'چند متر مکعب عشق' افغانستان و ایران به اسکار معرفی شد

روز گذشته اتحادیه سینماگران افغانستان دو فیلم را برای گزینش برای معرفی به کمیته اسکار به بررسی گرفت؛ "مردی در آرزوی زن پنجم" به کارگردانی صدیق عابدی و "چند متر مکعب عشق" ساخته جمشید محمودی نامزد ارسال به اسکار بودند که چند متر مکعب عشق با بیشترین امتیاز برای معرفی به کمیته اسکار انتخاب شد.

کمیته بررسی فیلم‌های اتحادیه سینماگران افغانستان همه ساله در هماهنگی با اداره افغان فیلم، از زیر مجموعه های وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان، برای معرفی فیلمی به نمایندگی از افغانستان به اسکار، تشکیل جلسه می‌دهد.

در این کمیته افرادی به نمایندگی از سینماگران، شاعران، موسیقی‌دانان، فعالان مدنی، تلویزیون ملی افغانستان و هنرمندان عضویت دارند و همه ساله برای تضمین شفافیت در کار تغییر می‌کنند.

صدیق برمک عضو اتحادیه سینماگران افغانستان به بی‌بی‌سی گفت که "چند متر مکعب عشق یک فیلم غیر معمول و برای سینمای افغانستان قصه تازه‌ای است و حرف های جدیدی دارد. با توافق کامل کمیته بررسی، این فیلم انتخاب شد و ما به اسکار می‌فرستیم."

آقای برمک می‌گوید که معیارهای‌شان برای گزینش فیلم‌ها جهت معرفی به اسکار "خوب بودن و حرفه‌ای بودن فیلم است این که چه قدر می‌تواند با مخاطب خود ارتباط برقرار کند و کارگردان چه قدر می‌تواند حس و حالی را که در درون فیلم است به بیننده انتقال دهد که این فیلم با این معیارها از بهترین‌هایی است که تا حالا در سینمای افغانستان داشتیم."

این که تهیه کننده و کارگردان افغان باشند و قصه بخشی از زندگی افغان‌ها را منعکس کند هم از معیارهای دیگر برای نمایندگی آن فیلم از افغانستان در اسکار است.

فیلم ۹۰ دقیقه‌ای "چند متر مکعب عشق" محصول مشترک سینماهای افغانستان و ایران است که سال گذشته با هزینه حدود سیصد هزار دلار آمریکایی تولید شده است. این فیلم سال گذشته در جشنواره فیلم فجر ایران در هشت بخش نامزد شد و دو سیمرغ برد، در "جشنواره فیلم آسیاپاسیفیک" هم نامزد شده است.

این فیلم عاشقانه، داستان زندگی یک دختر افغان را با پسر ایرانی روایت کرده که در سال‌های مهاجرت افغان‌ها به ایران اتفاق افتاده است. ماجرای عشق غم‌انگیز "صابر و مارونا" در یکی از کارگاه‌هایی که تعدادی از مهاجران افغان در ایران در آن در شرایطی دشوار مشغول کار و زندگی غیرقانونی‌اند.

میراث مهاجرت؟

نوید محمودی تهیه کننده این فیلم می‌گوید که داستان فیلم عاشقانه است اما موضوعات دیگری را هم بیان می‌کند از جمله روزهای سخت زندگی مهاجران افغان‌ در ایران.

آقای محمودی متولد افغانستان است و در ایران بزرگ شده و از سال ۱۹۹۴ که زمان اوج گیری مهاجرت ها به ایران بود تا حالا، مشغول فعالیت های هنری و سینمایی است. آقای محمود می‌گوید که این فیلم کاملا در ایران تصویر برداری شده ولی تهیه، کارگردانی و فیلنامه آن به عهده او و برادرانش بوده است.

علاوه بر این هنرمندان و سینماگران سینمای ایران هم در تولید و بازیگری فیلم سهم داشته‌اند و این فیلم محصول مشترک عنوان داده شده است.

برای تهیه فیلم "چند متر مکعب عشق" حدود یک سال وقت گذاشته شده است. آقای محمود می‌گوید که در سال ۲۰۰۴ وقتی به افغانستان آمد قصه‌ای شنید که ایده ساخت این فیلم را در او ایجاد کرد. ماجرای مرگ یک دختر و پسر در کانتینری در کابل که دور از چشم دیگران مخفی شده بودند.

