چرا پاپ با وجود ضعف جسمانی به یک سفر طولانی رفته است؟

علیم مقبول، سردبیر مذهبی بی‌بی‌سی

پاپ فرانسیس که اغلب به نظر می‌رسد از شگفت‌زده کردن دیگران لذت می‌برد، باز هم دست به کاری دور از انتظار زده است.

در طول سال‌ها، هر وقت به نظر رسیده که فعالیت‌های او در حال کاهش است، دوباره فعالیت‌های خود را افزایش داده است.

پاپ فرانسیس، ‍در حالی که نزدیک به ۸۸ سال دارد، از مشکلات زانو رنج می‌برد و این مساله رفت و آمد او را دشوار کرده است. او همچنین به علت بیماری «دیورتیکولوز»، مشکلات شکمی دارد و به دلیل برداشته شدن بخش بزرگی از یکی از ریه‌هایش، در برابر مشکلات تنفسی آسیب‌پذیر است.

پاپ پاییز گذشته گفت که مشکلات جسمانی‌ باعث شده سفرهای خارجی‌اش دشوار شود. اندکی پس از آن، وقتی سفرش را به امارات متحده عربی لغو کرد، گمانه‌زنی‌ها درباره وضعیت جسمانی او افزایش یافت.

اما همه این داستان‌ها متعلق به آن زمان بود.

حالا او در میانه طولانی‌ترین سفر خارجی خود در ۱۱ سال و نیم دوره پاپی‌اش است. سفری پر از برنامه‌های مختلف که علاوه بر تیمور شرقی، شامل سه کشور دیگر نیز می‌شود: اندونزی، پاپوآ گینه نو و سنگاپور که در آن‌ها کاتولیک‌ها در اقلیت هستند.

چه شد که حالا پاپ فرانسیس تصمیم گرفت به سفری تا این حد دور از خانه و طولانی سفر کند؟

طرفدارانش می‌گویند که عشق و اشتیاق به کاری که انجام می‌دهد، نیروی محرکه اصلی او است.

آنتونی چنتری، مدیر بخش مأموریت خیریه پاپ در بریتانیا به نام «میسیو» که اخیرا برای کار در دبیرخانه «تبلیغ و گسترش ایمان واتیکان» مامور به خدمت شده، می‌گوید: «او (پاپ) بدون شک انرژی زیادی دارد و این ناشی از عشق بی‌حد او به مأموریت است. او به همه ما می‌گوید که مأموریتی بی‌وقفه داریم که باید با دیگران ارتباط برقرار کنیم و الگو باشیم.»

تبلیغ دین

مأموریت مسیحی به عنوان «مبلغ دینی» یا «مسیونر» چیزی است که در طول قرن‌ها تکامل یافته است. این ماموریت هنوز هم درباره ترویج مسیحیت و انجیل است، اما اکنون هدف اصلی آن بر عدالت اجتماعی و تلاش‌های خیریه متمرکز شده است.

پاپ فرانسیس در طول سفر خود، با میسیونرها - از جمله گروهی از آرژانتین که اکنون در پاپوآ گینه نو مستقر هستند - ملاقات کرد. او در این سفر نیز مانند دیگر سفرهایش به آسیا، به رغم این‌که به چین نزدیک می‌شود، اما به آنجا پا نمی‌گذارد. چین به کلیسا، مأموریت‌ها و انگیزه‌هایش، به شدت مشکوک است.

پاپ اغلب بر اهمیت تبلیغ دین برای هر کاتولیک تأکید کرده است. با این حال در بسیاری از نقاط جهان همچنان سخت است که ایده‌های مربوط به «مسیونرها» و «تبلیغ مسیحیت» را از استعمار اروپایی‌ها جدا کرد.

با توجه به این‌که تعداد کاتولیک‌ها در اروپا رو به کاهش است، این پرسش مطرح شده که آیا کلیسا تصمیم گرفته است با تبلیغ مسیحیت در آسیا و آفریقا، این مشکل را حل کند؟

پدر آنتونی می‌گوید: «فکر می‌کنم آنچه او موعظه می‌کند، انجیل عشق است که هیچ آسیبی به کسی نمی‌رساند. او تلاش نمی‌کند برای کلیسا حمایت جذب کند. این چیزی نیست که تبلیغ دین درباره‌اش باشد.»

او ادامه می‌دهد: «این با تبشیر یکی نیست. ما مدتی طولانی است که این کار را انجام نمی‌دهیم. این هدف پاپ و کلیسا نیست. کاری که ما انجام می‌دهیم این است که مسائل را به اشتراک می‌گذاریم و در هر راهی که می‌توانیم به مردم کمک می‌کنیم، فارغ از این‌که ایمان دارند یا ندارند.»

پدر آنتونی می‌گوید که مبلغان مسیحی در عصر مدرن که پاپ فرانسیس برای آن‌ها الگویی ارائه می‌دهد، کارشان کمک به دیگران و گوش دادن است، اما گاهی «در جایی که لازم باشد» ایده‌ها را هم به چالش می‌کشد.

او اضافه می‌کند: «ما باور داریم که خدا بقیه کارها را انجام می‌دهد و اگر این باعث شود مردم عیسی مسیح را بپذیرند، عالی است و اگر به مردم کمک کند تا معنویت خود – فرهنگ خود – را بیشتر درک کنند، فکر می‌کنم این هم موفقیت دیگری است.»

