افغانستان و گامهای برای خودکفایی در بخش صنایع سبک
- نویسنده, سید انور
- شغل, بیبیسی
افغانستان در بخش صنایع سبک به پیشرفتهایی دست یافته و این روند باعث شده که افغانستان در تولید پانزده تا هفده نوع کالا و نوشابه به خودکفایی نزدیک شود.
در سراسر افغانستان ۳۰ پارک صنعتى در شهرهای کابل، هرات، مزار، ننگرهار و قندهار ایجاد شدهاند که ده پارک صنعتی اکنون فعال و تولیدات خود را به بازارهای افغانستان عرضه میکنند.
در پارک صنعتی کابل در حومه شرقی این شهر دو صد و هشتاد کارخانه تولیدی فعالیت دارند که چرخهای آنها توسط هزاران کارگر افغان میچرخد.
عبد الجبار صافی، معاون انجمن صنایع افغانستان میگوید که ۱۶۰ هزار کارگر افغان در این پارکهای صنعتی مشغول کاراند.
یک میلیارد دلار سرمایهگذاری
در یک دهه اخیر در بخش صنعت و تولید داخلی افغانستان حدود یک میلیارد دلار سرمایه گذاری شدهاست.
وفیالله افتخار، رئیس اداره حمایت از سرمایه گذاری افغانستان، آیسا، میگوید: "در حدود پنج هزار و ۵۰۰ جواز صنعتی در این اداره ثبت شده که از این میان اکنون حدود دو هزار و ۵۰۰ کارخانه عملا فعال هستند. در بخشهایی که از نظر تولید به خودکفایی نزدیک شدهایم شامل تولید انواع نوشابه، آب تصفیهشده، چاپ و انواع مختلف پلاستیک است."
قبل از این آب آشامیدنی معدنی از خارج وارد میشد اما حالا انواع نوشیدنیهایی که بر سر سفرههای خانوادهها، میزهای مهمانی، رستورانتها، کافهها و دوکانها دیده میشوند، محصول کارخانههای داخل افغانستان هستند.
شرکت تولید نوشابه حبیب گلزار برای تولید انواع نوشابه در کابل، نود میلیون دلار سرمایهگذاری کرده است.
ذبیحالله استانکزی، مدیر بخش فنی این شرکت میگوید که این شرکت سیزده نوع نوشابه گازدار و بدون گاز تولید میکند.
آقای استانکزی گفت: "ظرفیت مصرف انواع نوشابه در افغانستان نزدیک به ۳۰ میلیون کارتن ۱۲ دانهای بطری در سال است. تنها ظرفیت تولید شرکت ما بالا تر از ۵۰ میلیون کارتن در سال است. اگر ما شرکتهای تولید نوشابه دیگر را نیز در نظر بگیریم، ظرفیت تولید نوشیدنی در افغانستان دو برابر نیاز کشور میشود."
مصرف آب تصفیه شده، نوشابه های گازدار و آب میوه اکنون به دلیل قیمت مناسب و تولید انبوه آن در افغانستان افزایش یافته است.
علاوه بر افزایش کارخانههای تولید نوشابه، اکنون کارخانههاى تولید پلاستیک ۹۰ درصد از نیازهای بازار افغانستان را تامین میکنند.
انواع فراودهای پلاستیکی
تولید انواع فرآوردههای پلاستیکی از جمله لولههای پلاستیکی و سرپایی (دمپایی) پلاستیکی از دیگر اقلامی هستند که به گفته مقامهای افغان و صنعتگران به خود کفایی نزدیک شده اند.
نجیب الله لطیفی، رئیس بخش تولیدات کارخانه لوله های پلاستیکی اچاسپی که با بیش از ۲۰ میلیون دلار سرمایه فعالیت خود را در سال ۲۰۰۷ در کابل آغاز کرد، دراین باره میگوید که ظرفیت تولید کارخانهاش اکنون در حدی است که نیاز افغانستان را مرفوع میکند.
او گفت: "بیش از شش صد نوع لوله پلاستیکی تولید میکند. قطر این لولهها از بیست ملی تا ۴۵۰ ملی متر است. در ۲۴ ساعت حدود چهل تن تولید داریم که در یک سال ظرفیت تولید ما به پانزده هزار تن میرسد."
