ایرانی‌ها و افغان‌های اخراجی از آمریکا در پاناما: نه راه بازگشت داریم، نه اجازه ماندن

بیش از یک ماه از زمانی که ده‌ها مهاجر آسیایی و آفریقایی در هتلی مجلل در پایتخت پاناما گرفتار شدند و تصاویر درخواست کمک‌شان از پشت پنجره‌ها منتشر شد، می‌گذرد.

آنها پس از اخراج از آمریکا، در پاناما، واقع در جنوب آمریکای مرکزی، سرگردان شده‌اند و راهی برای خروج از این بن‌بست نمی‌بینند.

بر اساس گزارش جنبش مذهبی «فِه ای آلِگریا» (ایمان و شادی)، این مهاجران زنان و مردان و کودکانی هستند که از کشورهایی مانند ایران، افغانستان، نپال، پاکستان، سومالی، اریتره، کامرون، اتیوپی، چین و روسیه آمده‌اند.

این سازمان در حال حاضر میزبان ۵۱ نفر از این مهاجران در پاناما سیتی است.

طبق آخرین آمار دولت پاناما، از ۲۹۹ مهاجر غیرقانونی که از آمریکا اخراج شده‌اند، ۱۹۲ نفر با بازگشت داوطلبانه به کشورهای خود موافقت کرده‌اند.

آن‌هایی که در پاناما مانده‌اند، مجوز اقامت موقت بشردوستانه‌ای به مدت ۳۰ روز دریافت کرده‌اند که امکان تمدید ۶۰ روزه دارد. پس از این مدت، ممکن است از این کشور اخراج شوند.

بی‌بی‌سی با سه نفر از این مهاجران -دو ایرانی و یک افغان- گفتگو کرد.

هر سه تاکید دارند که بازگشت به کشورشان برایشان امکان‌پذیر نیست.

آرتمیس قاسم‌زاده به بی‌بی‌سی گفت: «در سال ۲۰۲۲ تصمیم گرفتم دینم را تغییر دهم و مسیحی شوم. در ایران، مجازات این کار اعدام است.»

دولت پاناما اعلام کرده که مهاجرانی که امکان بازگشت به کشورشان را ندارند، باید کشوری سوم را پیدا کنند که حاضر به پذیرش آن‌ها باشد.

اما کسانی که با بی‌بی‌سی گفتگو کرده‌اند، هنوز نتوانسته‌اند کشوری را پیدا کنند که به آن‌جا بروند.

این مهاجران چگونه سر از پاناما درآوردند؟

آرتمیس می‌گوید پس از آن‌که حکومت ایران یک کلیسای مخفی را شناسایی و دو نفر از دوستانش را بازداشت کرد، از کشور فرار کرد.

او به بی‌بی‌سی گفت که پس از کشته شدن مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد، «با مشکلات فراوانی به خاطر حجاب» در ایران روبرو شده است.

آرتمیس برای رسیدن به آمریکا، ابتدا به امارات متحده عربی پرواز کرد، سپس به کره جنوبی و در نهایت به مکزیک رفت.

او به همراه برادر بزرگ‌ترش به صورت غیرقانونی از مرز مکزیک و آمریکا عبور کرد و قصد داشت درخواست پناهندگی دهد.

ماموران مرزی او را در شهر سن دیگو در کالیفرنیا بازداشت کردند.

چند روز بعد، به او و ده‌ها مهاجر دیگر اعلام شد که به تگزاس منتقل می‌شوند، اما در نهایت خود را در پاناما سیتی یافتند.

پاناما بر اساس توافقی با دولت ترامپ، ۲۹۹ مهاجر، از جمله آرتمیس را پذیرفته است.

بی‌بی‌سی برای دریافت جزئیات این توافق با دولت‌های پاناما و آمریکا تماس گرفت اما پاسخی دریافت نکرد.

در ابتدا، مهاجران به مدت یک هفته در هتل مجلل دکاپولیس اسکان داده شدند.

وزیر امنیت پاناما، فرانک آبروگو، در آن زمان اعلام کرد که این مهاجران بازداشت نشده‌اند، بلکه «برای حفظ امنیت‌شان موقتا تحت مراقبت ما هستند» و تحت نظارت نهادهای سازمان ملل قرار دارند.

