رهبران حماس از قطر به اردن می‌روند؟

بخش مانیتورینگ بی‌بی‌سی

در میان گمانه‌زنی‌ها درباره نقل مکان احتمالی رهبری حماس از قطر، رسانه‌های جهان عرب دیدگاه اردن درباره احتمال بازگشت رهبران این گروه فلسطینی به امان را بررسی کرده‌اند.

شبکه تلویزیونی اسکای نیوز عربی در گزارش روز ۳۰ آوریل خود فهرستی را منتشر کرد که به گفته این شبکه حاوی «شرایط» احتمالی اردن برای بازگشت بعضی از رهبران حماس به این کشور بود.

این گزارش بعد از اظهارات موسی ابو مرزوق، معاون ریاست حماس منتشر شد که در مصاحبه‌ با العالم، شبکه عرب‌زبان وابسته به ایران، گفته بود که رهبری حماس اگر قرار باشد قطر را ترک کند، به جای ترکیه یا عراق، اردن را انتخاب خواهد کرد. او گفت دلیل این مسئله آن است که بسیاری از رهبران حماس شهروندی اردن را دارند.

اما ابو مرزوق هم‌زمان گزارش‌ها درباره خروج این گروه از قطر را «اخبار ساختگی رسانه‌ها» و «شایعات» توصیف کرد که به گفته او هدف از آن تحت فشار قرار دادن قطر، یکی از میانجی‌های اصلی اسرائیل و حماس در جنگ غزه است.

حماس دفتر مرکزی خود در دوحه قطر را سال ۲۰۱۲ و زمانی بازگشایی کرد که به دلیل آغاز جنگ داخلی سوریه بسیاری از رهبران این گروه مجبور به فرار از آن کشور شدند. رسانه‌ها در آن زمان از مقام‌های قطری نقل کردند که آمریکا با باز شدن دفتر حماس در دوحه موافقت کرده‌ است.

امان، پایتخت اردن پیش از این هم در دهه ۱۹۹۰ میلادی میزبان دفتر حماس بوده است. اما این دفتر در سال ۱۹۹۹ بعد از آن که چهار رهبر حماس از جمله خالد مشعل، مجبور به ترک اردن به خاطر اتهامات مربوط به فعالیت‌های غیرقانونی شدند، تعطیل شد.

حماس پیشتر گزارش‌ها درباره نقل مکان احتمالی رهبرانش به سوریه یا مصر را رد کرده بود.

«هر گونه ارتباط با سازمان‌های غیر اردنی را قطع کنید»

اسکای نیوز عربی در گزارش خود گفت که بازگشت رهبران حماس به اردن، مشروط به موافقت مقام‌های اردنی خواهد بود.

این شبکه مستقر در امارات متحده عربی گفت:‌ «رهبران حماس که تابعیت اردنی دارند، اگر می‌خواهند به این کشور برگردند، باید هر گونه ارتباط با سازمان‌های غیر اردنی را قطع کنند.»

این شبکه به نقل از ناظران اردنی گزارش داد که «اردن -در پیامی به حماس- فشارهای خارجی و ایجاد آشوب در سرزمین خود را رد کرده کرده است».

سایت عرب‌زبان القدس العربی که دفتر آن در لندن است، روز ۳۰ آوریل گزارش داد که دولت اردن از اظهارنظر درباره میزبانی احتمالی رهبران حماس خودداری کرده است «اما روشن است که بیانات ابو مرزوق یک مانور سیاسی هوشمندانه بوده که هدف از آن سردرگم کردن آمریکا است که به دنبال تحت فشار گذاشتن کشورهای میزبان حماس است».

«اظهارات تحریک‌کننده»

اسکای نیوز عربی پیشتر گفته بود که حماس با «اظهارات تحریک‌کننده» اردن را هدف قرار داده است.

این شبکه گفت که سخنان ابو مرزوق «بازتاب تناقضات و سردرگمی‌ها در لحن و بیان جنبش، به ویژه در قبال اردن است»، به خصوص با در نظر گرفتن این نکته که «این جنبش، در هفته‌ها و ماه‌های اخیر کارزار تحریک روشمندی علیه اردن به راه انداخته است».

یک «منبع مطلع اردنی» به روزنامه پرنفوذ الشرق الاوسط، که بودجه آن از سوی عربستان تامین می‌شود، گفت که سخنان ابو مرزوق «تحریک‌آمیز» بوده و خاطرنشان کرد که «اردن هرگز حضور رهبران حماس در سرزمین‌‌هایش را نخواهد پذیرفت».

«حماس از طرف قطر تحت فشار نیست»

غازی حمد، از اعضای ارشد حماس، روز ۳۰ آوریل در مصاحبه‌ با شبکه العربیه عربستان گفت که موضوع نقل مکان به اردن «در داخل جنبش مطرح نشده است».

حمد گفت: «حماس از طرف قطر تحت فشار نیست، بلکه برعکس قطر با بالاترین میزان احترام و مهمان‌نوازی و همکاری و مشورت با ما برخورد می‌کند.»

او گفت «به همین دلیل از مطرح شدن چنین موضوعی تعجب کردم، این که قطر تحت فشار است و رهبری حماس قرار است آنجا را ترک کنند» و افزود «از نظر ما این موضوعی نیست که جای توجه داشته باشد».

او اشاره کرد که «ممکن است بعضی فشارها با هدف تاثیرگذاری بر جنبش حماس و ایجاد اختلال در وضعیت آن وجود داشته باشد».

«اختلاف نظر در داخل حماس»

همان روز در مصاحبه‌ای دیگر با تلویزیون العربیه، سمیح المعایطه، وزير سابق فرهنگ و اطلاع‌رسانی اردن گفت که روایت‌های متناقض از تغییر مکان احتمالی رهبران حماس «نشان می‌دهد که در درون حماس اختلاف نظر وجود دارد».

او گفت که نمایان شدن چنین اختلاف‌هایی «نشانگر آن است که چنین طرحی در حال بحث و بررسی است، اما این بحث‌ها به ما در اردن ربطی ندارد».

او گفت: «اردن یک کشور مستقل است و تصمیم‌های خودش را می‌گیرد، و تنها طرفی است که درباره این موضوع تصمیم می‌گیرد که آیا فلان شخص،‌ رهبر یا سازمان را می‌پذیرد یا نه. این موضوعی است که به اردن مربوط است و نه به هیچ طرف دیگری.»