در حال حاضر نزدیک به نود درصد سرپایی و کفشهای پلاستیکی مورد نیاز در داخل افغانستان تولید میشود و چندین کارخانه در ولایت مختلف افغانستان تنها این نوع محصول را تولید می کنند.
مواد غذایی
افغانستان در تولید بیسکویت نیز پیشرفت قابل توجه داشته است.
عبد الرازق یکی از مدیران کارخانه مواد غذایی "گروه اتفاق" میگوید که روزانه شش تن و پانزده نوع بیسکویت تولید و به بازار عرضه میکند.
او تصریح میکند: "مشتریهای عمده ما تعدادی از موسسات خارجی از جمله سازمان جهانی غذا و وزارت دفاع افغانستان هستند. تا هنوز هشتاد تن بیسکویت برای سازمان جهانی غذا تولید کرده و سه هزار تن بیسکویت نیز با این نهاد قرارداد کردهایم."
قبلا سازمان جهانی غذا در افغانستان برای برنامه مبارزه با گرسنگی در این کشور از خارج افغانستان بیسکویت وارد و برای نیازمندان توزیع میکرد، ولی اکنون بخشی از بیسکویت مورد نیاز آنها را از محصولات داخلی کشور تهیه میکند.
ایجاد کارخانههای بستهبندی و تولید فرآوردههای لبنی در کابل، هرات، بلخ، ننگرهار و قندوز سبب بهبود اقتصادی صدها خانواده روستایی افغانستان شده است.
در سالهای اخیر کارخانههای صنایع سنگین مانند ذوب آهن و پروسس سنگ مرمر نیز در ولایت هرات ایجاد شده، اما کارخانهداران میگویند که خود کفایی در این بخشها به زمان طولانی نیاز دارد.
اما برای بازاریابی محصولات داخلی افغانستان هنوز کار زیادی انجام نشده است. شماری از تولیدکنندگان افغان میگویند که نیاز داخلی به حدی است که هنوز رقابت شکل نگرفته و آنان به تقاضای بازار داخلی رسیدگی نمیتوانند. به این دلیل نیازی به بازاریابی ندارند.
زمین چالش سرمایه گذاران افغان
با وجود پیشرفت های ذکر شده در افغانستان سرمایه گذاران افغان از مدیریت دولت و رسیدگی به مشکلات خود ناراضی هستند.
نجیب الله لطیفی از مسئولان کارخانه لولهسازی در کابل که در یک محل اجارهای مشغول تولید است، میگوید: "استراتژی و برنامه های دولت بر روی کاغذ بسیار خوب تهیه شده، اما در عمل متاسفانه غیر قابل قبول است."
واردات مواد خام، نبود برق در برخی از ولایات و در اختیار نداشتن زمین برای تاسیس کارخانه در کابل و ولایت ها، یکی از مشکلات عمده سرمایه گذاران افغان است.
انوار الحق احدی، وزیر تجارت و صنایع افغانستان هم میگوید که مشکل کمبود زمین برای سرمایه گذاران افغان در کابل به این زودی حل نخواهد شد.
آقای احدی می گوید: "درمنطقه کمری در کابل حدود سه هزار جریب زمین برای پارک صنعتی در نظر گرفته شده بود، متاسفانه یک قسمت زیاد این ساحه غصب شده. یک قسمت دیگر آن تحت دعوا است."
وزیر تجارت افغانستان افزود: " مدتی قبل اداره آیسا به حصارکشی این زمین اقدام کرد ولی کارگران هدف گلوله قرار گرفتند. ما به وزارت داخله مراجعه کردیم و این وزارت تعهد سپرده که به این مشکل رسیدگی میکند، متاسفانه هنوز این مشکل حل نشده است."
اما سرمایه گذاران میگویند با وجود همه این مشکلات و بدون توجه به فراز و فرودهای سیاسی، آنها به تلاشهایشان ادامه خواهند داد ـ تلاشهایی که نتایج آن به تدریج در شهر و روستاهای افغانستان نمایان میشود.
