کرزی در هند؛ سفر حساس با تقاضاهای حساس
- نویسنده, هارون نجفیزاده
- شغل, بیبیسی
حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان در آخرین ساعتهای سفر دو روزهاش به هند، افشا کرد که مسایل حساسیتبرانگیزی را با مقامهای هندی در میان گذاشته است.
او از دادن فهرست تقاضاهایی برای تقویت نهادهای دفاعی افغانستان به هند خبر داد که در صدر آن، فراهم کردن تجهیزات دفاعی و آموزش نیروهای افغانستان درج است.
دومین سفر رئیسجمهور کرزی به هند در شش ماه اخیر و دوازدهمین سفرش از وقتی که به قدرت رسیده، در زمان حساس و با درخواستهای حساسی صورت گرفته است.
به درستی روشن نیست که آقای کرزی از هند انتظار چه نوع تجهیزات دفاعی را دارد که منتج به تقویت نیروهای امنیتی کشورش شود. اما ارتش و پلیس افغانستان به جنگندهها، هلیکوپترها و سلاحهای سنگین مانند توپخانه و تانک به شدت نیازمند هستند و آمریکا و ناتو نتوانسته یا نخواسته این نیازمندیها را کاملا مرفوع کند.
افغانستان و هند حدود دو سال پیش روابط خود را در قالب همکاریهای راهبردی در آوردند که به اساس آن دو طرف در بخشهای مختلف از جمله بخش نظامی متعهد به همکاری شدند اما هند از آن زمان تاکنون نقش نه چندان مهمی در آموزش نیروهای افغان آنهم بیشتر در خاک خود داشته و حضور نظامیاش در افغانستان کمرنگ بوده است.
به جای آن، در اجرای برنامههای بازسازی فعالتر عمل کرده است. دو میلیارد دلار در بخش احداث جادهها و بزرگراهها، ایجاد بیمارستانها و پروژههای برق، بهبود خدمات قضایی و دیپلماتیک سرمایهگذاری کرده و سالانه بیش از ۲ هزار بورسیه تحصیلی هم به دانشجویان افغان فراهم کرده است.
امروزه هم احتمال اعزام سربازان هندی به افغانستان دور از انتظار است، اما گفته میشود فرستادن مربیهای هندی برای آموزش دانشجویان رشته نظامی و افسران جوان افغان مورد بحث قرار گرفته است.
'تهدیدهای مشترک'
گرچه هند پیشینه طولانی در ارایه آموزش به افغانها دارد و نخستین گروه از مربیان هندی در دوران پادشاهی امانالله، شاه وقت افغانستان در اوایل ۱۹۰۰ به کابل آمد، ولی این گروه هم بیشتر در بخش غیرنظامی مشغول بود.
آن زمان اما از تهدید مشترکی که امروز علیه هند و افغانستان وجود دارد، خبری نبود.
ایمل فیضی، سخنگوی رئیسجمهوری افغانستان به بیبیسی گفت که دو طرف درباره "تهدیدهای مشترک" و همکاریهای دفاعی برای مهار آن گفتگو کرده اند.
هند تجربه طولانی در مبارزه با شورش در کشمیر دارد. گروههای جداییطلب کشمیری گفته میشود به حمایت پاکستان بیش از دو دهه است که علیه دولت هند سلاح برداشته اند. هند برای مهار آنها بین سهصد هزار تا نیم میلیون سربازش را در این منطقه هممرز با پاکستان مستقر کردهاست؛ نبردی که دستکم جان نزدیک به ۵۰ هزار نفر را در این سالها گرفته است.
بدون شک نوع شورشی که در کشمیر جریان دارد با پیکارجویی طالبان در افغانستان متفاوت است، اما کابل امیدوار است از تاکتیکهایی که هند برای مقابله با شورش به کار بسته، بیآموزد.
چگونگی جلوگیری از رخنه شورشیان از مرزها و همکاریهای اطلاعاتی از مهمترین آنهاست. افغانستان در جلب حمایت پاکستان برای مهار شورشیان، موفقیت چندانی نداشته است.
علاوه بر آن، افغانستان از تمایلش به خرید سلاح از هند هم گفته است.
معامله تسلیحات؟
اما هند خود یکی از بزرگترین واردکنندگان سلاح در سطح جهان است. بخش عمده جنگ افزارهای هندی تا ۷۰ درصد در روسیه تولید میشود.
سال گذشته در جریان سفر ولادمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه به دهلینو هم قرارداد خرید جنگافزارهای روسی به ارزش سه میلیارد دلار امضا شد. با این وجود، کارشناسان دفاعی افغان این معامله را خیلی به سود نمی دانند.
اما این معامله شود یا نشود، ارتقای روابط کابل و دهلینو تا همین سطحاش هم، به مثابه پا گذاشتن روی حساسترین عصب پاکستان، رقیب سنتی هند است.
سفر آقای کرزی به هند در حالی انجام میشود که موج بیاعتمادیها بین کابل و اسلامآباد بار دیگر بالا گرفته است.
پاکستان که خود را سهمدار جهاد افغانستان، برادر دینی و همسایه همفرهنگ میداند، دشوار است اجازه بدهد دشمن درجه اولش چنین حضوری را در صحنه افغانستان داشته باشد.
پاکستان شک دارد که هند با استفاده از خاک افغانستان به شورشیان جداییطلب بلوچ کمک میکند و در همدستی با آمریکا در منطقه، در صدد منزوی کردن اسلامآباد است.
برای کشوری که مشخصه اصلی هویتاش، دشمنی با هند تلقی میشود، نزدیکی این چنینی کابل با دهلینو، غیرقابل قبول است.
