رئیس جمهور غنی در سفرش به پاکستان چه پیام دارد؟

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان قرار است که فردا پنجشنبه به پاکستان سفر کند. اکنون این سئوال مطرح است که بعد از تنش و فراز و فرودهای که در روابط دو کشور وجود داشته، آقای غنی چه پیامی به پاکستان خواهد داشت، شاه حسین مرتضوی، معاون سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان در مقاله‌ای که برای بی‌بی‌سی نوشته گفته که آقای غنی در این سفر به دنبال اتصال منطقه‌ای، تجارت، امنیت و صلح است.

قرار است رئیس جمهور غنی روز پنجشنبه (ششم سرطان/تیر) در راس یک هیات به پاکستان سفر نماید. طی دو سال اخیر مقام‌های پاکستان به کابل و هرات سفر کردند. هم‌چنین از جانب آن کشور دعوت‌های برای سفر رسمی صورت گرفت.

عوامل مختلف سبب شد تا سفر به پاکستان حداقل طی دوسال اخیر صورت نگیرد. جرگه مشورتی صلح که در آن ۳۲۰۰ تن از نمایندگان واقعی مردم حضور داشتند، به این مهم اشاره کرد. اکنون فیصله‌های جرگه به حیث نقطه عطف در برنامه‌های حکومت به شمار می‌رود. پس از فیصله جرگه رئیس جمهور غنی تصمیم گرفته است تا به دعوت رسمی مقامات پاکستان به آن کشور سفر نماید.

در کنار آن تغییر در دیدگاه داخلی پاکستان، جهان و منطقه نیز سبب شده است تا شرایط برای یک سفر و بحث‌های سازنده میان دو کشور فراهم شود.

رئیس جمهور غنی قبلا نیز به پاکستان سفر رسمی داشت. آن‌ روزها نیز این امیدواری بود، که روزنه‌ای ایجاد شده بدل به یک مسیر و شاهراه شود. اما فراز و فرودهای که در روابط میان دو کشور خلق شد، فرصت‌های طلایی را در سایه ابهام و اتهام قرارداد.

اکنون رئیس جمهور با چهار پیام عمده به پاکستان سفر می‌کند. موضوع نخست و مهم اتصال منطقه‌ای است. افغانستان اکنون از ظرفیت مهم برای اتصال منطقه‌ای برخوردار است. افغانستان و پاکستان عملا در پروژه‌های انتقال گاز ترکمنستان از طریق افغانستان به پاکستان و هند (تاپی) و انتقال انرژی از کشورهای آسیایی میانه به پاکستان (تاپ) همکاری دارند.

این پروژه‌ها هر یک می‌توانند در رفاه منطقه و مردمان هر دو کشور مهم باشد. پاکستان اکنون نیاز شدید به انرژی دارد. افغانستان در بخش ترانزیت انرژی از آسیا به جنوب آسیا می‌تواند نقش مهمی را ایفا کند.

همچنین در بخش تجارت و ترانزیت هردو کشور به بازارهای منطقه ضرورت دارد. افغانستان از مدت‌ها است که در صدد این فرصت است تا مسیر برای کامیونهای تاجران به بنادر هند باز شود. عین انتظار را پاکستان دارد تا بتواند به بازارهای کشورهای آسیایی دسترسی داشته باشد. این کارها زمانی ممکن است که هر دو کشور در مطابقت به قوانین تجارتی فرصت‌ها را برای دسترسی به بازارهای منطقه فراهم کنند.

هردو کشور ظرفیت‌های عظیم در بخش واردات و صادرات دارند. اما تا اکنون موانع عمده برای دسترسی هردو کشور به بازارهای منطقه وجود داشته است.

درکنار بحث روی اتصال منطقه‌ای و تجارت موضوع مهم دیگر امنیت است. رئیس جمهور غنی قبلا نیز به این مهم تاکید کرده بود که افغانستان و پاکستان نباید اسیر گذشته شوند. باید به منافع جمعی و ملی هردو کشور به آینده نگاه شود. به هر پیمانه که در منطقه ثبات تامین گردد، به همان میزان می‌توان شاهد رشد و شکوفایی در وضعیت اقتصادی بود. اما متاسفانه تاثیرات جنگ و پیامدهای منفی آن سبب شده تا هردو کشور به این مهم دست نیابند.

افغانستان و پاکستان در این شرایط باید روی موضوعات مهم، بنیادی و تاریخی صحبت کنند. روابط دولت با دولت می‌تواند مبنای یک فصل نو در روابط دو کشور باشد. تا زمانی که منافع کشورها از طریق جزیره‌های قدرت در افغانستان جستجو گردد و یاهم افغانستان به مثابه حیات خلوت به شمار رود بدون شک نمی‌توانیم به هدف اصلی که تامین روابط دوستانه و پایدار است دست یابیم.

همچنان فضای مملو از اتهام و ابهام در روابط نیز سبب شده است تا ما نتوانیم به حقایق و واقعیت‌های عینی در منطقه و روابط میان دو کشور دست پیدا کنیم.

ما باید شعارهای اعلامی و عملی خود را یکی ساخته و مهم‌تر از همه با رفتار صادقانه در عمل نشان دهیم که اسیر گذشته نبوده بلکه آینده ‌نگر هستیم.

در این سفر روی موضوع صلح نیز بحث و تبادل نظر خواهد شد.

پس از نشست جرگه مشورتی صلح قطعنامه صادره آن به حیث نقشه راه برای حکومت به شمار می‌رود. این نقشه گام به گام در حال عملی شدن است. هم اکنون اجماع منطقه‌ای درحال شکل‌گیری است و صلح به حیث گفتمان مسلط از آمریکا گرفته تا مسکو، قطر، ناروی، آلمان، سمرقند و... مطرح است. در همه مباحث تاکید ما این است که حکومت افغانستان نباید غایب این موضوع باشد. صلح به محوریت افغان‌ها اکنون به اجماع بدل شده است و فرصت‌ها برای گفتگوهای سازنده از هر وقت دیگر کرده فراهم است.

در این میان نقش همه کشورها در گفتگوهای صلح برازنده و مثبت است.

پاکستان هم می‌تواند مانند دیگر کشورها با روی‌کرد متفاوت و مثبت در این روند نقش تاریخی خود را ایفا کند. صلح به نفع مردمان هردو کشور، دولت‌ها و منطقه است. در فقدان صلح منطقه آسیب دیده و زیان‌های آن متوجه همه خواهد بود. همچنان دیگر عصر استفاده از ابزارهای مانند "تروریسم" برای دسترسی به مقاصد خاتمه یافته است. این روش از سوی هیچ کشوری قابل قبول نبوده و کشورهای که چنین شیوه را دنبال می‌کنند بدون شک که خود به انزوا خواهند رفت.

توقع ما از این سفر واقع بینانه خواهد بود. کدام معجزه‌ای اتفاق نخواهد افتاد اما با تغییر نگاه‌ها می‌توان فصل نو را در روابط رقم زد.