرکز خشونتها تبدیل شده است. مقاله زیر را بخوانید تا درباره گروههای شبهنظامی فلسطینی که کنترل غزه را در دست دارند، و مهمترین رهبران آنها بیشتر آگاه شوید.
برای اطلاع از این که حماس چگونه از نظر مالی تامین میشود، این مقاله را بخوانید تا از آنچه درباره بودجههای خارجی، کمکهای اهدایی، مالیات و رمز ارز میدانیم، مطلع شوید.
لبنان
با شدت گرفتن جنگ اسرائیل در غزه، این نگرانی افزایش یافت که بالا گرفتن تنشها در مرز لبنان ممکن است آتش جنگی منطقهای را شعلهور کند. حزبالله یک سازمان سیاسی، نظامی و اجتماعی شیعی است که از سوی ایران حمایت میشود. این جنبش در لبنان از قدرت قابل توجهی برخوردار است و بسیاری از کشورهای غربی و عربی آن را یک سازمان تروریستی میدانند. بلافاصله بعد از شروع جنگ غزه، حزبالله درگیر آتشباری مرزی با اسرائیل شد. دو طرف سابقهای طولانی در جنگ و درگیری دارند که به چند دهه قبل میگردد.
چه بر سر غیرنظامیان در مرز اسرائیل و لبنان آمد؟
- بر اساس آماری که سازمان ملل متحد در ماه ژانویه ۲۰۲۴ ارائه داد، از زمان آغاز جنگ اسرائیل-حماس، درگیریها در مرز لبنان با اسرائیل بیش از ۸۲ هزار نفر را آواره کرده است
- گفته میشود بیش از ۲۰ غیرنظامی هم در لبنان کشته شدهاند
هنوز معلوم نیست که جبهه مرزی در جنوب لبنان/شمال اسرائیل همچنان در حاشیه خواهد ماند یا اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. هر دو طرف همچنان میگویند که خواهان یک جنگ تمامعیار نیستند، اما هراسی هم از آن ندارند. هر یک دیگری را به نابودی کامل در صورت وقوع یک جنگ تمامعیار تهدید میکند.
کرانه غربی
از زمان شروع جنگ غزه، خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها در مناطق اشغالی کرانه غربی به شدت افزایش یافته است. سازمان ملل متحد میگوید شهرکنشینان هشت فلسطینی را کشتهاند و بیش از ۸۰ نفر را زخمی کردهاند. ۳۵۷ نفر دیگر هم به دست نیروهای اسرائیلی کشته شدهاند. اوایل ماه دسامبر با یک فعال فلسطینی صحبت کردیم که به ما گفت روز ۷ اکتبر او را در خانهاش دستگیر کردهاند و ده ساعت در بازداشت نگه داشتهاند. او میگویدسربازان اسرائیلی که بعضی از آنها همسایگان شهرکنشینش بودهاند، او را کتک زدهاند. مدتی بعد یک سرباز اسرائیلی به خاطر ضرب و جرح آقای عمرو ده روز زندانی شد.
اکثر فلسطینیها از ترس از خانههایشان خارج نمیشوند.
بیشتر بخوانید: مذهبیهای تندرو در شهرکهای یهودینشین کرانه غربی چه میکنند؟
حوثیها و دریای سرخ
شورشیان حوثی که از سوی ایران حمایت میشوند، کنترل بخشهای بزرگی از یمن را در اختیار دارند. از زمان آغاز جنگ اسرائیل-حماس در ماه اکتبر، آنها حملات خود را به کشتیهایی که در دریای سرخ به مقصد اسرائیل در حرکت هستند افزایش دادهاند.
بیشتر بخوانید: حوثیها چه کسانی هستند و چرا به کشتیها حمله میکنند؟
بیشتر بخوانید: آیا حوثیهای مورد حمایت ایران ائتلاف به رهبری آمریکا را به جنگ خواهند کشاند؟
درگیریهای اخیر در دریای سرخ
- ژانویه ۲۰۲۴: آمریکا و متحدانش حملات هوایی به مراکز حوثیهای مورد حمایت ایران را آغاز کردند. حوثیها همچنان به حملات خود به کشتیها، از جمله شناورهای آمریکایی و بریتانیایی ادامه دادند.
- ۲۷ ژانویه ۲۰۲۴: در حمله پهپادی به یک پایگاه آمریکایی در اردن سه سرباز آمریکایی کشته و دهها سرباز دیگر مجروح شدند.
- ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳: هلیکوپترهای نیروی دریایی آمریکا سه قایق تندرو حوثیها را که سرنشینان آن میخواستند وارد یک کشتی باری شوند، غرق کردند.
- ۱۲ دسامبر ۲۰۲۳: شورشیان حوثی یک نفتکش نروژی را دست کم با یک موشک هدف قرار دادند که منجر به آتشسوزی در کشتی شد.
اگر ایران و متحدانش -مثل حماس- میخواستند جنگ را به غرب بکشانند، حملات اخیر آمریکا و بریتانیا به حوثیها نشان داد که در این کار موفق شدهاند. اما آیا گسترش جنگ لزوما به نفع ایران است؟ خواسته ایران و متحدانش در کوتاه مدت این است که حمایت آمریکا از اسرائیل را تضعیف کنند.
ایران
ایران هرگونه دست داشتن در حمله ۷ اکتبر حماس به اسرائیل را رد کرده است. روز ۳ ژانویه انفجار دو بمب در شهر کرمان در جنوب ایران ۸۴ نفر را کشت. این بمبها در میان جمعیتی منفجر شد که در مراسم سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی فرمانده سابق نیروی قدس سپاه شرکت کرده بودند. او در حمله آمریکا در اطراف فرودگاه بغداد کشته شد. ایران ابتدا اسرائيل و آمریکا را مسئول حمله کرمان معرفی کرد، اما بعدا داعش مسئولیت این انفجارها را بر عهده گرفت.
فرانک گاردنر، خبرنگار بیبیسی میگوید که دلیلی نداشت که اسرائیل چنین حملهای را انجام دهد، اما تلاشهای ایران برای مجازات مسئولان آن حمله، ناگزیر باعث بالا رفتن تنشها در منطقه میشود.
برای آگاهی بیشتر از نقش ایران در سیاستهای منطقهای، این متن را بخوانید:
بیشتر بخوانید: ایران و حملات حماس؛ شمشیر دولبهای که میتواند تبعاتی تاریخی داشته باشد
عراق
در ماه ژانویه سال ۲۰۲۴ آمریکا به مراکز متعلق به نیروهای مورد حمایت ایران در عراق حمله کرد. آمریکا گفت که این حملات در واکنش به یک مجموعه حمله علیه آمریکا و نیروهای بینالمللی در عراق و سوریه انجام شده است. گروههای مورد حمایت ایران در عراق میگویند که تنشهای منطقهای از جنگ غزه نشات میگیرد. ایران از حماس حمایت میکند در حالی که آمریکا پشتیبان اسرائیل است. از آن زمان نیروهای آمریکایی بیش از ۱۵۰ بار در عراق و سوریه هدف حمله قرار گرفتهاند و آمریکا میگوید این حملات غالبا با ترکیبی از راکت و پهپادهای انتحاری صورت گرفته است.
