نماهای شیشهای ساختمانها در کابل، زیبایی یا خطر؟
- نویسنده, فرهاد محمدی
- شغل, بی بی سی
این روزها تقریباً هیچ خیابانی در شهر کابل نیست که ساختمان با نمای شیشهای را در خود جا نداده باشد ـ شیشههایی که زیر نور آفتاب میدرخشند و انعکاس تصاویر مختلفی را میتوان در آن دید.
شیشههای نما با رنگهای بیشتر سبز، آبی و طلایی خود نمایی کاملاً متفاوتی از نمای خشتی و سمنتی/سیمانی دارند.
استفاده از روی کار شیشهای به تالارهای مجلل عروسی، مراکز خرید و ادارات محدود نمیشود بلکه به خانههای شخصی نیز راه پیدا کرده است.
ساعت حدود ده شب به جاده هشتاد متره فرودگاه بینالمللی شهر کابل رفتم. این جاده چندین ساختمان بزرگ شیشهای درخود جا داده که بیشترشان تالارهای عروسی هستند.
زیبایی
این ساختمانهای شیشهای با چراغهای رنگارنگ و بسیار پرنوری تزئین شده که ترکیب بین چراغها و خود نمای شیشه جلوه خاصی به آنها داده است.
نمای این ساختمانها شبها جلوه خیره کنندهای دارد. فرزاد حیدریان که به زرق و برق یکی از این ساختمانها خیره شده بود، گفت: "این ساختمانها شبها نمای دیگری به شهر داده و هنگام رفت و آمد از دیدن آنها لذت میبرم."
مالکان این ساختمانها بیشتر جلوه زیبای نمای شیشه را دلیل استفاده از آن میدانند و میگویند آنرا از شهرهایی مثل دبی و استانبول تقلید کردهاند.
گذشته از جلوهها و زیبایی ساختمانهای شیشهای این صنعت تازهپا در افغانستان، برای صدها نفر حداقل در شهر کابل کار ایجاد کرده است.
در ناحیه/منطقه هشتم شهر کابل در محله شاه شهید یک کارگاه نسبتاً بزرگ است که حدود بیست نفر در آن با چندین دستگاه، چارچوب نمای شیشهای تولید میکنند.
به گفته آنها، در افغانستان دو نوع چارچوب برای نمای شیشهای وجود دارد: چارچوبهای آهنی و آلمینیومی.
اورنگزیب مسئول این کارگاه میگفت که از حدود ده سال به این کار مشغول است و کار و بارش هر روز بهتر میشود.
شمار این گونه کارگاهها در شهر کابل به صدها میرسد. تنها در یک راسته محله شاه شهید در ناحیه هشتم کابل حدود ۱۰ شرکت مشغول تولید چهارچوب نماهای شیشهای ساختمانها است.
کمی آن طرفتر شیشهفروشیهایی هستند که بیشتر آنها شیشه نما وارد میکنند. شیشههایی که به گفته آنها بیشتر از چین، پاکستان و ایران وارد میشود.
مخالفان این نماهای شیشهای
گذشته از استقبال خوب از نمای شیشهای در کابل، این نوع رویکار مخالفانی نیز دارد. شماری میگویند نمای شیشهای که یک پدیده وارداتی است، به سبک معماری کابلی به شدت ضربه میزند.
وحید خلیلی که به کار بازسازی بناهای تاریخی مشغول است گفت: "بعضاً تصور میشود که با معماری سنتی نمیتوانیم تالارهای بزرگ بسازیم که این درست نیست. این واضح است که زیبایی یک نمای چوبی بسیار بیشتر از زیبایی یک نمای شیشهای است."
گذشته از این، استفاده از نمای شیشهای در شهری که در یک دهه اخیر همواره شاهد انفجارهایی بوده خالی از نگرانی نیست.
حدود چهار ماه پیش دفتر سازمان بینالمللی مهاجرت در منطقه پر رفت و آمد شهر نو کابل مورد حمله انتحاری قرار گرفت.
انفجار موتر/خودرو پر از مواد منفجره سبب شد که شماری از شیشههای یک ساختمان بزرگ تجاری در این خیابان شهر نو به زمین بریزد و باعث زخمی شدن تعدادی از شهروندان شود.
از زیر همین ساختمان ظرف پنج دقیقه حدود ۲۰۰ نفر میگذرد و کمتر کسی است که نگران فرو ریختن ناگهانی شیشهها نباشد.
به این ترتیب، این نگرانی همواره وجود دارد که نماهای شیشهای در پی انفجارهای احتمالی فرو ریزد و به افراد آسیب برساند.
'غیرمعیاری'
محمد جان کارشناس امور ساختمانی گفت: "قیمت نمای شیشه ای نسبت به نمای خشتی و سمنتی بیشتر است. در ضمن نمای شیشهای در تابستان حرارت تولید میکند و در زمستان نیز سبب سردی ساختمان میشود."
او افزود: "مردم باید از شیشههای ناشکن استفاده کنند که هنگام شکستن مثل نخود خرد میشود و حداقل از مرگ انسان جلوگیری میشود و یا به روی شیشهها حداقل فیلم گرفته شود تا مانع از افتادن تکههای بزرگ شیشه شود."
رفیعالله استانکزی، مهندس ساختمانی نیز میگوید تجربه استفاده از شیشههای نما در کشورهای مختلف دنیا مثبت بوده اما بیشتر وسایلی که در ساخت نمای شیشهای در افغانستان استفاده میشود، غیرمعیاری است.
آقای استانکزی گفت: "واضح است که تاجر همیشه فایده خود را مد نظر دارد، اما ضعف از دولت است که از شرکتها نظارت نمیکند و کار آنها را معیاری سازد."
اما شهرداری کابل میگوید بیشتر ساختمانهای بزرگ شیشهای کابل در ناحیههای ۲ ، ۴ و ۱۰ ساخته شدهاند و بیشتر صاحبان آنها بدون اجازه دست به ساخت و ساز زدهاند.
'بدون مجوز'
یکی از مسئولان شهرداری کابل گفت: "اکثر این ساختمانها از طرف کسانی ساخته شده که افراد مسلح دارند. شما میدانید که ما پلیس و نیرویی [که مانع ساخت و ساز شود] نداریم. بر همین اساس چندین مرتبه به مراجعی که باید جلو این کار را بگیرند، رسما نامه نوشتهایم."
او افزود: "باید کمیسیونی ایجاد شود و ساختمانها را بررسی کند و شماری از ساختمانهایی که مشکل دارند باید تخریب شوند."
این مقام شهرداری کابل نگفت که این هیات چه وقت تشکیل خواهد شد.
شهرداری هم چنین از شمار دقیق ساختمانهای شیشهای در این شهر و از هزینههایی که در این بخش شده آمار دقیقی ندارد، اما حالا شمار این ساختمانها در کابل به صدها میرسد. حالا قانونی یا غیرقانونی این ساختمانها به سوی آسمان کابل قد برافراشتهاند.
کابل دیگر آن شهر ده سال پیش نیست که در آن ساختمانهای لوکس چندطبقه وجود نداشته باشد، بلکه حالا ساختمانهای بلند شیشهای پس از دهها سال جنگ به این شهر چهره دیگری دادهاند.
البته کابل بزرگترین نمونه از شهر دارای ساختمانهای چندطبقه با نماهای شیشهای در افغانستان است ولی چنین ساختمانها را میتوان تقریباً در تمام شهرهای افغانستان پیدا کرد.
