 | | | | | | | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
پرده اسرار: آهک (چونه) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
فرشته همراه با قاسم و نبيله در قريه شان ساعتتيری دارند، که ناگهان متوجه چند بوجی پلاستيکی می شوند. در داخل بوجی چيزی سفيدی درست شبيه آرد به نظر می رسد. نبيله در مو رد می پرسد، اما فرشته هم نميداند که آن شی چيست ، قاسم به آنها می گويد: در داخل بوجی رنگ است، و با آن ها ديوار ها را رنگ می کنند. نبيله و فرشته حرف های قاسم را رد کرده و ترم را پف می کنند و پرده دار حاضر می شود. اطفال بعد از احوالپرسی در مورد شی که در داخل بوجی ها است، از پرده دار می پرسند؟ پرده دار آن را چونه (آهک می) نامد . اطفال می پرسند که چونه از چی جور می شود؟ پرده دار شعر پرده را می خواند و پرده کش می شود . اطفال با ديدن عقب پرده حيرت می کنند.
پرده دار می افزايد که در ابتدا اين سنگ بالای آتش پخته می شود و بعد از آن چونه ساخته می شود. اطفال خواهان معلومات بيشتر در مورد چونه می شوند. پرده دار اطفال را به وزارت معدن و صنايع نزد انجينر عبدالقدير می برد. فرشته بعد از احوالپرسی با انجينر عبدالقدير می پرسند که سنگ چونه چگونه به چونه مبدل می گردد؟ انجينيرعبدالقدير پاسخ می دهد که در ممالک اروپايی چونه به طريقه های مختلف ساخته می شود. اما در افغانستان چونه در داش ها خشت پزی پخته می شود، به سنگ های چونه حرارت زياد داده می شود تا اين که چونه از آن بدست می آيد. اطفال می پرسند آنها قبلا چونه را ديدند که سفيد بود، اما سنگ های چونه زرد گونه و سفيد رنگ است و اکثريت شان خاکستری رنگ دارند. انجينير می گويد: "در کوه ها و معدن ها، همراه با سنگ چونه بعضی مواد کيمياوی دگر مانند آهن، گوگرد و ديگر چيزها يکجا می باشند. مگر هنگامی که در داش به آن حرارت داده می شود . شدت حرارت داش مواد کيمياوی آن را از بين می برد و تنها چونه آن به رنگ سفيد باقی می ماند. پرده دار برای معلومات هر چی بيشتر اطفال می گويد که چونه دو قسم است.
قسم اول آن چونه آب نارسيده که سنگ آن در داش بالای آتش پخته می شود و آب به آن نمی رسد. قسم دوم آن چونه يست که در کوره ها پخته می شود و آب هم برايش ميرسد ، که مردم برای سفيد کردن خانه ها از آن کار ميگيرند. اينگونه چونه را چونه مرده هم می گويند. قاسم می گويد که قبلا او چونه را ديده بود که اول در آب انداخته می شد و بعدا" جوش می کرد. او علت جوش کردن چونه را در آب از انجنير می پرسد؟ انجنير در رابطه به سوال او می گويد که سنگ های چونه در آتش پخته می شوند و در حين پخته شدن يک اندازه حرارت را بخود می گيرند که در حالت عادی وقتی آب به آن برسد ، جوش می کند. حرارت جذب شده توسط چونه، در حالت عادی به چشم ديده نمی شود ،اما وقتی زمين مرطوب باشد يا آسمان ابر آلود و يا هم بارانی ، حرارت چونه به چشم ديده می شود. پرده دار از انجنير می پرسد که چرا يگان قسم چونه وقتی که در آب انداخته شود، در اخير يکمقدار سنگ های ميده، ميده آن باقی می ماند؟ انجينير می گويد: آن چونيکه در داش خوب پخته نشود در اخير آن سنگ های ميده، ميده باقی می ماند. اما اگر خوب پخته شود، در اخير آن هيچ چيزی باقی نمی ماند، چرا که تمام مواد اضافی آن از بين می رود.
پرده دار عينک جادويی خود را از جيب اش بيرون می کند و بالای سنگ چونه می گذارد و اطفال عملا حرارت را که از چونه خارج می شود، به چشم می بينند و پرده دار با اطفال يکجا از حضور انجنير مرخص می شوند. اطفال آرزو می برند ای کاش پختن چونه را از نزديک می ديدند. پرده دار اطفال را به منطقه حسين خيل ولسوالی بگرامی ولايت کابل می برد، جای که جا داش خشت پزی موجود است. اطفال متوجه شخصی می شوند که مصروف پختن خشت است. از او ميپرسند که سنگ چونه را چی قسم پخته می کنند؟ شخص مذکور توضيح می دهد که آنها سنگ های چونه را از کوه چار آسياب می آورند و بعدا" سنگ ها را مانند خشت بافت می دهند. در قدم اول سنگ های بزرگ را منظم می گذارند و بعد از آن سنگ های کوچک را بالای سنگ های بزرگ می چينند. در ديوار داش به اندازه يک متر سنگ چونه را می گذارند و در اخير بالای آنها خشت های خام را می چينند و تقريبا مدت پانزده شبانه روز آتش را روشن می کنند. اطفال می پرسند که آيا تنها سنگ های چونه در کوه های چار آسياب پيدا می شود يا در مناطق ديگرهم پيدا می شود ؟ پرده دار می گويد ، سنگ چونه در بسياری کوه های مناطق افغانستان پيدا می شود. اطفال باز هم سوا ل می کنند ، پس چرا چونه را که آنها در داخل بوجی ها در قريه شان ديده بودند مثل آرد بود، مگر اين چونه به مثل سنگ است؟
پرده دار در جواب می گويد که آن چونه در اوايل مثل همين سنگ پخته می شود، اما بعضی چونه های که از ديگر ممالک به افغانستان می آيد ، آنها قسم، قسم پخته می شوند، بعد توسط ماشين آرد می شوند. در همين اثنا پرده دار يک سنگ چونه را به سطل آب انداخته و اطفال عملا می بينند که آن سنگ جوش نمی کند . ناگهان باد می وزد و آنها متوجه وقت برنامه می شوند که به اتمام رسيده است. همه سوی خانه های خود می روند و پرده دار می شتابد تا پرده را کش کند. |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
صداى برنامه را از اينجا بشنويد
سنگ های چونه زرد گونه و سفيد رنگ است و اکثريت شان هم رنگ خاکستری دارند. 
يک قصروهزاردريچه: کار های شاقه 