قلدری و زورگویی در مکاتب دخترانه افغانستان؛ 'از این که از من بترسند خوشحال می‌شوم'

قلدری یا زورگویی در برخی از مکاتب/مدرسه‌های دخترانه افغانستان اتفاق می‌افتد. مسوؤلان مدرسه‌های دخترانه شهر کابل از تغییر رفتار دختران در سال‌های اخیر شکایت دارند. به گفته آنان زورگویی در این مدرسه‌ها از گذاشتن نام‌های نامرسوم شروع می‌شود و گاهی تا مرز لت و کوب پیش می‌رود.

"ضربه‌های سنگین مشت و لگد را به صورتم حس کردم، خواستم چشمانم را باز کنم تا ببینم که چی بلایی به سرم آمده ولی به سختی می‌توانستم."

این سرگذشت مریم (نام مستعار) شانزده ساله است که دختران قلدر مکتب‌اش او را لت و کوب کرده‌اند. هنوز همان لحظات برایش مثل یک کابوس است و با بازگو کردن آن ماجرا زبانش به لکنت می‌افتد.

مریم می‌گوید پس از آنکه دانش آموزان انضباطی مکتب (مبصران انضباطی) به او شک کردند که موبایلی در کیفش دارد و باوجودیکه بعد از جستجو چیزی نیافتند و ناگزیر شدند در مقابل همه از او عذر بخواهند "در برابر او عقده گرفتند" .

"آنها مرا به بهانه‌ای از مکتب بیرون کردند و همین که به محوطه پنهانی پشت سر رسیدیم، به من حمله کردند."

مریم می‌گوید اگر هم‌کلاسی هایش به موقع نمی‌رسیدند، دانش آموزان انضباطی او را زیر مشت و لگد له می‌کردند. "باآنکه آن روز نجات یافتم اما آنها در هر جا مرا اذیت می‌کردند".

"ازاین که جلو دیگران برایم (به من) حرف‌های زشت می‌زدند، خیلی ناراحت می‌شدم واحساس حقارت می‌کردم."

تنها چاره مریم شکایت به اداره مکتب بود. مدیر مکتب هم با احضار خانواده‌های هر دو طرف، قضیه را پایان یافته اعلام کرد.

این داستان تنها با سرگذشت مریم خلاصه نمی‌شود، مقام‌ها می‌پذیرند که دختران زیادی در مدرسه‌های دخترانه، قربانی قلدری و زورگویی می‌شوند.

قلدری یا زورگویی از دیر زمانیست که در مدرسه‌های دخترانه چه در کابل، چه در دیگر ولایات افغانستان اتفاق می‌افتد. من با آموزگاری صحبت کردم که چند دانش آموزش را به دلیل رفتارهای نادرست اخراج کرده بود.

تاجور کاکر، زن فعال افغان که در زمان حکومت محمد داود (۱۳۵۲_۱۳۵۷) در مدرسه‌ای در شهر قندوز آموزگار بود، می‌گوید که قلدری از گذشته در مکتب‌های افغانستان رایج بوده است.

او روایت می‌کند که وقتی چند دانش‌آموز را که خواهران همدیگر بودند بخاطر زورگویی های‌شان اخراج کردند، پدر آنها با اسلحه خود وارد مدرسه شده بود.

برای اینکه بدانم واقعاً کی‌ها دست به چنین آزارها و زورگویی‌ها می‌زنند و چرا عده دیگر قربانی می‌شوند، به چند مدرسه در گوشه‌های کابل سر زدم.

مسئولان در مدرسه‌های دخترانه شهر کابل از تغییر رفتار دختران در سال‌های اخیر شکایت دارند. به گفته آنان زورگویی در این مدرسه‌ها از گذاشتن نام‌های نامرسوم شروع می‌شود و گاهی هم تا مرز لت و کوب پیش می‌رود.

سراغ دختری را در مدرسه‌ای گرفتم که می‌گوید زورگو و قلدر است او را به وسیله تعدادی از هم کلاسی هایش پیدا کردم.

از او پرسیدم زورگویی برایش چی حسی می‌دهد؟

اول کمی متردد بود، بعد گفت قصد آزار دادن هم کلاسی‌هایش را ندارد و با گذاشتن اسم بالای آنان می‌خواهد کمی بخندند.

پرسیدم: مثلا چه نامی؟

گفت: به کسانی که عینک بپوشند "چهارچشمه" می گوییم و به کسانی که وزن شان زیاد باشد "کندوی آرد". بعد به خنده افتاد.

به گفته خودش شوخی‌های‌شان تنها به اسم گذاشتن روی دیگران خلاصه نمی‌شود. گاهی حتا کارشان به جنگ و کشمکش هم می‌کشد.

او به قول خودش (دختر سرشار) است که (روی کسی حساب نمی‌کند) و از این که دیگر دختران مدرسه از او بترسند خوشحال می‌شود.

مدیر یکی از این مکاتب در مرکز کابل می‌گوید چند دانش آموز زورگو را که نظم مکتب را به هم می‌زدند، از مکتب اخراج کرده. او می‌افزاید که در بعضی موارد حتی والدین دانش آموزان بخاطر چنین تصمیم‌های مدرسه، در برابر آنان پرخاشگری و خشونت لفظی کرده‌ و مشکلاتی ایجاد کرده‌اند.

در ماده ۳۹ قانون معارف افغانستان آمده است که هر نوع آزار جسمی و روانی کودک در مکتب ممنوع است.

در همین خصوص نوریه نزهت، سخنگوی وزارت معارف گفت: "با دانش آموزانی که نظم مکتب را به هم می‌زنند، برخورد انضباطی می‌شود."

"در قدم اول برای شان هشدار داده می‌شود و در صورتی که بازهم عمل شان تکرار شود از مکتب اخراج خواهند شد."

وزارت معارف آمار مشخصی از دخترانی ندارد که به دلیل قلدری یا هشدار دریافت کرده باشند یا هم اخراج شده باشند.

مرتضی امیری روان‌درمانگر مرکز روان درمانی در کابل می‌گوید: "قلدری می‌تواند هم اکتسابی و هم طبیعی باشد."

او می‌گوید کودکان از آن جایی که طبیعت یادگیری دارند، زمانی که با خودشان قلدری شود آنان نیز این عمل را می‌آموزند و در مقابل این عمل را دوباره از خود بروز می‌دهند.

به گفته آقای امیری خانواده نیز مرجع دیگریست که کودکان رفتارهای پرخاشگرانه را از آن می‌آموزند. "والدین مردم آزار و زروگو کودکانی مثل خود به بار می‌آورند. اگر پدر و مادرها از کودکی رفتارهای زورگویانه داشته باشند این خواص آنان می‌تواند به کودک نیز منتقل می‌شود."