Vitamin B12 ઊણપ : શાકાહારીઓમાં જોખમ વધારે હોય છે? લક્ષણો અને ઉપાય શું?

દર ચોથી-પાંચમી વ્યક્તિની ફરિયાદ હોય છે કે દિવસમાં બે વખત પૂરતો ખોરાક લેવા છતાં શરીરમાં સ્ફૂર્તિ વર્તાતી નથી, થોડું કામ કરતાં જ થાકી જવાય છે અને માથું ભમવા લાગે છે.

એવી પણ ફરિયાદો મળે છે કે ક્યારેક કારણ વગર પણ સખત કંટાળો આવે છે, એક જગ્યાએ લાંબો સમય બેસી રહીએ તો પગમાં ખાલી ચડી જાય છે, રાતે સૂવા પડીએ તો આખું શરીર દુખતું હોય છે, યાદશક્તિ પણ ઓછી થઈ ગઈ હોય એવું લાગે છે.

આ લક્ષણો વિટામિન બી કૉમ્પ્લેક્સની ઊણપ બતાવે છે.

શરીરને વ્યવસ્થિત રીતે ચાલતું રાખવા માટે પ્રોટીન, કાર્બ, ફેટ, મિનરલ્સ અને વિટામિન્સ જેવાં પોષકતત્ત્વોની જરૂર પડે છે.

આમાંથી કોઈ પણ પ્રકારની ઊણપ શરીરનું મિકેનિઝમ અને મૅટાબૉલિઝમ બગાડી શકે છે. આજે આપણે વિટામિન બી વિશે વાત કરીશું.

કુલ આઠ પ્રકારનાં વિટામિન બી હોય છે. B1,B2,B3,B5,B6,B7,B9,B12 મળીને વિટામિન બી કૉમ્પલેક્સ તરીકે ઓળખાય છે.

વિટામિન બી કૉમ્પ્લેક્સ શા માટે જરૂરી છે?

લક્ષણો શું હોય છે?

વિટામિન બીની ઊણપને લીધે પગના સ્નાયુઓ ખેંચાય?

પગના સ્નાયુમાં ખેંચાણ અને દુખાવા માટે ઘણાં કારણો જવાબદાર છે, એમાંથી એક વિટામિન બીની ઊણપ છે.

ઊણપને કારણે લોહીના પરિભ્રમણ પર અસર થાય છે અને મગજમાંથી શરીરના બીજા ભાગોને સંદેશો પહોંચાડતાં ન્યુરોન્સના કાર્યમાં વિક્ષેપ પડે છે.

જેથી ઝણઝણાટી, ખાલી ચડવી, સૂતી વખતે સ્નાયુઓમાં સખત દુખાવો થવો વગેરે જેવાં લક્ષણો જોવા મળે છે.

વિટામિન બી કૉમ્પલેક્સની ઊણપ કોને થઈ શકે?

શરીરને રોજ કેટલા પ્રમાણમાં વિટામિન બીની જરૂર પડે?

ઊણપનું નિદાન

લૅબોરેટરીમાં લોહીના નમૂનાની તપાસ દ્વારા દરેક વિટામિનનું પ્રમાણ જાણી શકાય છે.

વિટામિન બીની ઊણપની શરીર પર શું અસર થાય છે?

સમયસર સારવાર આપવામાં ન આવે તો વિટામિન બીની ઊણપને લીધે એનીમિયા (લોહીનું પ્રમાણ ઓછું થઈ જવું) થઈ શકે, જેની ગંભીર અસરને લીધે લાંબા ગાળે દર્દીને હાર્ટઍટેક, સ્ટ્રોક અને બીજી હૃદય સંબંધિત તકલીફો થઈ શકે.

લાંબા સમયની ઊણપના કારણે વ્યક્તિને ડિમેન્શિઆ (ભૂલવાની બીમારી) અને ડિપ્રેશન જેવી માનસિક બીમારી થવાનો ભય રહે છે.

વધારે પડતી બેદરકારીથી ક્યારેક નિવારી ન શકાય એવી મગજની ગંભીર બીમારી થઈ શકે છે.

ઊણપનાં લક્ષણોની શરૂઆતમાં જ ડૉક્ટરની સલાહ પ્રમાણે બહારથી સપ્લિમૅન્ટ લેવામાં આવે તો આ તકલીફોથી બચી શકાય.

વિટામિન બીનાં મુખ્ય સ્રોત

મુખ્ય સ્રોત દૂધ, ચીઝ, દહીં, ઈંડાં, લાલ માંસ, ચિકન, માછલી અને ઘાટી લીલી શાકભાજી (પાલક, બ્રોકોલી) છે.

વધુ પડતી ઊણપને કારણે ઉપર મુજબનાં લક્ષણો દેખાતાં હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ ટૅબ્લેટ અને ઇન્જેક્શન સ્વરૂપે સપ્લિમૅન્ટ તરીકે લઈ શકાય.

કેટલાક લોકો વિટામિન બીની ટૅબ્લેટ લગભગ રોજ લેતા હોય છે, જે શરીર માટે ફાયદાકારક રહે છે. (આ અંગે ડૉક્ટરની સલાહ અચૂક લેવી.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો