Kenneth Dike: Ihe ị maghị maka onye isiojii mbụ bụrụ onyeisi Mahadum na Naịjirịa

Kenneth Onwuka Dike

Ebe foto si, Kenneth Dike Family

Nkọwa foto, Ọkammụta Kenneth Onwuka Dike bụ onye a na-ahụta dịka nna nke ngalaba mmụta akụkọ mgbe gboo nke Afrịka.

Taa bụ ụbọchị iri abụọ na isii nke ọnwa Ọktoba afọ 2022, ka o mere afọ 39 Ọkammụta Kenneth Onwuka Dike ji laa mmụọ. Ọ bụrụ na odogwu a ka dị ndụ, ọnwa Disemba afọ a ka ọ ga-agba afọ 105.

Ọtụtụ ihe gbapụtara e ji mara Kenneth Dike, otu n'ime ha bụ na ọ bụ ya bụ nwa afọ Naịjirịa mbụ bụụrụ onyeisi n'ụlọakwụkwọ mahadum Ibadan, nke bụ mahadum mbụ Naịjirịa nwere.

Akụkọ a bụ iji tulee ndụ na oge nwa amadi a, onye aha ya na-ada ụda nke ukwuu na ngalaba mmụta akụkọ mere mgbe gboo, bekee na-akpọ 'history'.

Onye bụ Kenneth Dike?

Kenneth Dike na ezinụlọ ya

Ebe foto si, Kenneth Dike Family

Nkọwa foto, Kenneth Dike n'ezinụlọ ya
  • A mụrụ odogwu a bụ Kenneth Dike n'ụbọchị iri na asaa nke ọnwa Disemba afọ 1917, n'obodo ya bụ Awka, Anambra steeti.
  • Nna ya bụ Nzekwe Dike, onye dibia mgbọrọgwụ na onye na-azụ ahịa, ebe nne ya bụ Nwudu Dike. Nne na nna ya nwụrụ oge ọ bụ nwata
  • Ọ gụrụ akwụkwọ Praịmarị na 'Government School, Awka, tupu ọ banye 'Dennis Memorial Grammar School' dị n'Ọnịcha, mana ebe ọ nọ gụchaa sekọndịrị bụ na 'Achimota College' dị na Gold Coast, nke a na-akpọzi Ghana ugbua.
  • Akwụkwọ Mahadum ya bụ na mba dị icheiche nke gụnyere Sierra Leone, England, na Scotland.
  • Dike na nwunye ya, Ona, mụtara ụmụ ise, ụmụnwaanyị atọ (Nneka, Chinwe, Ona) na ụmụnwoke abụọ (Emeka, Obi).
  • N'otu mkparịtaụka Ọkammụta Emeka Dike na ndị ntaakụkọ nwere, o kwuru na nna ya bụ Kenneth Dike bụ onye nkuzi ụka n'ụka Anglịkan. "Ọ chọbuuru ịbụ ụkọchụkwụ, mana ọ rụrụ ọrụ dịka 'cathechist' oge anyị bi n'Aba. Ọ na-akpọ 'organ' n'ụlọụka n'oge ahụ," ka Emeka kwuru.

Ọtụtụ ihe e ji echeta Kenneth Dike

Ọba akwụkwọ a rụrụ na ncheta Kenneth Dike

Ebe foto si, Kenneth Onwuka Dike Library

Nkọwa foto, Gọọmentị Anambra rụrụ ọba akwụkwọ iji maka ncheta Kenneth Dike

Ihe ọtụtụ mmadụ ma gbasara Kenneth Dike bụ na ọ bụ ya bụ onye Naịjirịa nke mbụ bụụrụ 'Vice Chancellor' na Mahadum Ibadan bido na 1963 ruo 1966, mana nke ahụ bụ naanị otu n'ime ike ọ kpara oge ọ dị ndụ:

  • Ọ bụ onye Afrịka mbụ bụ onyeisi mmụta 'history na Mahadum Ibadan
  • Onyeisi otu jikọrọ mahadum niile dị na otu 'Commonwealth' - 1965
  • Akwụkwọ o depụtara na nzere PhD ya: ‘Trade and Politics in the Niger Delta, 1832 -1885’, hibere ntọala maka ọmụmụ akụkọ mgbe gboo nke mpaghara Afrịka
  • Ọ bụ ya bụ nwa afọ Afrịka mbụ nwetara nzere PhD na ngalaba akụkọ mgbe gboo nke Afrịka.
  • Onye hibere otu 'Historical Society of Nigeria' n'afọ 1955
  • Onyeisioche kọmiti haziri ọgbakọ 'International Congress of Africans' nke e mere na mba Ghana n'afọ 1963
Kenneth Dike na Ahmadu Bello

Ebe foto si, NSAG (Nederlands studenten Afrika Gezelschap)

Nkọwa foto, Kenneth Dike na Alhaji Sir Ahmadu Bello na Mahadum Ibadan, ọnwa Febrụwarị 1962
  • Oge agha Biafra bidoro, Kenneth Dike sonyeere Biafra, ma bụrụ onye nnọchite anya mba ahụ n'ụwa niile.
  • Oge agha kwụsịrị, ọ gbafere mba Amerịka ma bụrụ ọkammụta na mahadum Havard.
  • Ọ bụ onyeisi na ngalaba mmụta maka Afrịka - 1971 ruo 1973
  • Ọ bụ ya bụ onye mbụ e nyere ọkwa 'Mellon Professor' na mmụta akụkọ mgbe gboo nke Afrịka na Mahadum Havard
  • Dịka nwa ya bụ Emeka si kwuo, Kenneth Dike bụ onye hibere Mahadum Tekịnụzụ nke mbụ e nwere na Naịjirịa, ya bụ 'Anambra University of Technology'. Ọ bụ Mahadum a mụtara Mahadum Nnamdi Azikiwe dị n'Awka, nakwa Mahadum sayensị na Tekịnụzụ dị n'Enugwu (Esut).
  • O so na ndị haziri egwuregwu Festac nke e mere na Naịjirịa n'afọ 1977.
  • Ọ bụ ya hibere ngalaba nchekwa ihe mgbe gboo na Naịjirịa, nke a na-akpọ 'Nigerian National Archive

Gọọmentị Anambra steeti, n'oge ọchịchị Gọvanọ Peter Obi, rụrụ ọba akwụkwọ steeti ma kpọọ ya aha Kenneth Dike iji cheta ya ma kwanyere nnukwu mmadụ a ugwu.

Akwụkwọ Kenneth Dike dere

Ebe foto si, Kenneth Dike