رفيع الله نيازی

خپرونه له دې ځايه واوری!

پرده دار او ماشومان ددې راز د پيدا کولو لپاره پۀ ګډه پردې ته شعر ووايۀ او پرده ليري شوه. دوی د پردې شاته يوه قوطۍ وليده، خو نه پوهېده چې دابه دڅۀ شي قوطۍ وي؟

پرده دار د قوطۍ سر پرانيست، په وريجو کې د تورو دانو په شان ،خوشبويي دلته هم وه. دوی وليدل چې په قوطۍ کې هماغه دوريجو تورې دانې هم دي.

پرده دار پر يوې تورې دانې منتر ووايۀ او هغه پر خبرو راغله. کوچنيانو ترې پوښتنه وکړه چې نوم دي څۀ شی دی؟ تورې دانې وويل:” نوم مې ځنکۍ ده، ښۀ بوی او خوند لرو“ .

پرده دار وويل:” هو، خوځينې خلک زيره هم ورته وايي.

“ ماشومانوپوښتنه وکړه چې تاسوبوټي لرئ که ونې؟ ځنکۍ وويل:” اصلاً موږ غرني بوټي يو،خوتخم موپۀ هواره کې هم کرل کېږي .“

زيره هم په طبيعي ډول په غرونو کې وي او هم په ځمکو کې کرل کيږي.

ماشومانو وغوښتل چې د زيرې بوټي لۀ نږدې وويني . پرده دار هم د جادويي شپېلۍ پۀ وهلو سره ماشومان يوې دښتې ته بوتلل .

ماشومانو وپوښتل چې دا کوم ځای دی؟ پرده دار وويل چې، دا د بد ځشان ولايت دی.

ماشومانو هلته يو کروندګر وليد، کروندګر وويل چې، دلته مې دا ځنکۍ کرلي. دپسرلي په موسم کې دزيرې تخم کرل کېږي.

په لومړي کال کې پاڼۍ او څانګې نيسي، په دويم کال کې زيره نيسي چې د ميزان په مياشت کې پخېږي“.

پرده دار وويل چې، بيايې بوټي لۀ ريښو سره راباسي،ګېډۍ کوي يې او لمرته يې ږدي.

کروندګر وويل:” بيا يې بوټي څنډو چې ځنکۍ ترې راولوېږي، تر هغه وروسته يي چاڼوو او پر سوداګرو يې پلورو“.

ماشومانو هلته څو نجونې وليدې، يوه ماشوم پوښتنه ترې وکړه چې پۀ دې پاڼو څۀ کوئ ؟ نجلۍ وويل چې، دځنکيو پاڼې پۀ پېرکيو کې اچوو چې خوندورې راشي“.

	په افغانستان کې د بدخشان زيره ډير شهرت لري.

بلې نجلۍ وويل :” دځنکيو پاڼې ډېر ښۀ بوی او خوند لري، موږي ې پۀ سلا ته کې هم اچوو“.

ماشومانو له پرده دار څخه پوښتنه وکړه چې، ځنکۍ نور پۀ څۀ شي کې کارول کېږي؟

پرده دار وويل چې، د عطرو، صابون، ماچو ( سيميان ) او ځينو درملو پۀ جوړولوکې هم استعمالېږي “.

ماشومانوپوښتنه وکړه چې ځنکۍ نور پۀ کومو سيموکې شنې کېږي؟

پرده دار وويل :” پۀ ميدان وردګو ،هرات، غور، بلخ، زابل، اروزګان اوداسي نورو ولايتونوکې کېدای شي .خو د بدخشان ځنکۍ ډېرې ښې دي“ .