هنګري اوکرایین ته د اروپايي ټولنې د ۵۰ میلیارده یورو مرستې ورکولو مخنیوی وکړ

یوازې څو ساعته وروسته له هغې چې اروپايي ټولنې هوکړه وکړه چې د اوکرایین د غړیتوب په اړه خبرې اترې پیل کړي، هنګري اوکرایین ته د اروپايي ټولنې د ۵۰ میلیارده یورو مرستې ورکولو مخنیوی وکړ.

د هنګري لومړي وزیر ویکتور اوربان په برسلز کې د پنجشنبې خبرو اترو وروسته وویل: " اوکرایین ته یې د نورو پیسو ورکول ویټو کړل. "

اروپايي مشرانو وویل د مرستو په اړه خبرې اترې به د راتلونکې کال په لومړیو کې بیا پیل شي

اوکرایین چې د روسي اشغالګرو ځواکونوسره په جګړه بوخت دی، د اروپايي ټولنې او امریکا متحدو ایالتونو مالي مرستو ته سخته اړتیا لري.

لږ وروسته له هغې چې اروپايي مشرانو په اروپايي ټولنه کې د اوکرايين د غړیتوب په اړه د خبرو د پیل کولو پریکړه وکړه ښاغلي اوربان اوکرایین ته د نورو مرستو ورکولو د مخالفت اعلان وکړ.

اروپايي ټولنه همدا راز غواړي چې د مولډووا د غړیتوب اوګرجستان ته د کاندید دریځ ورکولو په اړه خبرې پیل کړي.

هنګري چې له روسیې سره نژدې اړیکي پالي- له پخوا څخه په اروپايي ټولنه کې د اوکرایین د غړیتوب مخالفت کاوه خو له ویټو څخه یې کار نه و اخیستی.

د خبرو په پیل کې ښاغلی اوربان سملاسي له غوڼدې ووت او مامورین وايي چې پدې اړه له وړاندې سلا شوې وه، پداسې حال کې چې د اروپايي ټولنې نورو ۲۶ غړو هیوادونو غونډې ته دوام ورکړ او رایه یې ورکړه چې د اوکرایین د غړیتوب په اړه به خبرې پیلوي.

ښاغلي اوربان د جمعې په ورځ د هنګري دولتي راډیو ته وویل اته ساعته یې زیاروایست چې د اروپايي همکارانو د پریکړې مخه ونیسي خو هغوی قانع نه شول.

خوهغه زیاته کړه چې په اروپايي ټولنه کې د اوکرایین د غړیتوب پروسه به هسې هم اوږده وي او بوډاپست کې د هنګري پارلمان که وغواړي کولای شي مخنیوی یې وکړي.

د هالنډ لومړي وزیر مارک رټه د ښاغلي اوربان د مخالفت په اړه وویل: " موږ تراوسه یوڅه وخت لرو، اوکرایین د څوراتلونکو اونیو لپاره پیسې لري. موږ له ۲۶ غړو هیوادوسره موافقه وکړه خو ویکټور اوربان، هنګري، نشوای کولای دا کار وکړي. ډاډه یم چې د راتلونکي کال په لومړیو کې به یوې هوکړي ته ورسیږو.فکرکوم چې د جنوري په وروستیوکې به وي. "

د اروپايي شورا مشر چارلز میشل د جمعې پرسهار یوې خبرې غونډې ته تایید کړه چې د اروپايي ټولنې له یو مشر پرته نورو ټولو اوکرایین ته د مالي ملاتړ ورکول او د اروپايي ټولنې د بودیجې وړاندیز ومانه – خو سویډن اړتیا لري له خپل پارلمان سره مشوره وکړی. هغه زیاته کړه چې د راتلونکي کال په لومړیوکې به پدې اړه بیا وغږیږو اوهڅه به وکړو د ټولو هوکړه ترلاسه کړو.

ددې پورونو او بلاعوضه مالي مرستوپه مټ به اوکرایین وکولای شي عامه خدمتونه جاري وساتي، تنخاګانې او تقاعد معاشونه ورکړی.

اوکرایین همدا راز د امریکا د متحدو ایالتونو ۶۱ میلیارډو ډالرو دفاعی مرستې تصویبولو ته سخته اړتیا لري- خو دا پریکړه هم ځنډیدلې ځکه چې پدې اړه د امریکا په کانګرس کې د ډموکراټانو او جمهورې پلوو غړو ترمنځ ستر اختلافونه موجود دي.

د روسي اشغالګروځواکونو پر وړاندې د اوکرایین متقابل برید د ژمي په پیل کې وځنډیده، اوداسې اندیښنې شته چې کیدایشي اوکراینیان د روسي ځواکونوپروړاندې کمزوري شي.

تېره اونې، د ولسمشر زیلینسکي میرمن، اولېنا، بي بي سي سره مرکې کې خبرداری ورکړچې اوکراینیان له دې "مرګوني خطر " سره مخ دي چې که لویدیځ هیوادونه خپل مالي ملاتړ ته دوام ورنکړي، مرګ ته به پریښودل شي.

