મંકીપૉક્સનો ટ્રાવેલ હિસ્ટ્રી વગરનો કેસ દિલ્હીમાં મળી આવ્યો, કેવી ફેલાય છે ખતરનાક સંક્રમણ?
પાટનગર દિલ્હીમાં મંકીપૉક્સનો પ્રથમ મામલો સામે આવ્યો છે. 34 વર્ષની વ્યક્તિ સંક્રમિત મળી આવી છે.
દિલ્હીમાં લોકનાયક જયપ્રકાશ નારાયણ હૉસ્પિટલના ડૉ. સુરેશકુમારના હવાલાથી ન્યૂઝ એજન્સી એએનઆઈએ જણાવ્યું છે કે બીમારી વ્યક્તિની કોઈ 'ટ્રાવેલ હિસ્ટ્રી' પણ નથી એટલે કે તેમણે અન્ય કોઈ દેશની યાત્રા પણ નથી કરી. ડૉ. સુરેશે આ વ્યક્તિ મંકીપૉક્સ વાઇરસથી સંક્રમિત હોવાની વાતની પુષ્ટિ કરી છે.
દિલ્હીમાં મળી આવેલ કેસ સાથે દેશમાં હવે મંકીપૉક્સના સંક્રમણના કુલ ચાર કેસ થઈ ચૂક્યા છે. જોકે પહેલાં ત્રણ મામલામાં ટ્રાવેલ હિસ્ટ્રી હતી.
દિલ્હીના મુખ્ય મંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલે ટ્વીટ કરીને દિલ્હીના પ્રતમ મંકીપૉક્સ કેસની પુષ્ટિ કરી છે. જોકે તેમણે આ વાતથી પરેશાન થવાની જરૂરિયાત ન હોવાનું પણ જણાવ્યું છે. પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં હોવાનો દાવો કરાયો છે.
અરવિંદ કેજરીવાલે જણાવ્યું કે એલએનજેપી હૉસ્પિટલમાં એક અલગ વૉર્ડ બનાવવામાં આવ્યો છે, અને બેસ્ટ ટીમ આ કેસ સંભાળી રહી છે.
વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠને (WHO) શનિવારે મંકીપૉક્સ બીમારીને ગ્લોબલ હેલ્થ ઇમર્જન્સી જાહેર કરી હતી.
ગ્લોબલ હેલ્થ ઇમર્જન્સીને WHOની સૌથી મોટી ઍલર્ટ માનવામાં આવે છે.
ઇમેજ સ્રોત, Getty Images
મંકીપૉક્સના મામલા આવેલ ઝડપ બાદ WHOએ ઍલર્ટ જાહેર કરી છે.
End of સૌથી વધારે વંચાયેલા સમાચાર
WHOના ડિરેક્ટર જનરલ ડૉ. ટેડ્રસ એડહનમ ગેબ્રિસિયસે કહ્યું છે કે સમગ્ર વિશ્વમાં 75 ટકા દેશોમાં મંકીપૉક્સના 16 હજાર કેસ આવી ચૂક્યા છે.
તેનાથી અત્યાર સુધી પાંચ લોકોનાં મૃત્યુ થઈ ચૂક્યાં છે.
હાલ અન્ય બે પ્રકારની પણ હેલ્થ ઇમર્જન્સી છે. એક કોરોના વાઇરસ મહામારી અને બીજી પોલિયો. જેને ખતમ કરવાના પ્રયાસો સતત ચાલી રહ્યા છે.
ભારતમાં પણ મંકીપૉક્સના ચેપના ચાર મામલાની અત્યાર સુધી પુષ્ટિ થઈ ચૂકી છે.
હાલમાં જ યુકેમાં મંકીપૉક્સનો વધુ એક કિસ્સો સામે આવ્યો છે. નાઇજીરિયાની યાત્રા કરનાર એક વ્યક્તિ આ વાઇરસથી સંક્રમિત હોવાનું નિદાન થયું છે. તો અહીં આ દુર્લભ અને ઓછા જાણીતા રોગ પર એક નજર કરીએ.
મંકીપૉક્સ કેટલો સામાન્ય છે?
મંકીપૉક્સ એ મંકીપૉક્સ વાઇરસને કારણે થાય છે, જે શીતળા જેવા વાઇરસના પરિવારનો જ સભ્ય છે. જોકે તે ઘણો ઓછો ગંભીર છે અને નિષ્ણાતો કહે છે કે ચેપ લાગવાની સંભાવના ઓછી છે.
