آبگیری سد چمشیر به رغم همه هشدارها و تکذیبها
منبع تصویر، ENTEKHAB.IR
کاوه مدنی، نایب رئیس مجمع محیط زیست سازمان ملل، تصاویری در حساب توییترش منتشر کرده است که نشان میدهد سد چمشیر در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران آبگیری شده است. آبگیری این سد در حالی انجام میشود که کارشناسان محیط زیست بارها درباره خطرات آن برای محیط زیست و مناطق اطراف هشدار دادهاند.
در این تصاویر جدید ماهوارهای، مقایسه مهر و بهمن امسال نشان داده شده است، تغییری طی دو ماه، همچنین تصویری از چهار روز پیشتر.
منبع تصویر، @KavehMadani
۲۷ سال است که بحث بر سر آبگیری سد چمشیر ادامه دارد. متخصصان مخالف میگویند مطالعات درباره آبگیری این سد با همه کارشناسان در میان گذاشته نشده و نظرات تخصصی آنها نادیده گرفته شده است.
جمال محمدولی سامانی، مسئول مطالعات آب در مرکز پژوهشهای مجلس ایران، میگوید: «به استعلامی که از ما شده بود از مجلس شورای اسلامی و اصل نود پاسخ دادیم که دو مورد برایمان سوال است. یکی این که دوره آماری مورد استفاده منتهی به ۱۴۰۰ یا ۱۴۰۱ نیست و متعلق به ۱۲ سال قبل است. در آن گزارشی که دریافت کردیم یکی از نواقصش این است چون شرایط ۱۲ سال پیش، از نظر میزان بارش و شرایط خشکسالی، شرایط بهتری نسبت به ۱۰ یا ۱۲ سال فعلی است که در آن بسر میبریم. مطالعات هیدرولوژی باید بهروز بشود. دوم این که بحث گسلی که بر اساس مطالعات زمینشناسی تا حدی آمده است و معلوم نیست که این گسل تا مخزن ادامه پیدا میکند یا نه.»
منبع تصویر، @KavehMadani
به نظر میرسد که شرکت سابیر، از بزرگترین شرکتهای آبی و سدسازی در ایران، دو هفته پیش در صفحه لینکدین خود از آبگیری چمشیر خبر داده است.
در پی این خبر، کاوه مدنی در توییتی نوشت: «بنابراین خبر عملیات آبگیری سد چمشیر در روز ۲۶ دی شروع شده بود، در حالی که این خبر روز ۲۷ دی توسط دولت قویا تکذیب شد.»
علی سلاجقه، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران، در آذرماه ۱۴۰۱ گفته بود: «[در مورد] آنچه نصب شده ما نطر ندادیم. قبلا اعلام کردیم اجازه گتوند دوم را نمیدهیم. مواضعمان همین است تا راستیآزمایی انجام شود... نتایج کارهای میدانی مشخص شود اعلام موضع میکنیم. هیچگونه آبگیری فعلا انجام نمیشود.»
این در حالی است که سازمان حفاظت محیط زیست نامهای هم به ابراهیم رئیسی، رئیسجمهوری، نوشت: «به دلیل مطرح شدن تردیدهایی در خصوص وجود منابع شوری در مخزن و دریاچه سد و احتمال شوری آب موید نگرانیها و ابهامات جدی است. تا انجام و تکمیل مطالعات موجود، نظر سازمان عدم آبگیری این سد میباشد.»
سازمان صدا و سیما هم در این مدت تلاش کرد با طرح نظراتی انتقادهای کارشناسان آب و محیط زیست را زیر سوال ببرد.
موافقان آبگیری استدلال میکنند از آب این سد میتوان برای کشاورزی استفاده کرد، نظری که بیانکننده نگرانیهای کشاورزان است.
مخالفان میگویند انحلال گچ موجود در سازند گچساران، که مخزن چمشیر روی آن است، موجب شوری آب میشود.
در گزارشی در وبسایت انتخاب در دیماه، از محمد درویش، کنشگر محیط زیست، نقل شده است که «۷۰ درصد مخزن سد روی سازند گچساران است. این سازند یکی از سازندهایی است که بهشدت به انحلال نمک حساس است. زمینشناسان پیشبینی میکنند با توجه به اینکه این سازند گچی-نمکی است، به محض اینکه گچها حل شوند نمکها هم حل خواهند شد و با یک شرایط بحرانی و خطرناک مواجه خواهیم شد.»
در این منطقه چاههای نفت و گاز هم هستند که ممکن است در سطح زمین نشست یا آب را آلوده کنند.
زیر آب رفتن محل سکونت عشایر و گونههای گیاهی از دیگر ضررهای آبگیری سد چمشیر است.
باستانشناسان هم گفتهاند با انجام آبگیری سد، ۱۴۰ اثر باستانی در این منطقه تخریب خواهند شد.
گزارش سایت انتخاب همچنین دلایل نگرانی باستانشناسان را از مریم معانی، باستانشناس، نقل کرده است:
«بر اساس مطالعات میدانی ۱۴۰ محوطه باستانی در منطقه شناسایی شد. قدیمیترین آن به دوره فراپارینه سنگی برمیگردد. محوطههایی هم یافت شدهاند که عمرشان به اواخر نوسنگی میرسد [...] محوطههای دیگر از ایلام میانه به دست آمده که در آن استقرارگاه ایلام میانه، سفالگری شوشانی و انشانی مشاهده شده است [...] امیر حاجیلو استادیار باستانشناسی دانشگاه تربیت مدرس در آن زمان اعلام کرد که دو استودان یا استخواندان در تختههای جنوبی محوطه سد یافت شده است. تفرجگاه یا قریه دوره ساسانی نیز در میان محوطهها کشف شده است. یک استقرارگاه برج و بارو در دوره اسلامی هم تا اواسط اسلام میانی هم یافت شده که گروه کاوش اعلام کرده سفالهای ایلخانی و دو سکه از آن دوران در آن محوطه کشف شدهاست. ۱۴۰ محوطه باستانی از دوران پارینه سنگی تا سده میانی اسلامی در این منطقه وجود دارد.»
کارشناسان نگران هستند که چمشیر، که پنجمین سد بزرگ ایران است، به گتوند دوم تبدیل شود؛ سدی که به شوری آب کارون اضافه کرده است و سالانه ۶۰ میلیارد تومان به کشاورزی این منطقه ضرر میزند.
بسیاری آبگیری سد چمشیر را از چاله به چاه افتادن میدانند.
