تشخیص و درمان سرطان پستان در افغانستان

همیشه کلاهی زیر روسری‌اش می‌پوشد. ابروهایش را هم با قلم می‌کشد. لبخند می‌زند و شوق برای زندگی در چشمانش دیده می‌شود.

نزدیک به دو سال است که با بیماری سرطان پستان دست و پنجه نرم می‌کند. پستان سمت راستش را در جراحی برداشته اند. شیمی درمانی سبب شده که موهای سر و ابروهایش بریزد. هنوز هم تحت مراقبت است و باید هر چند وقت یکبار به هند سفر کند.

نمی‌خواهد نامش را در گزارش بنویسم. می‌گوید دو فرزند دارد و می‌خواهد به خاطر آنها بیشتر زندگی کند. پزشکان به او امید داده اند که درمانش خوب پیش می‌رود و او کاملا صحتمند خواهد شد.

می‌گوید وقتی برآمدگی را در پستان اش دیده، مشکوک شده و در انترنت جستجو کرده تا ببیند علت این موضوع چیست؟ و زمانی که احتمال داده دچار سرطان پستان شده، به دکتر مراجعه کرده است.

پس از تشخیص فورا عمل و پستان راستش برداشته شد. بعد از آن زیر شیمی درمانی و پرتو درمانی قرار گرفت اما در این مدت همیشه بین کابل و دهلی پایتخت هند در سفر بوده است.

سرطان پستان یکی از بیماری‌هایی است که سالانه قربانی‌های زیادی می‌گیرد. این بیماری ۹۹.۵ درصد در زنان و نیم درصد در مردان دیده می‌شود.

دکتران افغان می‌گویند این بیماری، پس از مرگ‌های هنگام زایمان در افغانستان، علت بیشترین مرگ و میر زنان است.

دست‌کم ۱۳۴ هزار زن سرطانی

محمد سلیم توانا متخصص جراحی صدری (سینه) به بی‌بی‌سی گفت آمارها نشان می‌دهد که پنج درصد زنان جهان به این بیماری مبتلا هستند.

به گفته او، این آمار در کشورهای غیر پیشرفته و رو به توسعه به یک تا سه درصد کاهش می‌یابد.

به اساس تازه ترین آمار اعلام شده از سوی اداره احصائیه (آمار) افغانستان، جمعیت افغانستان به ۲۷.۵ میلیون نفر می‌رسد که از این مجموع ۱۳.۴ میلیون نفر زن هستند. بنابراین می‌توان تخمین زد که دست‌کم ۱۳۴ هزار زن در افغانستان به این بیماری دچار هستند.

دکتر معروف سامع متخصص زایمان نیز می‌گوید سرطان پستان در افغانستان پس از مرگ مادران در هنگام زایمان، بالاترین میزان مرگ و میر زنان را سبب می‌شود.

او می‌گوید که تاکنون مطالعه دقیقی در مورد انواع سرطان ها در افغانستان صورت نگرفته اما به تازگی وزارت بهداشت افغانستان همراه با نهادهای بین‌المللی کمیته‌ای را برای مطالعه سرطان پستان و رحم در بین زنان افغان ایجاد کردند.

اما دکتر سامع به این باور است که میزان واقعه های سرطان در افغانستان نسبت به سایر کشورهای جهان کمتر است. او ازدواج در سنین پایین و شیردهی مادران به فرزندان شان را دلیل این موضوع می‌داند زیرا مادر شدن در سنین بالا و شیر ندادن به فرزند از عوامل احتمالی بیماری سرطان پستان است.

دکتر نجیب نعیمی، مسئول نظارت و ارزیابی بخش خصوصی وزارت بهداشت نیز می‌گوید که در افغانستان بیشتر بیماران سرطانی برای مداوا و حتی تشخیص به خارج از کشور به خصوص به پاکستان، ترکیه و ایران می‌روند و به این دلیل آماری دقیق از همچو بیماران وجود ندارد.

مداوای ناقص سرطان پستان در افغانستان

سرطان پستان از راه های مختلف تشخیص می‌شود. تشخیص احتمالی آن کار آسانی است اما تشخیص دقیق آن نیاز به امکانات و آزمایشات دقیق دارد.

دکتران می‌گویند که مشاهده برآمدگی یا توموری در پستان که بدون درد و تحرک باشد تجربه آسانی است که هر زن می‌تواند خودش آن را انجام دهد. پس از مشاهده همچو واقعه سریعا باید به دکتر مراجعه شود.

دکتر نعیمی می‌گوید که تشخیص احتمالی قوی تر نیز از طریق اکسری موموگرافی و سونو مومو گرافی (سیتی اسکن) صورت می‌گیرد که در شماری از بیمارستان های دولتی و خصوصی افغانستان انجام می‌شود.

اما به گفته وی، تشخیص این بیماری به شکل صد در صدی و دقیق از طریق نمونه برداری از نسج پستان، در کمتر از ده مرکز در افغانستان انجام می‌شود.

مداوا سرطان پستان نیز به سه شکل انجام می‌شود: جراحی، شیمی درمانی (از طریق دارو) و پرتو درمانی (از طریق اشعه).

آقای نعیمی می‌گوید: "جراحی و شیمی درمانی در افغانستان انجام می‌شود اما این مداوا ناقص است و ما مجبوریم بیمار را برای پرتودرمانی به خارج بفرستیم."

اما آقای توانا به این باور است که اگر عمل جراحی به شکل دقیق انجام شود و تمام تومور برداشته شود، می‌توان به کمک شیمی درمانی بیمار را مداوا کرد و نیازی به پرتودرمانی نیست.

شیمی درمانی و پرتو درمانی پس از عمل جراحی برای جلوگیری از برگشت دوباره و توسعه و پیشرفت سرطان انجام می‌شود.

آقای توانا می‌گوید چون علت این بیماری هنوز دقیقا واضح نیست، راه های پیشگیری آن نیز هنوز مشخص نیست.

اما او تاکید می کند که تشخیص به موقع می‌تواند شانس مداوا زودتر و کاملتر را بیشتر بسازد.

او تاکید دارد که با دیدن نشانه های مشکوک هر چه زودتر باید به دکتر مراجعه شود.