ایران د عراق شمال کې پر ایراني کردانو بریدونه پراخ کړي

د ایران پوځ اعلان وکړ چې د عراق په شمال کې یې د ایراني کردانو مرکزونه په نښه کړي دي. دا ګام په ایران او عراق دواړو کې پر کردي سیمو د بریدونو د زیاتوالي ښکارندویي کوي.

د ایران دولتي رسنیو د پوځ له قوله ویلي چې دوی په "عراقي کردستان کې د انقلاب ضد کرد ډلو پر مرکزونو درې توغندي وار کړي دي."

تهران په عراق کې پر ایراني کرد ډلو خپل بریدونه په داسې حال کې زیات کړي چې اټکل کېږي د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ غواړي دا ډلې د ایران پر ضد جګړه کې ورمخکې کړي. دا هرڅه داسې مهال دي چې پر ایران د امریکا او اسرائیلو بریدونه لا هم دوام لري.

بي بي سي ته معلومه شوې چې د سې شنبې او چهارشنبې پر ورځو د دوو جلا مخالفو کرد ډلو پر اډو د ایران په بریدونو کې یو تن وژل شوی او درې نور ټپیان دي. بي بي سي د دغو بریدونو ځایونه له نږدې لیدلي دي.

پر یوې اډې د چهارشنبې پر ورځ په ځايي وخت ۱۱:۰۰ بجې یو بالستیک توغندی لګېدلی، چې څلور تنه کرد "پېشمرګه" جنګیالي یې ټپیان کړي او یو تن یې وروسته په روغتون کې ساه ورکړې ده. د اډې یوه ودانۍ په بشپړه توګه له ځمکې سره هواره شوې او د چاودنې له امله یوه لویه کنده هم جوړه شوې ده.

د "ایران د کردستان ډیموکراټ ګوند" په یوه بله اډه کې، بي بي سي د سې شنبې پر ورځ د دوو ډرون الوتکو د برید نښې ولیدلې چې ویل کېږي یو ولسي وګړی په کې ټپي شوی دی.

د دغه ګوند یوه لوړپوړي سیاسي مشر بي بي سي ته وویل، هغه باور لري چې کردان به ډېر ژر د ایران په خاوره کې دننه جګړه پیل کړي، خو د دې کار لپاره یې کره وخت ونه ښود. هغه همدارنګه د هغو راپورونو په اړه له تبصرې ډډه وکړه چې وایي ټرمپ په وروستیو ورځو کې د دغه ګوند له مشر سره خبرې کړې دي.

حسن، یو ۲۵ کلن جنګیالی چې کلاشینکوف یې په لاس کې و، وویل چې دی ډېر لېواله دی ایران ته د ازادۍ لپاره جګړې ته ولاړ شي. هغه زیاته کړه: "موږ تر بل هر وخت خپلې موخې ته نږدې یو."

په ایران کې د بریتانیا پخواني سفیر، سر سیمون ګاس، ایران د "بېلابېلو قومونو یوه ګډوله" او ټوټه ټوټه ټولنه وبلله چې اصلي مرکز چې پارس، کردان، بلوڅان، عرب او اذري لږکي هم په کې شامل دي. هغه د بي بي سي څلورمې راډیو ته وویل: "که امریکا او اسرائیل یوه لاره ومومي چې دا ډلې د نظام پر ضد وسله وال پاڅون ته وهڅوي، نو دا به د حکومت لپاره یوه بله لویه ستونزه وي چې ورسره مخامخ کېدل به یې خورا سخت وي."

هغه زیاته کړه چې د دغو ډلو په منځ کې کرد ډلې تر ټولو ډېر چانس لري، ځکه امریکایانو له کلونو راهیسې له کردانو سره اړیکې ساتلې دي. که څه هم سپینې ماڼۍ تر اوسه د کردانو وسله وال کول رد کړي، خو داسې راپورونه شته چې کرد ډلې د نظام پر ضد وسلې اخیستلو ته چمتووالی نیسي. ګاس یادونه وکړه چې کرد جنګیالي "سپکې وسلې" لري او په عادي حالت کې د ایران د منظم پوځ پر وړاندې مقاومت نه شي کولی، خو که د نورو هېوادونو د ځانګړو ځواکونو او هوایي ملاتړ مرسته ورسره وي، نو وضعیت بدلېدلی شي.

د اټکل له مخې له ۲۵ تر ۳۵ میلیونو پورې کردان په هغو غرنیو سیمو کې ژوند کوي چې د ترکیې، عراق، سوریې، ایران او ارمنستان ترمنځ وېشل شوې دي. کردان په منځني ختیځ کې څلورم لوی توکم دی، خو تر اوسه یې خپلواک دولت نه دی ترلاسه کړی.

کردان د ایران د ۸۴ میلیونه وګړو شاوخوا ۱۰ سلنه جوړوي، چې ډېر یې سني مسلمانان دي او د هېواد په شمال لوېدیځو برخو کې ژوند کوي.

د بښنې نړیوال سازمان ویلي چې ایراني کردان له اوږدې مودې راهیسې له "ژور تبعیض" سره مخ دي او ټولنیز، سیاسي او کلتوري حقونه یې ځپل شوي دي.