بحران آب آمریکا و مکزیک؛ «دعا برای باران تنها کاری است که میتوانیم انجام بدهیم»
- نویسنده, ویل گرانت
- شغل, بیبیسی
- در, چیواوا
پس از سیامین ماه پیاپی بدون باران، مردم شهر سنفرانسیسکو د کنچوس در ایالت شمالی چیواوا در مکزیک گرد هم آمدهاند تا از خدا طلب باران کنند.
در سواحل دریاچه تورنتو، مخزن پشت مهمترین سد ایالت - به نام لا بوکیلا - یک کشیش، کشاورزان محلی سوار بر اسب و خانوادههایشان را در حال دعا رهبری میکند، زمین سنگی زیر پای آنها زمانی بخشی از بستر دریاچه بود، قبل از اینکه آب به سطوح بسیار پایین امروزی برسد.
در میان کسانی که سر به زیر انداختهاند، رافائل بتانس دیده میشود که بهطور داوطلبانه بهمدت ۳۵ سال وضعیت سد لا بوکیلا را برای اداره آب ایالت شمالی چیواوا پایش کرده است.
او میگوید: «همه اینجا باید زیر آب باشد»، و به پهنه خشک و گسترده صخرههای سفید اشاره میکند.
آقای بتانس به یاد میآورد: «آخرین باری که سد پر شد و مقدار اندکی سرریز داشت، سال ۲۰۱۷ بود. از آن زمان، ذخیره آب هر سال کاهش یافته است.»
او در ادامه میگوید: «در حال حاضر، سطح آب ۲۶.۵۲ متر پایینتر از بالاترین نقطه ثبتشده است، یعنی کمتر از ۱۴ درصد از ظرفیت مخزن است.»
با این اوصاف، عجیب نیست که جامعه محلی چشم به آسمان دوخته است. با این حال، کمتر کسی انتظار دارد خشکسالی و گرمای طاقتفرسای ۴۲ درجه سانتیگراد کاهش یابد.
اکنون، اختلافی دیرینه با تگزاس بر سر این منبع کمیاب در آستانه بحرانی شدن است.
طبق مفاد توافقنامه سال ۱۹۴۴ برای تقسیم آب، مکزیک موظف است سالانه ۴۳۰ میلیون متر مکعب آب از رودخانه ریو گرانده به ایالات متحده ارسال کند.
این آب از طریق شبکهای از شاخههای فرعی به سدهای مشترکی ارسال میشود که مالکیت و بهرهبرداری آنها در اختیار کمیسیون بینالمللی مرز و آب است. نهادی که بر تقسیم آب میان دو کشور همسایه نظارت دارد.
در مقابل، آمریکا سهم بسیار بیشتری از رودخانه کلرادو (نزدیک به یک میلیارد و ۸۵۰ میلیون متر مکعب در سال) را به شهرهای مرزی مکزیک، تیخوانا و مکزیکالی میفرستد.
مکزیک در پرداخت سهم خود عقب افتاده و بیشتر قرن بیست و یکم نتوانسته آب لازم را تحویل دهد.
در پی فشار قانونگذاران جمهوریخواه تگزاس، دولت ترامپ به مکزیک هشدار داد که در صورت عدم ایفای تعهداتش طبق پیمان ۸۱ ساله، ممکن است آب رودخانه کلرادو را نگه دارد.
در ماه آوریل، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در حساب تروث سوشال خود مکزیک را به «دزدی» آب متهم کرد و تهدید کرد که این مسئله را تا «اعمال تعرفه، و شاید حتی تحریم» تشدید خواهد کرد، مگر آنکه مکزیک آنچه را به تگزاس بدهکار است، بپردازد. با این حال، او هیچ ضربالاجل مشخصی برای چنین اقدامی تعیین نکرد.
در مقابل، کلودیا شینباوم، رئیسجمهور مکزیک، به کمبود آب اذعان کرد، اما لحن آشتیجویانهتری در پیش گرفت.
از آن زمان، مکزیک نخستین سهم خود به میزان ۷۵ میلیون متر مکعب آب را از طریق سد مشترک آمیستاد که در امتداد مرز قرار دارد، به ایالات متحده منتقل کرده، اما این تنها کسری از بدهی تقریبی یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون متر مکعبی مکزیک است.
احساسات در خصوص تقسیم آب فرامرزی میتواند بسیار خطرناک شود: در سپتامبر سال ۲۰۲۰، زمانی که کشاورزان تلاش کردند از انحراف آب جلوگیری کنند دو نفر در مکزیک در درگیری با گارد ملی در دروازههای خروجی سد لا بوکیلا کشته شدند.
رافائل بتانس، کارشناس محلی، میگوید: «در شرایط خشکسالی شدید، دیدگاه غالب این است که نمیتوان از چیزی برداشت که وجود ندارد.»
اما این وضعیت برای برایان جونز که باید محصولاتش را آبیاری کند، سودی ندارد.
برایان جونز، کشاورز نسل چهارم در دره ریو گرانده در تگزاس، طی سه سال گذشته فقط توانسته نیمی از زمینهایش را کشت کند، چرا که آب کافی برای آبیاری ندارد.
او میگوید: «ما با مکزیک درگیر بودهایم، چون آنها به سهم خود در توافق عمل نکردهاند. تنها چیزی که ما میخواهیم آن چیزی است که طبق این پیمان حق ماست، نه چیز اضافی.»