اما «هو»، مهاجر افغان، به بی‌بی‌سی گفت: «در آن هتل مثل زندانی‌ها بودیم.»

«ماموران امنیتی، پلیس و نیروهای مهاجرت پشت در اتاق بودند.»

تصاویر نشان می‌داد که تعدادی از مهاجران از پشت پنجره‌های هتل درخواست کمک می‌کردند.

بر اساس گزارش‌ها این مهاجران از ارتباط با بیرون منع شده بودند و امکان دسترسی به وکیل نیز نداشتند.

خوانیتا گوبرتوس، مدیر بخش قاره آمریکا در سازمان دیده‌بان حقوق بشر، می‌گوید «این افراد قربانی روندی خودسرانه شدند و بدون هیچ فرصتی برای درخواست پناهندگی یا دسترسی به وکیل، ناگهان به پاناما منتقل شدند. هفته‌ها در بی‌خبری نگه داشته شدند، بدون آنکه بتوانند با دنیای بیرون ارتباط برقرار کنند.»

یک هفته بعد، دولت پاناما اعلام کرد که ۱۷۱ نفر از این مهاجران حاضر شده‌اند داوطلبانه به کشورهای خود بازگردند و آمریکا هزینه بازگرداندن آن‌ها به کشورشان را پرداخت خواهد کرد.

مهاجرانی که حاضر نشدند به کشورهایشان بازگردند، به اردوگاه سن وینسنت در استان دارین فرستاده شدند که محل اسکان موقت کسانی است که قصد دارند به آمریکا برسند.

اردوگاه سن وینسنت چهار ساعت از پایتخت پاناما فاصله دارد و در کنار جنگلی انبوه واقع شده است.

هو که می‌گوید از این تصمیم بی‌اطلاع بود، طبق دستور ماموران امنیتی، مقابل هتل دکاپولیس سوار اتوبوس شد.

او می‌گوید: «آن‌ها گفتند که هتل‌مان را عوض می‌کنند. ما را سوار اتوبوس کردند و بعد از هشت ساعت فهمیدیم که در جنگل دارین هستیم.»

شرایط وحشتناک

همه افرادی که با بی‌بی‌سی صحبت کردند، گفتند که شرایط در اردوگاه دارین وحشتناک بوده و غذای کافی برای همه وجود نداشته است.

ارسلان می‌گوید: «من دیابت دارم، اما دارویم را به من ندادند. قند خونم خیلی بالا رفت و هیچ‌کس کمکی نکرد. با من مثل یک مجرم، مثل یک قاتل برخورد می‌کنند.»

«غذایی که به ما می‌دادند، اصلا شبیه غذا نبود. اردوگاه‌ها کثیف بود و همه جا پر از کپک و آلودگی بود. در کل، با ما رفتار انسانی نداشتند.»

هو می‌گوید که یک نگهبان دائما،‌ حتی هنگام رفتن به دستشویی، آن‌ها را تعقیب می‌کرد.

به گفته دولت پاناما، سازمان بین‌المللی مهاجرت و کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل مسئول رسیدگی به وضعیت مهاجران در این اردوگاه بوده‌اند.

اما سخنگوی سازمان بین‌المللی مهاجرت در ۲۰ فوریه به بی‌بی‌سی گفت که این سازمان اصلا در آنجا حضور نداشته است.

آرتمیس به بی‌بی‌سی گفت که نمایندگان سازمان ملل تازه چند روز بعد به سن وینسنت آمدند.

مدیر بخش قاره آمریکا در سازمان دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید که مهاجران «در شرایط نامناسبی» بازداشت شدند، بدون آنکه بدانند به کجا می‌روند یا بتوانند از حقوق اولیه خود دفاع کنند.»

سرگردان

پس از دو هفته اقامت مهاجران در اردوگاه، دولت پاناما اعلام کرد که آن‌ها را آزاد خواهد کرد و اجازه اقامت ۳۰ روزه در این کشور را دریافت می‌کنند.

اتوبوس‌های اداره مهاجرت پاناما آن‌ها را به پایانه اتوبوس آلبروک در پاناما سیتی منتقل کردند و همان‌جا رها کردند.

