افزایش نگرانیها در ایران از تبعات احتمالی احداث گذرگاه زنگزور در مرز با ارمنستان
ابراز نگرانی درباره احداث گذرگاه زنگزور در نوار مرزی ایران و ارمنستان، از سوی مقامهای ایرانی رو به افزایش است.
مهدی سبحانی، سفیر ایران در ایروان، پایتخت ارمنستان، در اظهاراتی که رسانههای ایرانی ویدئوی آن را منتشر کردهاند گفته است: «خوابها و رویاها در ارتباط با موضوعات مختلفی مثل زنگزور تعبیر نخواهد شد.»
آقای سبحانی گفته است که «موضع ما درباره رفع انسداد کاملا مشخص است. مخالف رفع انسداد نیستیم اما تمام رفع انسدادها باید تحت حاکمیت سرزمینی و ملی ارمنستان باشد.»
همزمان شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ایران در صفحات خود در شبکه ایکس درباره احداث این گذرگاه و و تبعات آن برای ایران ابراز نگرانی کردهاند.
گقارد منصوریان، از نمایندگان ارمنی مجلس شورای اسلامی گفته: «دالان زنگزور، تهدیدی جدی برای امنیت ملی و تمامیت ارضی کشور عزیزمان ایران است. مرز ایران و جمهوری ارمنستان از کهن ترین مرزهای بین المللی می باشد. با مسدود شدن آن مرز خفگی ژئوپلیتیک در شمال کشورمان ایجاد میگردد. تغییر سیاست روسیه در این خصوص، غیرقابل قبول است».
علی نیکزاد، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی هم گفته: «ما تغییر در مرزها را نمیپذیریم. توصیهام به روسیه و آذربایجان، احترام به مرزهاست.»
هدف از احداث گذرگاه زنگزور چیست؟
«زنگزور» نام تاریخی منطقهای بین نخجوان و باقی خاک جمهوری آذربایجان است که قرار است گذرگاهی در آن ایجاد شود.
ارمنستان بین مقصد و مبدا این گذرگاه قرار دارد و جمهوری آذربایجان قصد دارد حتی اگر ارمنستان همکاری نکند، از طریق ایران و با دور زدن خاک ارمنستان دو منطقه خودمختار نخجوان و منطقه زنگزور را زمینی به هم وصل کند.
یکی از طرح های پیشنهادی که از سوی جمهوری آذربایجان مطرح بوده، احداث این گذرگاه در خاک ارمنستان و در نوار مرزی با ایران و سپردن اداره آن به روسیه است.
این بخشی از توافق صلح بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان است که با همراهی روسیه در نیمه دوم سال ۱۳۹۹ به دست آمد.
بر اساس این توافق نیروهای مرزی روسیه مستقر در ارمنستان، کریدور جدید حمل و نقل از خاک ارمنستان را که جمهوری آذربایجان را به نخجوان وصل میکند، کنترل خواهند کرد.
منبع تصویر، Khamenei.ir
جمهوری خودمختار نخجوان بخشی از سرزمین جمهوری آذربایجان است که در جنوب قفقاز و شمال رود ارس واقع شده و از شمال و شرق همسایه ارمنستان، از جنوب با ایران و از غرب مرز نسبتا محدودی با ترکیه دارد اما از خاک سرزمین اصلی جدا است.
جمهوری آذربایجان قصد دارد از راه احداث گذرگاه زنگزور، دو بخش جدا از هم خاک خود را به یکدیگر متصل کند.
ایران چنین اقدامی را تغییر مرزهای بینالمللی میخواند و با آن مخالفت کرده است.
در هفتههای اخیر مقام های روسیه پس از دیدار ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه با الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، مقام های روسی مدعی شدند که ایران مخالفت خود با این طرح را کنار گذاشته است.
رسانههای ایران امروز از قول سفیر این کشور خبر دادهاند که مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران قرار است طی هفتههای آینده در حاشیه نشست سران بریکس در روسیه، با آقای پوتین دیدار کند.
اعلام این خبر همزمان با افزایش اعلام نگرانی در این کشور از احداث گذرگاه زنگزور است که پیش از آن بارها با آن مخالفت کرده بود.
یک ماه پس از ابراز مخالفت مستقیم خامنهای به نخست وزیر ارمنستان
منبع تصویر، Azərtac
وزارت خارجه ایران هفته گذشته بدون به کار بردن اصطلاح «احضار» از ملاقات مدیران این وزارتخانه با سفیر روسیه در تهران و اعتراض به مواضع این کشور خبر داد.
در یکی از تازه ترین واکنش ها هم عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران شبکه ایکس، بدون انتقاد یا اشاره به اظهارات مقامهای روسیه، نوشت« «ترسیم دوباره مرزها خط قرمز ایران است».
حدود یک ماه پیش علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران به نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان که به تهران سفر کرده بود گفت جمهوری اسلامی ایران مسیر زنگزور را «به ضرر ارمنستان» میداند و «همچنان بر این موضع خود ایستادگی» دارد.
آقای خامنهای پیش از این هم به صراحت با احداث این گذرگاه مخالفت کرده بود.
او در تیرماه ۱۴۰۱ در دیدار با رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه گفته بود «اگر سیاستی مبنی بر مسدودکردن مرز ایران و ارمنستان وجود داشته باشد، جمهوری اسلامی با آن مخالفت خواهد کرد؛ چراکه این مرز، یک راه ارتباطی چند هزار ساله است.»
مهرماه سال گذشته، آقای اردوغان گفته بود گذرگاه زنگزور برای ترکیه و جمهوری آذربایجان بسیار «مهم و استراتژیک» است و ایران اکنون رویکرد «مثبتی» به گشایش گذرگاه زنگزور دارد و ما هم «تلاشمان را برای گشایش این گذرگاه انجام خواهیم داد.»