તે મોટે ભાગે મધ્ય અને પશ્ચિમ આફ્રિકન દેશોના દૂરના ભાગોમાં ઉષ્ણકટિબંધીય વરસાદીવનોની નજીક જોવા મળે છે. આ વાઇરસના બે મુખ્ય પ્રકારો છે - પશ્ચિમ આફ્રિકન અને મધ્ય આફ્રિકન.
યુકેમાં ચેપગ્રસ્ત દર્દીઓમાંથી બેએ નાઇજીરિયાથી મુસાફરી કરી હતી, તેથી સંભવ છે કે તેઓ વાઇરસના પશ્ચિમ આફ્રિકન સ્ટ્રેનથી પીડિત છે, જે સામાન્ય રીતે હળવા હોય છે, પરંતુ આની હજુ સુધી કોઈ પુષ્ટિ નથી થઈ.
ત્રીજો કેસ એક આરોગ્યકર્મીનો હતો જેમનામાં એક દર્દીમાંથી આ વાઇરસ સંક્રમિત થયો હતો. ત્રણ યુકેમાં અને એક ઉત્તર-પૂર્વ ઇંગ્લૅન્ડમાં નોંધાયેલા આ ચાર સૌથી તાજા કિસ્સાઓને એકબીજા સાથે સંબંધ હોવાનુ જાણમાં નથી અથવા મુસાફરીનો કોઈ ઇતિહાસ નથી.
એવું લાગે છે કે યુકેમાં તેઓને વાઇરસનો ચેપ લાગ્યો હતો. યુ.કે.એચ.એસ.એ. અનુસાર જે કોઈને પણ ચિંતા હોય કે તેમને ચેપ લાગ્યો હોવાની શક્યતા છે તેમણે ડૉક્ટ્રની સલાહ લેવી જોઈએ અને મુલાકાત પહેલાં ક્લિનિક અથવા સર્જરી સાથે સંપર્ક કરવો જોઈએ.
મંકીપૉક્સનાં લક્ષણો શું હોય છે?
ઇમેજ સ્રોત, Getty Images
પ્રારંભિક લક્ષણોમાં તાવ, માથાનો દુખાવો, સોજો, પીઠનો દુખાવો, સ્નાયુઓમાં દુખાવો અને સામાન્ય સૂચિહીનતાનો સમાવેશ થાય છે.
એક વાર તાવ ઊતરે પછી શરીર પર ફોલ્લીઓ દેખાઈ શકે છે, જે ઘણી વાર ચહેરા પર શરૂ થાય છે, પછી શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાય છે, મોટે ભાગે હાથની હથેળીઓ અને પગનાં તળિયાંમાં.
આ ફોલ્લીમાં બહુ ખંજવાળ આવે તેવી શક્યતા છે, તેમાં બદલાવ આવતા રહે છે અને છેવટે ખંજવાળ પહેલાં તે અલગઅલગ તબક્કામાંથી પસાર થાય છે, જે પછીથી ખરી જાય છે.
તેના ઘા ડાઘ પેદા કરી શકે છે. ચેપ સામાન્ય રીતે તેની જાતે જ દૂર થઈ જાય છે અને 14થી 21 દિવસ સુધી રહે છે.
મંકીપૉક્સનું સંક્રમણકેવી રીતે થાય છે?
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના નજીકના સંપર્કમાં હોય ત્યારે મંકીપૉક્સ ફેલાઈ શકે છે. આ વાઇરસ કપાયેલી ત્વચા, શ્વસનમાર્ગ અથવા આંખો, નાક અથવા મોં દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે.
તે ચેપગ્રસ્ત પ્રાણીઓ જેવાં કે વાંદરા, ઉંદરો અને ખિસકોલીના સંપર્કમાં આવવાથી અથવા પથારી અને કપડાં જેવી વાઇરસગ્રસ્ત વસ્તુઓ દ્વારા પણ ફેલાય છે.
મંકીપૉક્સ કેટલો જોખમી છે?
આ વાઇરસથી સંક્રમણના મોટા ભાગના કેસ સામાન્ય હોય છે. કેટલીક વાર તે ચિકનપૉક્સ જેવા હોય છે અને થોડાં અઠવાડિયાંમાં જ આપોઆપ સંક્રમણ દૂર થઈ જાય છે.
જોકે, મંકીપૉક્સ ક્યારેક વધુ ગંભીર બની શકે છે અને પશ્ચિમ આફ્રિકામાં તેના કારણે મૃત્યુ થયાં હોવાનું નોંધાયું છે.
મંકીપૉક્સ રોગચાળો કેટલો સામાન્ય છે?
ઇમેજ સ્રોત, Science Photo Library
આ વાઇરસની પ્રથમ ઓળખ બંધ રખાયેલા વાંદરામાં થઈ હતી અને 1970થી 10 આફ્રિકન દેશોમાં છૂટાછવાયા જોવા મળ્યા છે.