ښاغلی زیلینسکي خوښ و چې اروپايي ټولنه د اوکرایین د غړیتوب په اړه خبرې کوي. هغې پر ایکس( پخواني ټویټر) ولیکل: " دا د اوکرایین لپاره یوبریالیتوب دی. د ټولې اروپا لپاره بریالیتوب دی. داسې بریا چې هڅول، الهام ورکول او پیاوړي کول کوي. "

اوکراييني سیاستوالې کیرا رودیک ورزیاته کړه: "موږ ډیر خوښ یو.[ د اروپايي ټولنې دا کار] ښیی چې اوکرایین اوس یوه راتلونکې لري. "

خوهغې دا هم وویل چې دا حساس اوس " یو تریخ خوږوالی " لري ځکه چې د مرستو مخه نیول شوې. هغې دا " ستره ناهیلي " وبلله او بي بي سي ته یې وویل د جګړې له ګټلو پرته به یو اروپايي راتلونکی نه وي.

د روانې اونۍ په لومړیوکې یو مشر اوکرایینی چارواکي بي بي سي ته وویل د اوس لپاره د ۵۰ میلیارډو یورو مرستې په پرتله د اروپايي ټولنې غړیتوب په اړه خبرې مهمې دي ځکه دا هم د اوکرایین خلکو او هم ولادیمیر پوتین ته یو پیغام استوي.

او په کیف کې یوڅه ډاډ موجود دی چې برسلز به په هرې ممکنې طریقې چې وي د نوي اقتصادي ملاتړ لپاره یوه لاره پیداکړي.

کله چې د ۲۰۲۲ په فبروري کې روسیې پر اوکرایین بشپړ یرغل پیل کړ، اوکرایین او ګاونډۍ مولډووا د اروپايي ټولنې د غړیتوب غوښتتنه وکړه. په تیر جون کې دواړو ته د کاندید دریځ ورکړل شو، او هغه مهال ګرجستان ته دا دریځ ورنکړل شو.

د مولدووا ولسمشرې مایا ساندو وویل ویاړلري چې له اوکرایین سره یوځای اروپايي ټولنې سره یوځای شي.

هغې ولیکل: "که د روسیې د ظالمانه تیري پر وړاندې د اوکرایین زړور مقاومت نه وای موږ به نن پدې دریځ کې نه وای."

د سږکال په لومړیوکې، مولډووا پر روسیې تور ولګاوه چې غواړي په کشینېف کې واک ترلاسه کړي.

د امریکا د ملي امنیت سلاکار جک سالیوان د اروپايي ټولنې د دی " تاریخي " اقدام هرکلی وکړ چې د اوکرایین او مولډووا د غړیتوب په اړه خبرې پیلوي او هغه یې "ددوی د یورو- اتلانتیک هیلو د پوره کولوپرلور یو مهم ګام " وباله.

د جرمني چانسلر اولف شولتز خپل ملګري مشران وستایل چې "د ملاتړ پیاوړې نښه یې څرګنده کړې "، او وې ویل واضح ده چې اوکرایین او مولډووا دواړه " د اروپايي کورنۍ " پورې اړه لري.

په سرمشریزه غونډه کې یوبل ډپلوماټ وویل دا د ښاغلي شولتز نظریه وه چې ښاغلی اوربان د غونډې له خونې ووځي چې د رایو ورکول ترسره شي.

د هنګري مشر وروسته پر فېسبوک یو ویډیويي پیغام کې وویل: " اروپايي ټولنه کې د اوکرایین غړیتوب یوه بده پریکړه ده. هنګري نه غواړي پدې بده پریکړه کې ګډون وکړي. "

ښاغلي اوربان استدلال کړی چې اوکرایین د اروپايي ټولنې غړی نه دی او باید سترې مالي مرستې ترلاسه نه کړي.

مخکې د پنجشنبې پر ورځ، ولسمشر پوتین پر اوکرایین ملنډې وکړې او ادعا یې وکړه چې لویدیځې مرستې په ختمیدو دي: " زما توندې خبرې وبښئ، خو ټول شیان وړیا ورکول کیږي. او دا وړیا مرستې یو مهال پای ته رسیدای شي. "

د اروپايي ټولنې د غړیتوب خبرې ښايي کلونه وخت ونیسي، او د پنجشنبې د ورځې پریکړه د اوکرایین دغړیتوب ضمانت نه کوي.

د اروپايي ټولنې د غړیتوب کاندید هیوادونه باید یولړ اصلاحات رامنځته کړي او یولړمعیارونه مراعات کړي لکه د قانون حاکمیت او ځینې اقتصادي سمونونه، خو د اروپايي ټولنې چارواکو له وړاندې د اوکرایین ستاینه کړې چې تراوسه یې د عدالت د تامین او د فساد مخنیوي په اړه ۹۰سلنه ګامونه پورته کړیدي.

له هنګري پرته، نور هیوادونه هم شته چې له ۲۷ موجودو غړو اخوا د اروپايي ټولنې د پراخولو په هکله شکونه لري. او د پراخولو په اړه خبرو ترڅنګ معمولا ددې ټولنې پیچلې جوړښت د بنسټیزو سمونونو او ځینو غیر بنیادي مسلوپه اړه ځینې نور غیرجدي وړاندیزونه هم ملګري وي.

خو بیا هم دا د روحیې له پیاوړتیا سره مرسته کوي او پداسې وخت کې کیږي چې اوکرایین د روسیې له بشپړیرغل وروسته دوهم ژمي ته ځي، او پداسې حال کې چې د نړۍ پام د منځني ختیځ د جګړې له امله بلې خوا ته اوښتی.