هشدار سازمان ملل متحد: دارفور سودان در معرض خطر فزاینده نسل کشی است

آلیس وایریمو ندریتو، مشاور ویژه سازمان ملل متحد در پیشگیری از نسل کشی، هشدار داده است که منطقه دارفور سودان در معرض خطر فزاینده نسل کشی است.

خانم ندریتو به بی‌بی‌سی گفت که نیروهای پشتیبانی سریع که در جنگ داخلی این کشور مشارکت دارند، افراد را بر اساس قومیتشان هدف قرار می‌دهند.

او گفت که افزایش خصومت‌ها در شهر الفاشر، که آخرین منطقه تحت کنترل ارتش سودان است، فصل جدیدی از نگرانی‌ها در جنگ داخلی این کشور باز کرده است.

خانم ندریتو گفت به خاطر اینکه عاملان جنایات پیشین در دارفور پاسخگو نبوده‌اند، اکنون نیز امکان پیگیرد خشونت‌ها و جنایات ممکن نیست.

او همچنین گفت که به علت تمرکز جهانی بر روی جنگ در اوکراین و غزه، درخواست کمک‌ها برای سودان شنیده نمی‌شود.

کمتر از دو هفته پیش نیز سازمان دیده‌بان حقوق بشر گفت که نیروهای شبه‌نظامی پشتیبانی سریع به احتمال زیاد در الجنینه واقع در دارفور غربی دست به نسل‌کشی زده‌اند.

این گروه حقوق بشری به این نتیجه رسیده بود که این نیروها و متحدان عرب آن با هدف قرار دادن عمدی و سیستماتیک مردم غیر عرب ماسالیت، مرتکب جنایات علیه بشریت و جنایات جنگی شده‌اند.

ژنرال محمد حمدان دقلو، رهبر نیروهای شبه‌نظامی پشتیبانی سریع در آن زمان هدف قرار دادن عمدی غیرنظامیان را رد کرده بود.

جنگ داخلی بین نیروهای پشتیبانی سریع و ارتش سودان یک بحران انسانی عظیم در این کشور ایجاد کرده و حداقل ۱۳ هزار نفر کشته و ۹ میلیون نفر آواره شده‌اند.

دو سال پیش کودتا در سودان به دستگیری نخست وزیر و کابینه او و منحل شدن دولت منجر شد.

این کودتا همزمان با بحران اقتصادی عمیق در کشور، تورم بالا و کمبود مواد غذایی، سوخت و دارو روی داد.

از آن زمان، سودان توسط شورایی از ژنرال‌های ارتشی اداره می‌شد و دو مرد در کانون اختلافات این کشور قرار داشتند: ژنرال عبدالفتاح برهان، رئيس نیروهای مسلح سودان و به نوعی رئيس جمهوری کشور از یک سو و معاونش ژنرال محمد حمدان دقول، ٰرئيس نیروهای شبه‌نظامی پشتیبانی سریع.

جنگ داخلی در سودان در ماه آوریل سال گذشته و پس از آن آغاز شد که ژنرال محمد حمدان دقلو نیروهای واکنش سریع را در سراسر کشور مستقر کرد، اقدامی که ارتش کشور آن را تهدید‌آمیز تلقی کرد.

عده‌ای امیدوار بودند مذاکره میان دو طرف به حل مشکل کمک کند اما این اتفاق هرگز روی نداد.

دلیل این جنگ چیست؟

از زمان کودتای اکتبر ۲۰۲۱، سران ارتش از طریق آنچه «شورای حاکمیت» نامیده می‌شود، سودان را اداره می‌کنند. برای انتقال حکومت به غیرنظامیان، طرحی برای ادغام نیروهای شبه‌نظامی در ارتش در دست بود اما اختلاف بین این ارتش و نیروهای شبه‌نظامی به درگیری کشید.

دو نظامی در حال حاضر در مرکز این اختلافات قرار دارند؛ ژنرال عبدالفتاح البرهان که رئیس نیروهای مسلح و در واقع رئیس جمهور کشور است، و معاون او ژنرال محمد حمدان دَقَلو، معروف به حمیدتی، که فرمانده شبه‌نظامیان نیروهای پشتیبانی سریع (آراِس‌اِف) است.

این دو نفر در خصوص حرکت کشور به سوی حکومت غیرنظامی اختلاف نظر دارند.

یکی از اصلی‌ترین نقاط اختلاف بر سر طرحی است که ۱۰۰ هزار نیروهای عضو نیروهای پشتیبانی سریع (آراِس‌اِف) را به ارتش اضافه می‌کند و اینکه چه کسی نیروی جدید را رهبری خواهد کرد.

