ગુજરાતમાં LRD ભરતીનો વિવાદ ફરી વકર્યો, શું છે સમગ્ર મામલો?

લોકરક્ષક દળની ભરતીનો વિવાદ ફરી એક વખત ચર્ચામાં છે.

એલઆરડી ભરતીમાં મહિલાઓની સંખ્યા વધારવાના નિર્ણય બાદ હવે પુરુષોએ સંખ્યા વધારવા માટે આંદોલન ચલાવ્યું છે.

ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ પ્રમાણે 150 જેટલા પ્રદર્શનકારીઓને સોમવારે ગાંધીનગરમાં અટકાયત કરવામાં આવી હતી.

પોલીસનું કહેવું છે કે પ્રદર્શન માટે પરવાનગી ન લેવાઈ હોવાથી અટકાયત કરવામાં આવી છે.

ફેબ્રુઆરી 2020માં ગાંધીનગરમાં થયેલા આંદોલન બાદ બેઠકોમાં વધારો કરવામાં આવ્યો હતો.

તે વખતે એસ.સી. (શિડ્યુલ્ડ કાસ્ટ) , એસ.ટી. (શિડ્યુલ્ડ ટ્રાઇબ) અને ઓ.બી.સી. (અધર બેકવર્ડ ક્લાસ) વર્ગનાં મહિલા ઉમેદવારો ભરતીમાં પોતાને અન્યાય થયો હોવાની વાતે આંદોલન કરી રહ્યાં હતાં.

તેમની માગ હતી કે વિવાદિત પરિપત્ર રદ કરવામાં આવે, જ્યારે સરકારે એ વિવાદિત પરિપત્ર રદ કરવાની જાહેરાત કરી તો બિનઅનામત વર્ગનાં મહિલા ઉમેદવારોએ પણ વિરોધ નોંધાવ્યો અને પોતાને અન્યાય થયો હોવાનું જણાવ્યું.

એટલે કે અનામત અને બિનઅનામત વર્ગના આંદોલનથી ગુજરાત સરકારે લીધેલા નિર્ણયોને પરત લેવાની ફરજ પડી હતી.

ઓ.બી.સી. અનામતની ચળવળ દ્વારા ચર્ચામાં આવેલાં અને બાદમાં ભાજપમાં જોડાયેલા અલ્પેશ ઠાકોરે સરકારના નિર્ણયને આવકાર્યો છે તથા ગાંધી આશ્રમથી ગાંધીનગરની પદયાત્રાની જાહેરાત પાછી ખેંચી હતી.

સરકારે શું જાહેરાત કરી હતી?

ફેબ્રુઆરીમાં આંદોલન બાદ ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ દ્વારા પત્રકારપરિષદ યોજવામાં આવી હતી.

એ વખતે ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે જાહેરાત કરી હતી, "તમામ જ્ઞાતિ-જાતિના લાયકાત ધરાવતા ઉમેદવારોની ભરતી કરવામાં આવશે. મહિલા અનામતનાં ધોરણો પણ જાળવવામાં આવશે."

"62.5 ટકા મેળવનારાં તમામ જ્ઞાતિનાં મહિલાઓ ઉમેદવારોની ભરતી કરવામાં આવશે. બધાને લાભ મળે એ માટે નવી ભરતી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે."

નીતિન પટેલે જાહેરાત કરી હતી કે અગાઉ 3,077 બેઠક માટે ભરતી થનારી હતી, જેના બદલે હવે 5,227 જગ્યાઓ માટે ભરતી કરવામાં આવશે.

અગાઉ બક્ષીપંચના 1834 ઉમેદવારોની ભરતી થનાર હતી અને હવે 3248ની ભરતી કરવામાં આવશે.

એ જ પ્રમાણે અનુસૂચિત જાતિના 376 ઉમેદવારના બદલે હવે 588 ઉમેદવારને નોકરી મળશે.

અનુસૂચિત જનજાતિની 476 જગ્યાઓ ભરવાપાત્ર હતી, જેના બદલે હવે 511 બેઠકો માટે ભરતી કરવામાં આવશે.

બિનઅનામત માટે 421 ભરતી કરવાની થતી હતી હવે એના બદલે 880 બેઠક માટે ભરતી કરાશે.

