تلفات رویدادهای جاده‌ای افغانستان چرا بالا است؟

امروز روز جهانی مصونیت جاده‌ها است. آمار تلفات رویدادهای جاده‌ای در افغانستان برابر یک‌سوم تلفات غیر نظامیان جنگ در این کشور است. شمار زخمی‌های رویدادهای ترافیکی نیز برابر است به بیش از نیم آمار غیر نظامیان که در درگیری‌ها در افغانستان زخمی می‌شوند.

بسیاری از این رویدادها به دلیل نبود جاده‌های معیاری، عدم توجه به مقرارت ترافیکی و سطح پایین آگاهی راننده‌ها از مسایل ایمنی اتفاق می‌افتد.

بسیاری‌ها رانندگی روی جاده‌های افغانستان و به‌خصوص روی جاده‌های مزدحم پایتخت را مانند مسابقه بزکشی می‌دانند. بازی قدیمی رایج در افغانستان که هر سوارکار تلاش می‌کنند با تمام نیرو و مهارت از دیگران سبقت بجوید و بز را به دایره حلال اندازد.

راننده‌هایی هستند که مقررات ترافیکی را می‌دانند و به آن توجه می‌کنند.

برای جلوگیری از رویدادهای جاده‌ای ماموران پلیس ترافیک روزانه صدها راننده‌ای را که مقررات ترافیکی را نادیده می‌گیرند بازخواست می‌کنند و پول جریمه رانندگان تنها در کابل، بالغ به حدود پنج میلیون افغانی می‌شود.

ژنرال اسدالله، مدیر اداره ترافیک کابل می‌گوید: "نزدیک به دوصد نوع تخلف ترافیکی وجود دارد که مسایل ایمنی هم شامل آن می‌شود. متأسفانه که راننده‌ها اصلا مسایل ایمنی را مدنظر نمی‌گیرند. هنگام رسیدن به ایست‌های پلیس ترافیک، کمربند خود را می‌بندند، اما همین که رد شدند، بازش می‌کنند."

این در حالی است که در یک سال گذشته بیش از هزار نفر در اثر رویدادهای ترافیکی در افغانستان کشته و نزدیک به چهار هزار نفر دیگر زخمی شده‌اند.

عبدالطیف خیرخواه، مسئول بخش رویدادهای ترافیکی افغانستان می‌گوید: "در سال ۱۳۹۳ خورشیدی ۳۲۷۷ حادثه ترافیکی صورت گرفته است که در نتیجه ۱۲۹۷ نفر کشته و ۳۹۴۶ نفر دیگر زخمی شده‌اند."

با آن‌که به گفته مقامات، رویدادهای جاده‌ای نسبت به یک سال پیش حدود بیست درصد کاهش یافته، اما آمار کشته شده‌های حوادث ترافیکی در افغانستان برابر به یک سوم تلفات غیر نظامیان در جنگ است.

شمار زخمی‌های حوادث ترافیکی در افغانستان نیز برابر است به بیش از نیم آمار غیرنظامیان که در درگیری‌ها در این کشور زخمی می‌شوند.

یک گزارش سازمان ملل نشان می‌دهد که در اثر خشونت‌ها در سال ۲۰۱۴ آمار مجموع قربانیان به ۱۰۵۴۸ (۳۶۹۹ کشته و ۶۸۴۹ زخمی) می‌رسد که بیانگر افزایش ۲۵ درصدی آمار کشته شدگان و افزایش ۲۱ درصدی زخمیان نسبت به سال ۲۰۱۳ است.

معیاری نبودن بسیاری از جاده‌های افغانستان از لحاظ راه‌سازی، نبود نشانه‌ها و چراغ‌های ترافیکی در بیشتر جاده‌ها، کم‌توجهی بسیاری از راننده‌ها به مقررات ترافیکی و مسایل ایمنی از دلایل رویدادهای ترافیکی عنوان می‌شود.

بسیاری از جاده‌های کابل که سال‌ها قبل برای حدود پنجاه هزار واسطه نقلیه طراحی شده بود، حالا بیش از پنجصد هزار واسطه روی آن روزانه حرکت می‌کنند.

در برخی از چهارراه‌ها و جاده‌های این شهر چراغ‌ها و نشانه‌های ترافیکی وجود دارد و گاهی برخی از راننده‌ها و به‌خصوص راننده‌های وسایط زورمندان حضور پلیس ترافیک جاده‌ها را نادیده می‌گیرند؛ از چراغ قرمز رد می‌شوند و حتی خلاف مسیر حرکت می‌کنند.

بسته‌بندی کالا و به‌خصوص مواد ساختمانی در وسایط باربری هم برای مصونیت راننده و عابران مساله مهمی است. برخی از رانندگان از میزان بار مجاز موترها و شیوه بسته‌بندی کالاها در پشت موتر آگاهی کافی ندارند و در مواردی دیگر وجود فساد باعث تخلف از مقررات در این مورد می‌شود.

محمد دین مسئول یک شرکت باربری گفت: "هستند راننده‌های که رشوه می‌دهند و بیش از حد مجاز بار می‌کنند و احتمال تصادف واسطه‌های با بار بیش از حد، بسیار زیاد است."

سرازیر شدن میلیاردها دلار در سیزده سال گذشته در افغانستان زندگی بخشی از مردم و به‌ویژه شهرنشینان را تغییر داده و بسیاری از شهرنشینان حد اقل صاحب یک موتر شده ‌اند.

اما پابند بودن به قانون و راهنمایی رانندگی درست در این کشور هنوز نهادینه نشده و برای بسیاری‌ها این بند قانون ترافیک جاده که "احتیاط دایمی راحت متقابل" سخن بی‌معنی است.