سخنان سرور دانش درباره مقایسه امارت طالبان با سلطنت‌های سدوزایی‌ و محمدزایی خبرساز شد

سخنان سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری افغانستان درباره سلطنت‌های سدوزایی و محمدزایی در افغانستان خبرساز شد.

آقای دانش که دیروز همراه با محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری به بامیان سفر کرده بود، در سخنرانی‌اش گفت که "امارت نظامی است، متکی بر اراده یک فرد و بدون رأی و حتی بدون رضایت عامه مردم. این نظام با یک نظام کاملا استبدادی و دیکتاتوری هیچ فرقی ندارد."

طالبان در دوران حاکمیت نظام خود را امارت اسلامی نامیده بودند.

آقای دانش همچنین افزود که "نظام طالبانی با سلطنت سدوزایی و محمدزایی که به نام امارت یا سلطنت از ۱۷۴۷ (۱۱۲۶ش) تا ۱۹۷۸ (۱۳۵۷ش) به مدت بیش از ۲۳۰ سال بر افغانستان حکومت کردند، از نگاه روح و محتوا هیچ تفاوتی ندارد."

همین مقایسه امارت اسلامی طالبان با سلطنت‌های سدوزایی و محمدزایی و "دیکتاتور و مستبد" خواندن، این سلطنت‌ها، واکنش‌های بدنبال داشته است.

احمدشاه درانی که به احمدشاه ابدالی نیز معروف است، پس از کشته شدن نادرشاه افشار در قوچان ۱۷۴۷، با لشکر مملو از پشتون‌های سدوزایی از مشهد به قندهار آمد و امپراطوری درانی یا سدوزایی‌ها را که شامل سرزمین‌های افغانستان و پاکستان امروز می‌شود، ایجاد کرد.

قبیله سدوزایی‌ها و فرزندان و نوه‌های احمدشاه تا ۱۸۲۳ بر افغانستان حاکمیت داشتند و در این سال قدرت به امیر دوست محمد خان، از بزرگان محمدزایی‌ دیگر قبیله پشتون‌ها انتقال یافت و سلسله محمدزایی‌ها (بارکزای‌ها) تا سقوط سلطنت در افغانستان ادامه یافت.

آقای دانش گفت که در آن نظام‌ها هم "یک گروهی کوچک از یک قبیله به صورت موروثی و با استبداد و دیکتاتوری بر افغانستان حکومت کردند، در نظام امارت نیز حکومت یک فرد به طور مادام العمر بر سرنوشت یک ملت مطرح است، بدون رعایت حقوق اساسی شهروندان و آزادی‌های عمومی و حتی قانون اساسی."

او نظام امارت را که موسس آن طالبان است "یک نظام فراقانونی، نامحدود و مطلقه" خواند.

این سخنان آقای دانش واکنش گسترده را در میان کاربران شبکه اجتماعی بخصوص شمار از چهره‌های پشتون به همراه داشت.

اما آقای دانش امروز در نشستی در کابل گفت که "صحبت‌های دیروز من در بامیان، یک مقایسه‌ای بین جمهوریت و نظام سلطنتی بود. هدف از این مقایسه نگاه قومی نبوده است. ما به شخصیت‌های تاریخی افغانستان احترام می‌گذاریم. در دنیای امروز میزان و معیار مشروعیت حکومت‌ها و نظام‌های سیاسی آرای مردم است. گردش قدرت است. و این معیار تنها با نظام جمهوریت مطابقت دارد."

نصرت رحیمی، سخنگوی پیشین وزارت داخله/کشور افغانستان در توییتر خود نوشته بود که رسانه و مردم باید در مقابل سخنان "توهین‌ و تحیقرآمیز معاون دوم ریاست جمهوری افغانستان سکوت نکنند."

ادریس زمان، سرپرست پیشین وزارت خارجه افغانستان در صفحه توییتر خود نوشته که به آقای دانش احترام زیادی دارد، با این حال "تفسیر تجدید نظرطلبانه و نادرست از تاریخ و تلاش برای عمومیت دادن بخش تاریک تاریخ اخیر به دو قرن و سلسله‌های افغانستان، تعجب‌آور و ناامید کننده است."

جواد ناجی، خبرنگار افغان در جواب آقای زمان نوشته "این سخن دانش گروه‌های برخوردار از قدرت و حکومت را ناامید کرد. در عین حال، این حرف برای کسانی که در طول ۲۳۰ سال برده بودند، قتل عام شدند و سرزمین شان غصب شدند یک حقیقت محض است. تاریخ سیاسی ما تیره و سرشار از ستم است. از کردار حاکمان ناامید باشیم و به واقعیت‌های تاریخی اذعان کنیم."

شکلا زدران، نماینده جوانان افغان در سازمان ملل نوشته "در این شرایط حساس از سوی یک تعداد افراد به بحث‌های حساس قومی و زبانی دامن زده می‌شود که خیلی زشت است. نمی‌دانم این افراد از چنین بحث‌هایی چه سودی می‌برند، در حالیکه خوب می‌دانند نتیجه‌اش جز بدبختی و بی‌اتفاقی چیزی نیست."

محمد هدایت، مسئول مطبوعاتی دفتر آقای دانش به بی‌بی‌سی در این باره گفت که هدف او مقایسه بین امارت و جمهوریت بوده است.

او افزود که به نظر آقای دانش در گذشته اراده مردم حاکم نبوده و اکنون افغانستان یک حکومت منتخب دارد که اراده مردم در آن حاکم است و تمام نهادهای دموکراتیک اداره می‌شود و طالبان می‌خواهد که افغانستان به گذشته برگردد.

آقای هدایت افزود که هدف معاون دوم دامن زدن به مسایل قومی نبوده است. هدف قومی در این حرف نیست و صرف مقایسه جمهوریت و امارات طالبان هدف آقای دانش بوده است.