2003માં અમેરિકામાં આનો રોગચાળો ફાટી નીકળ્યો હતો અને પ્રથમ વખત આ રોગ આફ્રિકાની બહાર જોવા મળ્યો હતો.
આ રોગ ત્યાં આયાત કરવામાં આવતા વિવિધ પ્રકારનાં નાનાં સસ્તન પ્રાણીઓ દ્વારા સંક્રમિત થયા હોય તેવા પ્રેરી કૂતરાંના નજીકના સંપર્કથી દર્દીઓને લાગ્યો હતો.
કુલ 81 કેસ નોંધાયા હતા, પરંતુ એક પણ કેસમાં કોઈ મૃત્યુ નહોતું થયું. અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો રોગચાળો 2017માં નાઇજીરિયામાં ફેલાયો હતો.
નાઇજીરિયામાં મંકીપૉક્સનાં નોંધાયેલા પહેલા કેસ પછીનાં 40 વર્ષ પછી ત્યાં આટલા મોટા પ્રમાણમાં રોગચાળો ફેલાયો હતો. મંકીપૉક્સના 172 શંકાસ્પદ કેસ હતા અને ભોગ બનેલા 75% પુરુષો 21થી 40 વર્ષની વયના હતા.
મંકીપૉક્સની સારવાર શું છે?
મંકીપૉક્સની કોઈ સારવાર નથી, પરંતુ સંક્રમણને અટકાવીને રોગચાળાને નિયંત્રિત કરી શકાય છે. શીતળા સામેનું રસીકરણ મંકીપૉક્સને રોકવામાં 85% અસરકારક સાબિત થયું છે અને હજી પણ કેટલીક વાર તેનો ઉપયોગ થાય છે.
શું લોકોએ ચિંતા કરવી જોઈએ?
ઇમેજ સ્રોત, JEAN-FRANCOIS MONIER
નિષ્ણાતો કહે છે કે આ રોગચાળો સમગ્ર દેશમાં ફેલાય તેવી સ્થિતિ હાલ નથી. અને ઇંગ્લૅન્ડના જાહેર આરોગ્ય વિભાગના કહેવા અનુસાર, લોકો માટે જોખમ ઓછું છે.
નોટિંગહામ યુનિવર્સિટીના મોલેક્યુલર વાયરોલૉજીના પ્રોફેસર જોનાથન બોલે જણાવ્યું હતું કે શરૂઆતના મંકીપૉક્સ-ચેપગ્રસ્ત દર્દીના 50 સંપર્કોમાંથી ફક્ત એકને જ ચેપ લાગ્યો છે તે હકીકત બતાવે છે કે વાઇરસ કેટલો ઓછો ચેપી છે.
"એવું વિચારવું ખોટું છે કે આપણે રાષ્ટ્રવ્યાપી રોગચાળાના આરે છીએ."
પબ્લિક હેલ્થ ઇંગ્લૅન્ડ (પીએચઈ)માં નેશનલ ઇન્ફેક્શન સર્વિસના ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર ડૉ. નિક ફિને ઉમેર્યું હતું કે "એ વાત પર ભાર મૂકવો મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે મંકીપૉક્સ લોકો વચ્ચે સરળતાથી ફેલાતો નથી અને સામાન્ય લોકો માટે એકંદરે જોખમ ખૂબ ઓછું છે."
"પીએચઈ એવા લોકો પર નજર રાખી રહ્યું છે જેઓ દર્દી સાથે નજીકના સંપર્કમાં આવ્યા હોય. આથી તેમને જરૂરી તબીબી સલાહ આપી શકાય અને જરૂરિયાત મુજબ તેમનું નિરીક્ષણ કરી શકાય."
તમે બીબીસી ગુજરાતીને સોશિયલ મીડિયા પર અહીં ફૉલો કરી શકો છો
આ લેખમાં Google YouTube દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવેલું કન્ટેન્ટ છે. કંઈ પણ લોડ થાય તે પહેલાં અમે તમારી મંજૂરી માટે પૂછીએ છીએ કારણ કે તેઓ કૂકીઝ અને અન્ય તકનીકોનો ઉપયોગ કરી શકે છે. તમે સ્વીકારતા પહેલાં Google YouTube કૂકીઝ નીતિ અને ગોપનીયતાની નીતિ વાંચી શકો છો. આ સામગ્રી જોવા માટે 'સ્વીકારો અને ચાલુ રાખો'ના વિકલ્પને પસંદ કરો.
YouTube કન્ટેન્ટ પૂર્ણ
