«آتش‌بس دیرهنگام غزه ممکن است کشتار را متوقف کند، اما به درگیری پایان نخواهد داد»

یک مقام ارشد فلسطینی به بی‌بی‌سی گفت که حماس سه سرباز زن را در اولین روز آتش‌بس آزاد خواهد کرد. میانجی‌ها در دوحه تلاش می‌کنند تا آتش‌بس زودتر از موعد یعنی از پنج‌شنبه شب شروع شود. براساس توافق انجام شده قرار است آتش بس از روز یکشنبه (۱۹ ژانویه/۳۰ دی) به اجرا درآید.

تا زمان به اجرا درآمدن آتش‌بس، جنگی که با حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، ادامه دارد. دست‌کم ۱۲ فلسطینی در حملات هوایی اسرائیل به شمال غزه در زمان اعلام آتش‌بس کشته شدند.

ویدئوهایی از شمال غزه منتشر شده که نشان می‌دهد اجساد قربانیان را درحالی که در پارچه‌هایی پیچیده شده از آمبولانس‌ها بیرون می‌آورند و در بیرون بیمارستان در یک خط قرار می‌دهند.

این آتش‌بس یک دستاورد دیپلماتیک قابل توجه است و مدت‌هاست که به تأخیر افتاده است. نسخه‌های مختلفی از این توافق از زمانی که توسط جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا ، در ماه مه سال گذشته اعلام شد، روی میز قرار داشته‌ است. حماس و اسرائیل هر یک دیگری را مسئول این تأخیرها می‌دانند.

در خان یونس در غزه، خبرنگاران بی‌بی‌سی شاهد رقص و سرود خوانی فلسطینی‌ها در واکنش به خبر آتش‌بس بودند.

اسرائیل اجازه ورود آزادانه خبرنگاران بین‌المللی را به غزه نمی‌دهد، بنابراین بی‌بی‌سی و سایر سازمان‌های خبری به خبرنگاران فلسطینی برای جمع‌آوری اخبار متکی هستند. گزارش دادن از جنگ ۱۵ ماه گذشته بدون آنها غیرممکن می‌بود. اسرائیل بیش از ۲۰۰ خبرنگار فلسطینی را در غزه کشته است.

ام محمد، یک زن فلسطینی سالخورده، به یکی از خبرنگاران ما گفت که احساس خوشحالی و آرامش می‌کند.

او می گوید: «درد، کمی کاهش یافته، گرچه هنوز وجود دارد. امیدوارم شادی غلبه کند. بگذارید زندانیان ما آزاد شوند و زخمی‌ها درمان شوند. مردم خسته شده‌اند.»

به جز زنده ماندن، چیز زیادی برای جشن گرفتن برای فلسطینی‌ها در غزه وجود ندارد. اسرائیل تقریباً ۵۰ هزار نفر را کشته است. بیش از دو میلیون نفر به دلیل اقدامات نظامی اسرائیل از خانه‌هایشان آواره شده‌اند.

اسرائیل در واکنش به حملات حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که حدود ۱۲۰۰ نفر، عمدتاً غیرنظامیان اسرائیلی، را کشت، غزه را به ویرانه تبدیل کرده است. به گفته مقامات وزارت بهداشت غزه که تحت کنترل حماس قرار دارد، حملات اسرائیل تقریباً ۵۰ هزار نفر، شامل پیکارجویان و غیرنظامیان، را کشته است. یک مطالعه اخیر در مجله پزشکی «لنست» نشان می‌دهد که این رقم ممکن است به شدت کمتر از واقعیت نشان داده شده باشد.

در تل‌آویو، این لحظه‌ای تلخ و شیرین برای خانواده‌ها و حامیان گروگان‌های اسرائیلی، زنده و مرده، بود. در مرحله اول آتش‌بس قرار است در ازای صدها بازداشتی و زندانی فلسطینی، ۳۳ زن و مرد مسن، بیماران و زخمی‌ها در شش هفته آینده آزاد شوند. اما سرنوشت بقیه گروگان‌ها به مذاکرات بیشتری بستگی دارد.

مذاکرات درباره مرحله دوم توافق، برای آزادی گروگان‌های اسرائیلی باقی‌مانده در ازای زندانیان فلسطینی و خروج اسرائیل از غزه، قرار است شانزده روز پس از آغاز توافق شروع شود.

اولین چالش بزرگ، حفظ آتش‌بس است. دیپلمات‌های ارشد غربی نگران هستند که پس از مرحله اول که ۴۲ روز است، جنگ ممکن است از سر گرفته شود.

جنگ غزه پیامدهای عظیمی در سراسر خاورمیانه داشته است. اما این جنگ، همان‌طور که بسیاری نگران بودند، به یک جنگ فراگیر در منطقه منجر نشد. دولت جو بایدن مدعی اعتبار این موضوع است، اما این جنگ به تغییرات ژئواستراتژیک منجر شده است.

حماس هنوز قادر به جنگیدن است، اما به سایه‌ای از آن‌چه بود، تبدیل شده است. دیوان کیفری بین‌المللی بنیامین نتانیاهو،‌ نخست وزیر اسرائیل و وزیر دفاع پیشین او را به جنایات جنگی متهم کرده است. دادگاه بین‌المللی دادگستری نیز در حال بررسی پرونده‌ای است که توسط آفریقای جنوبی برای متهم کردن اسرائیل به نسل‌کشی ارائه شده است.

پس از مداخله حزب‌الله لبنان در جنگ، این گروه به شدت تحت تاثیر حملات اسرائیل قرار گرفت. این عاملی بود که به فروپاشی رژیم بشار اسد در سوریه منجر شد. ایران و اسرائیل به تبادل حملات مستقیم پرداختند که این حملات ایران را تضعیف کرد. شبکه هم‌پیمانان و نیروهای نیابتی این کشور که تهران آن را «محور مقاومت می‌نامد»، به شدت آسیب دیده است.

حوثی‌های یمن بخش عمده‌ای از کشتیرانی بین اروپا و آسیا را که از دریای سرخ عبور می‌کنند، متوقف کرده‌اند. اکنون گزارش‌ها می‌گویند که آنها آتش‌بس خود را اعلام کرده‌اند. از زمانی که آنها حملات به کشتیرانی را در اوایل جنگ آغاز کردند، گفته‌اند که تنها یک آتش‌بس در غزه آنها را متوقف می‌کند.

آتش‌بس علی‌رغم نقض‌های اجتناب‌ناپذیر می‌تواند با شانس، اراده سیاسی و تلاش دیپلماتیک سخت ادامه یابد. با شانس، این آتش‌بس می‌تواند کشتار را متوقف کند و گروگان‌های اسرائیلی و بازداشتی‌ها و زندانیان فلسطینی را به خانواده‌هایشان بازگرداند.

اما پس از ۱۵ ماه جنگ در غزه، درگیری که بیش از یک قرن ادامه داشته، همچنان به همان تلخی و غیرقابل حل بودن سابق باقی مانده است.

آتش‌بس به معنای پایان درگیری نیست. پیامدهای این همه تخریب و مرگ برای دست‌کم یک نسل احساس خواهد شد.