جنگ یک سال پیش و در ۱۵ آوریل ۲۰۲۳ در خارطوم و به دنبال چند روز تنش آغاز شد، زیرا شبه‌نظامیان آراس‌اف، در حرکتی که ارتش آن را تهدید می‌دانست، در سراسر کشور مستقر شدند.

مشخص نیست چه کسی اولین گلوله را در آن روز شنبه شلیک کرد، اما این وضعیت از آن زمان هر روز ناپایدارتر و بدتر شده است.

نیروهای پشتیبانی سریع چه کسانی هستند؟

نیروهای شبه‌نظامی پشتیبانی سریع (آراِس‌اِف) به رهبری ژنرال محمد حمدان دقلوبه نقض حقوق بشر و قتل دست‌کم ۱۲۰ معترض در ژوئن ۲۰۱۹ در تظاهرات و تحصن در مقر ارتش متهم هستند.

نیروهای پشتیبانی سریع در سال ۲۰۱۳ و عمدتا از شبه‌نظامیان «جنجوید» تشکیل شد که با شورشیان دارفور می‌جنگیدند.

اخیرا دیوان کیفری بین‌المللی در لاهه محاکمه علی محمد علی عبدالرحمن، رهبر سابق شبه‌نظامیان «جنجوید» را به اتهام ۳۱ مورد جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی آغاز کرده است.

در سال ۲۰۱۵، حدود ۴۰ هزار نفر از اعضای نیروهای پشتیبانی سریع (آراِس‌اِف) به مداخله نظامی تحت رهبری عربستان سعودی در جنگ یمن پیوستند.

اعضای این نیرو به لیبی هم اعزام شدند.

ارتش سودان و شبه نظامیان نیروهای پشتیبانی سریع در سال ۲۰۱۹ و پس از اعتراضات سراسری مردم این کشور، برای ساقط کردن دولت عمرالبشیر با معترضان همراه شدند.

برای انتقال حکومت به غیرنظامیان، طرحی برای ادغام نیروهای پشتیبانی سریع در ارتش وجود داشت. اما اختلاف بین ژنرال دقلو وژنرال عبدالفتاح برهان فرمانده ارتش سودان بر سر جدول زمانی این انتقال و اینکه چه کسی ریاست نیروی یکپارچه جدید را بر عهده بگیرد، به تنش کشیده شد.

در دارفور چه گذشت؟

در پایان دهه ۱۹۸۰ یک جنبش برتری جویانه عرب پا گرفت، که گفته می‌شد مورد حمایت معمر قذافی رهبر وقت لیبی بود. هویت سیاسی در دارفور موضوعی پیچیده و سیال است، ولی گروه‌هایی مانند «فور»ها، «زغاوه»ها و «ماسالیت»ها احساس می‌کردند که دولت جانب عرب‌ها را گرفته است.

در آوریل سال ۲۰۰۳، شورشی‌ها به فرودگاه الفاشر، پایتخت دارفور شمالی، حمله کردند. آغاز جنگ را معمولاً سال ۲۰۰۳ می‌دانند، با این حال جنبش‌های شورشی پیش از آن شکل گرفته بودند.

این حمله غافلگیرانه از مسیر صحرا - تاکتیکی که بعدها به شاخصه اصلی درگیری در دارفور بدل شد - بسیار موفقیت آمیز بود. شورشی‌ها هفت هواپیما را نابود کرده و فرمانده نیروی هوایی را دستگیر کردند.

پاسخ دولت سودان، متکی بر حمله هوایی و کمک از شبه نظامیان عرب به نام «جنجوید»ها بود که رهبر وقت آنها از امروز در لاهه محاکمه می شود.

آنها دهکده‌های فورها، زغاوه‌ها و ماسالیت‌ها را بمباران کردند و سوزاندند، غیرنظامیان را کشتند و به زنان تجاوز کردند.

طبق تخمین سازمان ملل در سال ۲۰۰۸، در سودان ۳۰۰ هزار نفر در نتیجه جنگ مرده‌اند، ولی دولت سودان این آمار را نمی‌پذیرد.

عمر حسن البشیر، رئیس جمهور وقت سودان، توسط دادگاه بین‌المللی کیفری و به اتهام نسل‌کشی، جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در دارفور، تحت تعقیب قرار دارد.

او متهم شده است که بر اقدام برای پاکسازی بخشی از جامعه فورها، زغاوه‌ها و ماسالیت‌ها نظارت کرده است.

او اولین رئیس دولت بر سر کار بود که توسط دادگاه بین‌المللی کیفری تحت تعقیب قرار گرفت.

عمر البشیر از سال گذشته در یکی از بیمارستان‌های ارتش سودان نگهداری می‌شود.