ناامنی، قامت دیوارهای کابل را بلند می‌کند

بخش اعظم نیروهای خارجی از افغانستان بیرون رفتند اما یکی از میراث‌هایی که از آنها به جا مانده، دیوارهای حفاظتی کانکریتی (بتونی) است. دیوارهایی که برخی آن را حافظ جان می‌دانند و بسیاری‌ها از موجودیت آن به ستوه آمده اند.

حالا با افزایش تهدیدهای امنیتی به ویژه در کابل، این دیوارها بلندتر شده و ضخامت شان هم بیشتر.

افزون بر ادارات دولتی حالا حتی افراد و نهادهای خصوصی نیز برای تامین امنیت‌شان از این دیوارها استفاده می‌کنند.

دیوارهای امنیتی کم ارتفاع اطراف بسیاری از مناطق دیپلومات نشین که از سالها بدین سو به روی مردم عام مسدود بوده، در حال تعویض شدن است.

کنار آنها دیوارهای مرتفع تری گذاشته می‌شود؛ دیوارهایی که بلندی آنها حدودا برابر به یک ساختمان دو طبقه‌ای است.

این وضعیت جاده‌های پایتخت را که هر روز به جمعیت آن افزوده می‌شود، شلوغ‌تر ساخته است.

عزیز یک شهروند کابل می‌گوید: "گاهی ساعتها وقت می‌گیرد تا از خانه سر کار می‌رسم. یکی از دلایل ازدحام ترافیکی مسدود بودن جاده ها توسط دیوارهای کانکریتی است."

شمار دیگر که نخواستند در برابر مایکرافون صحبت کنند، گفتند که با دیدن این دیوارها آدم فکر می‌کند که شاید وضعیتی بدتر از این در راه است.

در چند ماه گذشته کابل پایتخت شاهد انفجارهای مهیب و کم سابقه بود.

بسیاری از این انفجارها در کنار محلاتی صورت گرفت که برای محافظت آنها دیوارهای امنیتی نسبتا کم ارتفاع گذاشته شده بود.

محمد مهدی شاهین، مدیر یکی از شرکت‌هایی که از این دیوارها تولید می‌کند، می‌گوید با افزایش ناامنی‌ها تقاضا به ساخت دیوارهای مرتفع هم بیشتر شده است.

او گفت: "حالا نسبت به نهادهای خارجی، ادارات دولتی، مقامات بلند پایه، قومندان‌ها (فرماندهان) و حتی سرمایه داران برای حافظت دفاتر و منازل شان از این دیوارها می‌خرند."

قامت و قیمت دیوارهای کانکریتی

حدود ۱۵ سال پیش و به دنبال ورود نیروهای خارجی به افغانستان، ساخت دیوارهای امنیتی کانکریتی مروج شد.

دیوارهای امنیتی آن زمان کمتر از دو متر ارتفاع داشت و بیشتر نیروهای خارجی از آنها برای تامین امنیت اردوگاه های شان در بیرون از شهرها استفاده می‌کردند.

رفته، رفته در اطراف دفاتر غیر نظامی خارجی‌ها نیز از این دیوارها گذاشته شد.

با گذشت زمان و افزایش ناامنی‌ها، ضخامت و ارتفاع این دیوارها هم بیشتر شد. شرکت‌های ساختمانی حالا دیوارهایی با بلندی شش متر و حتی بلندتر از آن تولید می‌کنند.

بر اساس آمار اتحادیه شرکت‌های ساختمانی افغانستان، تنها در کابل ۲۵ تا ۳۰ شرکت ساخت دیوارهای کانکریتی فعالیت دارند.

نعیم یاسین، مسوول این اتحادیه می‌گوید که ده‌ ها شرکت در ولایات نیز مشغول تولید این دیوارها اند.

او گفت: "در اوایل تعداد این شرکت ها کم بود، اما با بدتر شدن وضعیت امنیتی تقاضا برای دیوارهای حفاظتی بیشتر شد و به تعداد شرکت‌ها هم اضافه شد."

به جز مسئول یک شرکت، مالکان بسیاری از شرکت‌های ساخت این دیوار‌ها در کابل از صحبت در برابر مایکرافون بی‌بی‌سی خودداری کردند.

بسیاری از آنها فکر می‌کردند که با افشای هویت شرکت شان ممکن با چالش امنیتی روبرو شوند. هرچند این شرکت ها در حاشیه های شهر و بدون هیچ ممنوعیتی مشغول کار اند.

هر دیوار مرتفع که حالا ساخته می‌شود نزدیک به ۱۰ تن وزن دارد و از پنجصد تا ششصد دلار آمریکایی که بالغ به حدود چهل هزار افغانی می‌شود، قیمت دارد. هرچند در گذشته هر دیوار از هزار تا یک هزار و دو صد دلار فروخته می‌شد.

به گفته تولیدکنندگان، قیمت این دیوارها با بیرون شدن بخش اعظم نیروهای خارجی و مشکلات اقتصادی در افغانستان پایین آمده است.

این دیوارها که چهره شهرها و به خصوص پایتخت را نظامی ساخته مطابق به معیارهای شرکت‌های بین‌المللی امنیتی ساخته می‌شوند و به گفته مالکان شرکت‌های ساختمانی به نام‌های برجر، بانکر، گاردتاور و آلاسکا یاد می‌شوند.

تلاش دولت برای برداشتن دیوارهای کانکریتی

تلاش‌های دولت در چند سال گذشته برای برداشتن این موانع و باز کردن جاده ها به روی مردم بی نتیجه بوده است.

وزارت داخله (کشور) افغانستان که مانند بسیاری از ادارات دولتی به تازگی صدها دیوار مرتفع در اطراف آن گذاشته شده، این موانع را یک گزینه برای جلوگیری از تهدید های احتمالی امنیتی می‌داند.

اما نجیب دانش، معاون سخنگوی این وزارت می‌گوید از تلاش‌ها برای برداشتن این موانع دست برنخواهند داشت.

او گفت: "امسال هم تصمیم داریم برنامه دور کردن موانع سمنتی/سیمانی را آغاز کنیم. این موانع ابتدا از ساحاتی که بیشتر مزدحم اند و شکایات نسبت به آنها وجود دارد، برداشته می‌شود. بعدا این برنامه را به سایر نقاط پایتخت و افغانستان گسترش خواهیم داد."

آمار دقیقی در مورد شمار این دیوارها که در بیش از یک دهه گذشته در افغانستان ساخته شده، وجود ندارد اما به گفته مسوولان شرکت‌های ساختمانی تا حدود دو سال پیش هر شرکت حدود هزار دیوار در یک ماه تولید داشت که ظرف سالهای اخیر میزان تولیدات کاهش یافته است.

اما این سوال در ذهن بسیاری‌ها خطور می‌کند که سرانجام اگر روزی صلح در افغانستان تامین شود، از این دیوارها که برای خرید آنها میلیونها دلار مصرف شده، چه استفاده ای صورت خواهد گرفت؟