پاپ فرانسیس مدت‌هاست درباره هماهنگی بین ادیان و احترام به دیگر باورها صحبت کرده است. یکی از ماندگارترین تصاویر سفر کنونی او بوسیدن دست امام مسجد استقلال در جاکارتا و گذاشتن دست او بر گونه‌اش بود.

او به گرمی از سوی مردمی که برای دیدنش به خیابان‌ رفته بودند، در پرجمعیت‌ترین کشور مسلمان‌نشین جهان مورد استقبال قرار گرفت.

پاپ فرانسیس ماراتن سفرهای خود را در سنگاپور به پایان می‌رساند؛ کشوری که حدود سه‌چهارم جمعیت آن چینی‌تبار هستند، اما اقلیت کاتولیک آن به شدت در کارهای خیریه در مناطق فقیرتر شرکت دارند.

برای قرن‌ها، سنگاپور به عنوان یک مرکز منطقه‌ای استراتژیک برای کلیسای کاتولیک عمل کرده است و آنچه پاپ فرانسیس در آنجا می‌گوید و انجام می‌دهد به احتمال زیاد به دقت در چین زیر نظر گرفته می‌شود؛ به‌ویژه توسط کاتولیک‌هایی که در آنجا زندگی می‌کنند.

به دست آوردن تصویری دقیق از تعداد کاتولیک‌ها در چین دشوار است، اما تخمین‌ها نشان می‌دهد که جمعیت آن‌ها حدود ۱۲ میلیون نفر است.

نبود آمار دقیق تا حدی به این دلیل است که کاتولیک‌های چین بین کلیسای کاتولیک رسمی چین و کلیسای زیرزمینی وفادار به واتیکان که در دوران کمونیسم شکل گرفت، تقسیم شده‌اند.

پاپ فرانسیس که در تلاش برای وحدت این دو گروه بوده، متهم شده است که در برابر پکن نرمش از خود نشان داده و کاتولیک‌های کلیسای زیرزمینی را نادیده گرفته است. این گروه مداخله دولت چین در امور کلیسا را نپذیرفته‌اند و همچنان در معرض خطر آزار و اذیت قرار دارند.

مسیری پر احتیاط

توافق‌هایی که در سال‌های اخیر بین واتیکان و پکن صورت گرفته، به وضعیتی منجر شده که در آن دولت چین اسقف‌های کاتولیک را منصوب می‌کند و پاپ نیز آن‌ها را می‌پذیرد و به رسمیت می‌شناسد. چین می‌گوید این مسئله‌ای مرتبط با حاکمیت ملی است. پاپ فرانسیس اصرار دارد که او حرف آخر را می‌زند، هرچند که به نظر می‌رسد این‌چنین نیست.

پدر آنتونی چنتری می‌گوید: «او نمی‌تواند همیشه همه را راضی کند، اما فکر می‌کنم چیزی که پاپ واقعاً می‌خواهد نشان دهد این است که کلیسا تهدیدی برای دولت نیست.»

او اضافه می‌کند: «او در حال پیمودن مسیری بسیار محتاطانه است و این مسیر پر از مشکلات است، اما فکر می‌کنم چیزی که او تلاش می‌کند انجام دهد این است که رابطه‌ای محترمانه با دولت چین برقرار کند.»

درست یا غلط، همه این‌ کارها به نام جذب افراد بیشتر به کلیسا انجام می‌شوند. برخی از پیشینیان پاپ فرانسیس در بسیاری از موارد سخت‌گیر‌تر بودند. به نظر می‌رسد که آن‌ها ترجیح می‌دادند یک جامعه جهانی کاتولیک کوچک‌تر و «خالص‌تر» داشته باشند، اما در مقابل در مسایلی مانند روابط خارجی، نگرش کلیسا به طلاق یا همجنسگرایی، امتیازی ندهند.

در حالی که برخی از پاپ‌ها بیشتر به مطالعه و الهیات علاقه‌‌مند بودند تا سفر و حضور در میان جمعیت‌های بزرگ، برخی دیگر هم روی سیاسی بودن پاپ تمایل داشتند.

کاملاً مشخص است که هرچند پاپ فرانسیس در برخی رویدادهای دیپلماتیک، خسته و آرام به نظر می‌رسد، اما با حضور در میان مردم و به‌ویژه جوانان، دوباره انرژی می‌گیرد.

او قطعاً پاپی نیست که از کانون توجه دوری کند. برخی می‌گویند که بودن در میان مردم، همان مأموریتی است که به پاپ فرانسیس نیرو می‌بخشد.

پدر آنتونی چنتری می‌گوید که این تازه‌ترین و طولانی‌ترین سفر پاپ، تنها نمایش دیگری از این است که پاپ چگونه معتقد است که کلیسا باید با کاتولیک‌ها و غیرکاتولیک‌ها ارتباط برقرار کند.

او می‌گوید: «تمام هدف این است که باید به دیگران ارتباط برقرار کنیم. باید کاری کنیم که همه احساس کنند به آنها خوشامد گفته می‌شود. فکر می‌کنم او (پاپ فرانسیس) این کار را به‌خوبی انجام می‌دهد، اما فکر نمی‌کنم تلاش او برای جلب توجه باشد. این شخصیت اوست.»

کمتر کاری است که پاپ از زمان انتخابش در سال ۲۰۱۳ انجام داده باشد که کاتولیک‌های سنت‌گرا را ناراحت نکرده باشد. آن‌ها اغلب احساس می‌کنند که پاپ در روحیه فراگیری و آغوش باز، بیش از حد پیش رفته است. به نظر می‌رسد که اقدامات او در این سفر نیز نظر آن‌ها را تغییر نخواهد داد.