هرچند از این ماجرا روایات مختلفی گفته شده است اما، آقای محمودی می‌گوید که فیلمش را با همین جمله بست.

فیلم در سینماهای غیرمعیاری و از کارافتاده کابل به نمایش گذاشته شده است. تهیه کننده فیلم می‌گوید که در ماه‌های آینده نوبت نمایش فیلمش در سینماهای ایران هم می‌رسد اما ابتدا فیلم را به افغانستان آورده که به افغان‌ها نمایش دهد.

داستان فیلم

در تالار کوچک نمایش فیلم اداره افغان‌فیلم که "چند متر مکعب عشق" به نمایش گذاشته شده بود، تعدادی از هنرمندان و علاقمندان فیلم و سینما پای تماشای این فیلم نشستند و در پایان فیلم تحت تاثیر داستان فیلم قرار گرفتند و برخی اشک ریختند.

فیلم با دیدارهای مخفیانه دختر افغان و پسر ایرانی در کانتینری متروک در میان انباری از کانتینرهای خالی شروع می‌شود، با دیالوگ‌های عاشقانه، قصه‌های آرمانی و دغدغه‌های دو جوانی که به ساختن خانه‌ای مشترک می‌اندیشند.

حضور افغان‌هایی که در این کارگاه بزرگ فلزکاری مشغول‌اند، غیرقانونی تصویر شده، دور از چشم ماموران پلیس ایران و زیر سایه یک صاحب کار دلسوز. در این کارگاه شهروندان فقیر ایرانی هم مشغول کارند و به جدال‌های شهروندان نادار دو کشور هم پرداخته شده است که پای ماموران پلیس را به صحنه می‌کشد و سرانجام خانواده‌های افغان مجبور به بازگشت به کشور خود می‌شوند.

در لحظات پایانی فیلم، عشق دو دلداده فاش می‌شود و صابر و مارونا که برای دیدار آخر در کانتینر همیشگی شان به هم آمده اند، فیلم به طور غم‌انگیزی پایان میابد.

تهیه کننده فیلم می‌گوید که در ایران شرکت فیلم‌سازی دارد و پس از این که فیلمنامه از سوی شورای صنفی تهیه‌کنندگان تایید شد و مجوز دریافت کردند، فیلم را با اداره‌ افغان‌فیلم افغانستان هم در میان گذاشتند و تایید افغانستان را هم گرفتند.

فاصله سینمای افغانستان از اسکار

فیلم سینمایی "چند متر مکعب عشق" هنوز راه دور و درازی برای نامزدی در اسکار دارد، اتحادیه سینماگران افغانستان در مراحل بعدی این فیلم را ضمیمه نامه‌های رسمی به کمیته اسکار معرفی می‌کند. کمیته اسکار هم این فیلم را طوری که انتظار می‌رود برای نامزدی در بخش بهترین‌فیلم‌های غیر زبان انگلیسی، بررسی می‌کند.

سال گذشته فیلم‌ سینمایی بچه‌های بزکشی که در افغانستان ساخته شده بود در این بخش نامزد شد اما جایزه‌ای نگرفت. این فیلم از افغانستان نمایندگی نمی‌کرد چون تهیه کننده و کارگردان آن آمریکایی‌اند. افغانستان خودش تا حالا فیلمی در میان نامزدان اسکار نداشته است.

در افغانستان اکثریت سینماها با به قدرت رسیدن گروه طالبان در دهه هشتاد تخریب شد. افراد گروه طالبان برخی از سالن‌های بزرگ سینما را به مسجد تبدیل کردند و حالا سالن‌های سینما در کابل و دیگر شهرها یا فلج است و یا هم بازار و رونقی ندارند.

در سیزده سال گذشته هم توجه دولت برای تقویت فرهنگ و هنر کم بوده و سرمایه گذاری زیادی صورت نگرفته است.

ابراهیم عارفی رئیس اداره دولتی افغان‌فیلم می‌گوید فیلم‌های داستانی ای که در سال‌های اخیر ساخته شده فیلم‌های پر مخاطبی است که تولید انبوه داشته و تقلید سینمای بالیوود است اما "فیلم‌ پر محتوی و خوب واقعا کم است یا اصلا دیده نمی‌شود و دلیل آن هم این است که ما سیستم تولیدی درست نداریم."

آقای عارفی می‌گوید که "در افغانستان وحشت برپا است و فیلم‌سازها و هنرمندان در خارج زندگی می‌کنند و زمینه برگشت‌شان هم فراهم نشده است."