حقوق زنان، نگرانی اصلی سناتورهای آمریکایی در جلسه با زلمی خلیل‌زاد

زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه ایالات متحده آمریکا برای صلح در افغانستان، با حضور در کمیته روابط خارجی به سوال‌ها و نگرانی‌های سناتورهای آمریکایی پاسخ داد. سناتورها مشخصا از این نگران بودند که با خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، طالبان بار دیگر بتواند بر این کشور چیره شود.

سناتورها در پرسش و پاسخ‌هایشان این نگرانی را مطرح می‌کردند که با سلطه دوباره طالبان بر افغانستان، ممکن است که هم خطر حملات تروریستی قوت بگیرد و هم اینکه موقعیت زنان در جامعه افغانستان به خطر بیفتد.

آقای خلیلزاد، سعی می‌کرد در صحبت‌هایش اطمینان بدهد در صورتی که طالبان قصد به خطر انداختن منافع آمریکا را داشته باشد این کشور آماده سرکوب مجدد این گروه خواهد بود.

سناتورها در صحبت‌های خود بارها از آقای خلیل‌زاد پرسیدند که در صورت چیره شدن دوباره طالبان بر افغانستان چه برنامه‌ای برای مقابله با این گروه وجود دارد و چه کسی در آمریکا به این مسئله رسیدگی می‌کند. آقای خلیلزاد در کل معتقد بود که طالبان قدرت چنین کاری را ندارد. او گفت که «شورای امنیت ملی» به این مورد رسیدگی خواهد کرد.

سناتور باب منندز، رئیس کمیته روابط خارجی اما گفت که به گمان او هنوز هیچ برنامه مشخصی در این زمینه وجود ندارد و عاقلانه‌ است که آمریکا خود را برای مقابله مجدد با طالبان آماده کند.

زنان افغان چه می‌شوند؟

از سخنان اولیه رئیس کمیته روابط خارجی سنا، که نخستین سخنرانی جلسه بود، تا بسیاری دیگر که در جلسه پرسش‌ و پاسخ با آقای خلیلزاد شرکت کردند، مسئله زنان افغان را مطرح کردند و از نماینده دولت پرسیدند که در نهایت آمریکا چه برنامه‌ای برای زنان افغانستان دارد؟

تاثیرگذارترین صحبت‌ها از سناتور جین شهین از حزب دموکرات بود که حتی همکارانش از حزب رقیب هم درباره تسلط او و نگرانی‌هایش، او را شایسته ادامه بحث درباره زنان افغان می‌دانستند.

خانم شهین پیشتر در جلسه‌ای پشت درهای بسته همین نگرانی‌ها را مطرح کرده بود و سناتورها از نقطه نظرات او آگاه بودند.

خانم شهین به هنگام مصاحبه، تابلویی با تصاویر هفت زن افغان را پشت سر خود قرار داد که دوربین‌های رسانه‌ها هم تصاویر را ثبت کنند. پیشتر وزارت خارجه آمریکا از این هفت زن به عنوان زنان شجاع نام برده بود که زندگی خود را وقف تغییر در زندگی مردم کشورشان کرده بودند.

این هفت زن عبارتند از: ژنرال شرمیلا فروغ، مریم نورزاد، فاطمه رجبی، فرشته، ملاله میوند و فرشته کوهستانی. سناتور شهین تصاویر این افراد را رو به دوربین‌ها گذاشته و درباره هرکدام توضیح داد که چه شغلی داشته‌اند.

او گفت که کارهای این افراد الزاما نیازی به شجاعت نداشت اما شرایط خاص افغانستان باعث شده بود که آنها قربانی خشونت‌های جاری در آن کشور شوند.

خانم شهین گفت امیدوار است هر کس که این جلسه را تماشا می‌کند نام این زنان را به خاطر داشته باشد. او گفت: «دخترانی را به خاطر داشته باشید که در افغانستان بزرگ می‌شوند و باید آزادی‌هایی داشته باشند که مادرانشان برای کسب آنها جنگیده‌اند. این دختران نگاهشان به ماست و ما هم باید حواسمان باشد.»

او به طور مشخص از خانم مریم نورزاد صحبت کرد که قابله/ماما بود. او هنگام به دنیا آوردن فرزند زنی در بیمارستان، به تیر نیروهای طالبان کشته شد. همان طور که آن زن و فرزندش هم در آن روز کشته شدند.

