سرگرمی و کار زندانیان در بزرگترین زندان افغانستان

پشت دیوارهای سمنتی(سیمانی) بلند امنیتی در زندان پلچرخی کابل به دیدن زندانیان ماهری رفتم که کارهای هنری و حرفه‌ای می‌کنند.

شماری از آن‌ها، با استفاده از حرفه‌شان کار می‌کنند و تعدادی دیگر هم برای سرگرمی، روزانه صنایع دستی می‌سازند.

قالین/قالی بافان حرفه‌ای، در یک سالن بزرگ که شش کارگاه قالین بافی دارد، کار مشترک می‌کنند.

تعداد انگشت شماری از زندانیان به گونه اختیاری با استفاده حرفه‌ای که یاد دارند، در این جا روزانه شش ساعت کار می‌کنند.

مواد خام قالین بافی و کارگاه از طرف اداره زندان فراهم شده و کارگران در بدل دست مزد کار می‌کنند.

جوانی ۲۵ ساله پشت کارگاه قالین نشسته و کارش را مطابق طرح انجام می‌داد.

او به جرم قاچاق مواد مخدر به ۱۵ سال زندان محکوم شده است .

وی می‌گوید که قالین بافی را در پاکستان فرا گرفته و قبل از آمدن به زندان پلچرخی شرکت تولید قالین در ولایت میدان وردک داشته است.

از هر متر مربع قالین ۲۴۰۰ افغانی دست مزد برای زندانی داده می‌شود و با فروش قالین پول آن به حساب دولت واریز می‌شود.

کارمندان دولتی این بخش می‌گویند بیشتر خریدارن شان، همکاران خارجی دولت اند.

محل کار زندانیان با حرفه، بیرون از محوطه بلاک‌های زندان واقع شده و زندانیان زیر نظر ماموران پلیس به محل کارشان آورده می‌شوند.

هفت زندانی زیر سقفی دیگر نجاری می‌کنند. با ماشین‌های برقی در اینجا فرنیچر، چوکی/صندلی، میز و الماری/کمد و دروازه می‌سازند.

وسایل نجاری توسط دولت فراهم شده است. کارگران این بخش بیشتر سفارش‌ها را از کارمندان دولتی زندان و نزدیکان آنها می‌گیرند؛ بیشتر به خاطر تخفیف ۲۰ درصدی که به تناسب بازار به خریدار داده می‌شود.

در سالنی جداگانه تعدادی از زندانیان که با حرفه فلزکاری آشنا هستند، در این کار نسبتا شاقه مشغولند.

آن‌ عده زندانیان که بر اساس حکم محکمه از کار کردن در داخل محوطه زندان محروم نشده باشند، فرصت کار کردن در این جا را دارند.

زندانیانی که حرفه یاد ندارند، در بلاک‌های زندان با وسایل مجاز در داخل زندان سرگرم مهره بافی اند.

اما برای ما اجازه ورود به بلاک‌های زندان داده نشد. زندان بانان، دسته‌ای از زندانیان مهره‌باف را به بخش صنعتی زندان آوردند تا با ما مصاحبه کنند.

مرد میان‌سالی که با ریش بلند و لباس سفید افغانی روی صندلی نشسته بود؛ گفت به ۲۰ سال زندان محکوم شده است.

او وابسته به گروه طالبان بوده و توسط نیروهای امنیتی افغان بازداشت شده است.

در ۹ سالی که در این زندان بوده، مهره بافی را از دیگر زندانی‌ها آموخته و حالا وسایل تزئینی، نمونه‌های از وسایط نیروهای امنیتی افغان و وسایل بازی کودکان را از مهره و تار می‌سازد.

در تمام این مدت پی‌هم مهره بافی کرده و پول فروش محصولاتش را خرج خود و خانواده‌اش کرده است. این مرد ماهانه از ۵ هزار افغانی تا ۱۰ هزار افغانی به خانه‌اش می‌فرستد.

او اشیای تزئینی مانند دست بند مهره‌ای، دستکول/کیف زنانه، گردنبند و تسبیح از دانه‌های خرما و مهره با وسایل ابتدایی که در داخل زندان مجاز باشد، می‌سازد.

بازار مشخص برای فروش این صنایع دستی در زندان پلچرخی وجود ندارد. هفته‌ای دو روز که بستگان زندانیان برای بازدید می‌آیند مهره کاران، فرصت فروش تولیدات شان را می یابند.

مقامهای افغان می‌گویند که قرار است به زودی بازار فروش برای این تولیدات در شهر کابل ایجاد شود.

سردار محمد زازی، رئیس زندان مرکزی می‌گوید که زندانیان در پهلوی آموزش‌های حرفه‌ای، دوره‌های سواد آموزی و علوم دینی را هم فرا می‌گیرند.

اما گذر زمان برای این زندانیان مانند مرد محکوم به ۲۰ سال زندان، شاید سخت‌تر از عبور دادن هر بار تار از هر دانه این مهره‌های ریز باشد.

آنها در سلول‌های دلگیر؛ پشت دیوارهای سیم خار دار زندان، با این سرگرمی روزها را شام می‌کنند و باغروب هر روز به فکر یک روز نزدیک شدن به آزادی‌شان می‌باشند.