کمی بعد از رسیدن، آرتمیس به بی‌بی‌سی گفت که مهاجران از آزادی‌شان خوشحال بودند اما همزمان از این‌که نمی‌دانستند چه سرنوشتی در انتظار آنها است، نگران بودند.

هو نیز به بی‌بی‌سی گفت: «نه می‌توانیم به کشورمان برگردیم، نه می‌توانیم کشور دیگری پیدا کنیم، و نه می‌دانیم چه خواهد شد.»

شرایط آنها حتی دشوارتر شده، چون نه پول دارند، نه کسی را می‌شناسند، و نه زبان اسپانیایی بلدند.

آن‌ها هنگام گفتگو با بی‌بی‌سی در هتلی در پاناما سیتی اقامت داشتند.

هو می‌گوید: «نمی‌دانم چه کسی هزینه اقامت ما را داده است. فقط گفتند که امشب اینجا می‌مانیم، اما فردا معلوم نیست چه اتفاقی بیفتد.»

گوبرتوس به بی‌بی‌سی گفت: «متوجه شدیم که آن‌ها را در یک پایانه اتوبوس در پاناما سیتی رها کرده‌اند و بسیاری از آن‌ها هم جایی برای ماندن ندارند.»

خوزه رائول مولینو، رئیس‌جمهور پاناما در ابتدا با آمریکا توافق کرده بود که کشورش فقط نقش «پل ارتباطی» را برای اخراج‌شدگان ایفا کند، نه اینکه میزبان آن‌ها باشد.

اما اکنون این برنامه‌ها تغییر کرده و این مقامات پاناما هستند که درباره سرنوشت این مهاجران تصمیم می‌گیرند.

گوبرتوس می‌گوید که دولت پاناما اکنون مسئول رسیدگی به اتباع کشورهای ثالثی است که به آنجا منتقل شده‌اند، «حتی اگر روند اخراج آن‌ها از آمریکا غیرقانونی بوده باشد».

بی‌بی‌سی موندو با وزارت امنیت پاناما و سرویس مهاجرت ملی تماس گرفت تا بپرسد چه تدابیری برای حفظ حقوق مهاجران اتخاذ شده است، اما پاسخی دریافت نکرد.

خوابیدن در سالن ورزشی

از زمان بازگشت به پاناما سیتی، مهاجران اخراج‌شده از حمایت کلیسای کاتولیک بهره‌مند شده‌اند.

بیشتر آن‌ها در یک سالن ورزشی که از سوی سازمان کاتولیک «فه ای آلگریا» اداره می‌شود زندگی می‌کنند، برخی دیگر در آسایشگاه هستند.

الیاس کورنخو، هماهنگ‌کننده کمک به مهاجران در فِه ای آلگریا، می‌گوید که ۵۱ نفر، شامل ۱۶ مرد و ۳۵ زن، در آنجا مانده‌اند و بقیه از آنجا رفته‌اند.

برخی از مهاجران تصمیم گرفته‌اند در پاناما پناهندگی بگیرند، و بقیه هنوز در حال تصمیم‌گیری برای گام بعدی هستند.

کورنخو می‌گوید که یک خانواده آفریقایی که اقامتگاه را ترک کرده‌اند به او گفته‌اند که سعی می‌کنند به ایالات متحده برگردند.

مشخص نیست پس از پایان ۳۰ روز اولیه‌ای که مهاجران باید در آنجا بمانند، چه بر سرشان خواهد آمد یا برای تمدید مجوز اقامتشان چه باید بکنند.

همچنین هنوز معلوم نیست که آیا مهاجران اخراج‌شده دیگری از آمریکا به پاناما منتقل خواهند شد یا نه.

در ماه فوریه، ۲۰۰ مهاجر از ایالات متحده به کاستاریکا اخراج شدند که مرز مشترک با پاناما دارد. بسیاری از آن‌ها در وضعیت مشابهی گرفتار شده‌اند.

پس از یک ماه و نیم اقامت در پاناما، آرتمیس، ارسلان و هو تنها یک خواسته دارند: «آزادی و مکانی معمولی برای زندگی. همین برای ما کافی است.»

توضیح: «هو» درخواست کرده بود که نامش تغییر کند تا از هویت او محافظت شود.