خانم شهین که لرزش خفیفی در صدایش شنیده می‌شد، گفت: «اینها همان طالبانی هستند که ما از آنها می‌خواهیم به میز مذاکره بیایند. و از مذاکره حمایت کنند». او گفت که اگر حسابرسی در کار نباشد، او از هیچ تلاشی که به طالبان امکان انجام «چنین کارهای هولناکی» بدهد، حمایت نمی‌کند.

آمریکا قرار است تا حدود چهار ماه دیگر تمام نیروهایش را از افغانستان خارج کند. خانم شهین با اشاره به این بازه زمانی هشدار داد که اقدام‌های آمریکا در این مدت «بر زندگی نسل‌های بعدی زنان افغان تاثیر می‌گذارد.»

او گفت: «من بر این باورم که ما باید هرچه در توان داریم انجام دهیم که از زنان افغانستان حمایت کنیم.»

خانم شهین گفت که آمریکا در دو دهه گذشته برای احقاق حقوق زنان و اقلیت‌های قومیتی در افغانستان تلاش کرده و نباید حالا بگذارد که چنین تلاش‌هایی در «گفت‌وگوهای صلح نقش بر آب شود».

او ضمن انتقاد از تصمیم آمریکا برای خروج نیروهایش از افغانستان، ابراز نگرانی کرد که چنین تلاشی منجر به وخیم‌تر شدن اوضاع در افغانستان شود.

خانم شهین در پایان گفت: «من از شما می‌خواهم هر کاری که می‌توانید انجام بدهید تا مطمئن باشیم که زن‌ها در مذاکرات صلح حضور دارند و حقوق آنها در آینده افغانستان لحاظ می‌شود.»

صحبت‌های خانم شهین بیشتر بیان اعتقادات او بود و سوالی در آن نبود که آقای خلیلزاد به آن پاسخ دهد. با این حال در نوبت بعدی که نوبت به سخن گفتن او رسید، نماینده ویژه آمریکا گفت که او با خانم شهین هم‌نظر است و چنان خواهد کرد.

امنیت آمریکا و خروج از افغانستان

بیشتر سناتورهای آمریکایی که در این جلسه بودند، آقای خلیلزاد را نسبت به آینده افغانستان خوش‌بین می‌دانستند.

آنها در سخنان خود بارها تاکید کردند که طالبان احتمالا در غیاب نیروهای آمریکایی، کشور را تصرف خواهد کرد.

آقای خلیلزاد در مقابل ابراز امیدواری می‌کرد که نیروهای امنیتی افغانستان بتوانند از کشور در برابر طالبان دفاع کنند. او در عین حال سعی می‌کرد با تکیه بر گفته‌های جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا، سوال را عوض کرده و درباره این توضیح دهد که چرا به نظر دولت، وقت ترک افغانستان رسیده است.

آقای خلیلزاد چهار دلیلی را برشمرد که جو بایدن بنا به آنها لازم دانسته، نیروهای آمریکایی را از افغانستان خارج کند:

۱- هدف اصلی از حمله به افغانستان، بیرون کردن القاعده بود.

۲- دنیا از ۲۰۰۱ عوض شده و تهدید القاعده دیگر از درون افغانستان نیست.

۳- تهدیدهای جدیدی علیه آمریکا وجود دارد.

۴- توافق آمریکا با طالبان مبنی بر خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان است. اگر این نظر عوض شود، به معنی جنگی دوباره با طالبان است.

فرصت‌های اقتصادی

سناتور کریس ون‌هالن، از ایالت مریلند، در صحبت‌های خود به طرحی اشاره کرد که سال‌ها پیش در مجلس نمایندگان آمریکا تصویب شده بود اما هیچ‌گاه به تصویب سنا نرسیده بود. بنا به آن طرح، بعضی از کالاهای تولید شده در افغانستان و نقاطی از پاکستان بدون پرداخت گمرک وارد آمریکا می شوند.

آقای ون‌هالن از زلمی خلیل‌زاد پرسید که آیا به گمان او این طرح اقتصادی آیا به ثبات و امنیت منجر می‌شود. نماینده ویژه آمریکا در صلح افغانستان در پاسخ گفت: «ما از افزایش تجارت بین افغانستان و پاکستان و این دو کشور با آسیای مرکزی و همچنین افزایش تجارت بین خودمان و افغانستان و پاکستان حمایت می‌کنیم.»

او گفت که آماده بررسی بیشتر این طرح و همکاری با سناتور ون‌هالن خواهد بود.