آقای جونز همچنین در مورد شدت مشکل در چیواوا تردید دارد. او معتقد است در اکتبر سال ۲۰۲۲، این ایالت بیش از اندازه آب دریافت کرده، اما «دقیقا هیچی» به ایالات متحده نفرستاده و همسایگان خود را به «احتکار آب و استفاده از آن برای کشت محصولاتی که با آنها رقابت میکنند» متهم میکند.
کشاورزان در آنطرف در مکزیک تفسیر متفاوتی از توافقنامه دارند. آنها میگویند تنها زمانی موظف به ارسال آب به شمال هستند که نیازهای داخلی مکزیک تامین شده باشد و استدلال میکنند که خشکسالی مداوم در چیواوا به این معناست که آبی برای مازاد وجود ندارد.
فراتر از کمآبی، بحثهایی نیز درباره بهرهوری کشاورزی وجود دارد.
در دره ریو کنچوس در چیواوا عمدتا درخت گردو و یونجه کاشته میشود، که هر دو به آب زیادی نیاز دارند. درخت گردو بهطور میانگین روزانه به ۲۵۰ لیتر آب نیاز دارد.
بهطور سنتی، کشاورزان مکزیکی زمینهای خود را با آب کانالهای آبیاری غرقاب میکنند. با گشت و گذار در دره، درختان گردویی دیده میشوند که در گودالهای کمعمق آب نشستهاند و آب از لولههای روباز به سوی آنها جاری است.
گلایه کشاورزان تگزاسی مشخص است: این روش هدر دادن آب است و با استفاده از روشهای کشاورزی مسئولانه و پایدار، بهراحتی میتوان از آن اجتناب کرد.
خایمه رامیرز، شهردار پیشین سنفرانسیسکو د کنچوس، هنگام قدم زدن در میان درختان گردویش، سیستم آبپاش مدرن خود را به ما نشان میدهد که چگونه بدون هدر دادن این منبع ارزشمند، درختان گردوی او را در تمام طول سال بهخوبی آبیاری میکند.
او میگوید: «با این آبپاشها، حدود ۶۰ درصد کمتر از روش غرقابکردن مصرف میکنیم.»
این سیستم همچنین به آنها امکان میدهد دفعات کمتری درختان را آبیاری کنند، که بهویژه در زمانی که سطح آب ریو کنچوس پایین است و امکان آبیاری محلی وجود ندارد، مفید است.
با این حال، آقای رامیرز صادقانه میپذیرد که برخی از همسایگانش آنقدرها هم آگاه نیستند.
بهعنوان شهردار سابق محلی، او خواستار درک متقابل است.
میگوید برخی از کشاورزان بهخاطر هزینههای بالای راهاندازی، از سیستم آبپاش استفاده نمیکنند. او تلاش کرده نشان دهد که در دراز مدت این روش مقرون بهصرفهتر است، چون در مصرف انرژی و آب صرفهجویی میشود.
با این حال، آقای رامیرز تاکید میکند که کشاورزان تگزاسی نیز باید درک کنند که همتایانشان در چیواوا با تهدید وجودی روبرو هستند.
او هشدار میدهد: «این منطقه بیابانی است و باران نیامده. اگر امسال هم باران نبارد، سال آینده اصلا کشاورزی باقی نخواهد ماند. تمام آب موجود باید بهعنوان آب آشامیدنی برای انسانها ذخیره شود.»
بسیاری در شمال مکزیک معتقدند که پیمان تقسیم آب سال ۱۹۴۴ دیگر کارآمد نیست.
آقای رامیرز فکر میکند این پیمان ممکن است در شرایط هشت دهه پیش مناسب بوده، اما با زمانه هماهنگ نشده و رشد جمعیت و آثار تغییرات اقلیمی را بهدرستی در نظر نگرفته است.
در آن سوی مرز، برایان جونز، کشاورز تگزاسی، میگوید این توافقنامه آزمون زمان را پشت سر گذاشته و باید همچنان محترم شمرده شود.
او میگوید: «این پیمان زمانی امضا شد که پدربزرگم کشاورزی میکرد. از پدربزرگم به پدرم و حالا به من رسیده است.»
برایان جونز میگوید: «اکنون میبینیم که مکزیک به تعهدات خود عمل نمیکند. خیلی عصبانی کننده است که مزرعهای داشته باشی و فقط بتوانی نیمی از زمین را کشت کنی چون آب برای آبیاری نداری.»
او میافزاید که موضع سختگیرانهتر ترامپ باعث شده «کشاورزان دوباره روحیه بگیرند.»
در همین حال، خشکسالی تنها به کشاورزی در چیواوا آسیب نزده است.
با پایین آمدن سطح آب در دریاچه تورنتو، رافائل بتانس، پایشگر محلی، میگوید آب باقیمانده در مخزن بهسرعتی غیرمعمول گرم میشود و این میتواند فاجعهای برای حیات دریایی باشد که پیشتر صنعت گردشگری پررونقی را تغذیه میکرد.
آقای بتانس میگوید در تمام سالهایی که با دقت فراز و نشیبهای دریاچه را ثبت کرده، چشمانداز دره تا این حد تیره و تار نبوده است.
او میگوید: «دعا برای باران تنها چیزی است که برایمان باقی مانده است.»