વિવાદિત પરિપત્રમાં શું હતું?

ગુજરાત સરકારના મુખ્ય મંત્રી હસ્તકના સામાન્ય વહીવટ વિભાગે એક ઑગસ્ટ 2018ના પરિપત્રથી મહિલા અનામત અંગે ઉપસ્થિત થયેલા 13 મુદ્દાનું સ્પષ્ટીકરણ કરતા સરકારી આદેશ કર્યા છે.

આ પરિપત્રના મુદ્દા 12 અને 13 સામે અનામતતરફીઓનો વ્યાપક રોષ જોવા મળે છે.

અનામત વર્ગનાં મહિલા ઉમેદવારો જો ઊંચું મેરિટ ધરાવતા હોય તો તેમને સામાન્ય વર્ગમાં ગણવાનું તો આ પરિપત્રમાં જણાવ્યું છે, પરંતુ રોસ્ટર ક્રમાંકમાં તેમને અનામત સંવર્ગમાં જ ગણવાનું જણાવીને ઓપન મેરિટના ખ્યાલનો અનર્થ કરી દેવાયો છે.

કેમ કે જો ઑપન મેરિટના ઉમેદવારને અનામતમાં ગણવાના હોય તો અનામત વર્ગના નીચા મેરિટના ઉમેદવારને તેનો કશો લાભ મળતો નથી.

હાલની લોકરક્ષકદળની ભરતીમાં અનુસૂચિત જાતિ (એસ.સી.) અને ઓ.બી.સી.નાં (અન્ય પછાત જ્ઞાતિ) ઘણાં મહિલા ઉમેદવારો ઑપન મેરિટમાં આવતાં હોવા છતાં તેમને ઑપનમાં ગણવામાં આવ્યા નથી.

જ્યારે અનામત વર્ગનાં મહિલાઓ એક ઑગસ્ટ 2018ના પરિપત્રની અન્યાયી જોગવાઈઓને કારણે આ સમગ્ર પરિપત્ર જ રદ કરવા આંદોલન કરી રહ્યાં છે, ત્યારે બિનઅનામત વર્ગનાં મહિલાઓ પણ તેમનો હક ડૂબી રહ્યાની રજૂઆતો કરી રહ્યાં છે.

શું હતો આખો ભરતીનો વિવાદ?

લોકરક્ષક ભરતી બોર્ડ દ્વારા લોકરક્ષક કૅડર વર્ગ-ત્રણ (બિનહથિયારધારી અને હથિયારધારી પોલીસ કૉન્સ્ટેબલ અને જેલસિપાહી)ની 6189 ખાલી જગ્યાઓ સીધી ભરતીથી ભરવા 15 ઑગસ્ટ, 2018ના રોજ જાહેરાત આપવામાં આવી હતી.

તેમાં બીજી 3524 જગ્યાઓ ઉમેરાતાં કુલ 9613 જગ્યાઓની સીધી ભરતીની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી હતી.

લેખિત પરીક્ષા, શારીરિક કસોટી અને અન્ય વધારાના ગુણ સાથે ખાલી જગ્યાના દોઢગણા એટલે કે 14891 ઉમેદવારોને શૈક્ષણિક અને અન્ય લાયકાતનાં પ્રમાણપત્રોની ચકાસણી માટે બોલાવવામાં આવ્યા હતા.

જાહેરાત મુજબ બિનઅનામત વર્ગના પુરુષોની 3554 અને મહિલાઓની 1578, સામાજિક અને શૈક્ષણિક પછાત વર્ગના પુરુષોની 1657 અને મહિલાઓની 823, અનુસૂચિત જનજાતિની પુરુષો માટેની 996 અને મહિલાઓની 462 અને અનુસૂચિત જાતિના પુરુષોની 429 અને મહિલાઓની 214 મળી કુલ 6636 પુરુષ અને 3077 મહિલા લોકરક્ષકદળની ખાલી જગ્યાઓ પર ભરતી કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ હતી.

30 નવેમ્બર, 2019ના કુલ 9713 ઉમેદવારોમાંથી 8135 ઉમેદવારોની પસંદગી કરવામાં આવી હતી.

જેમાં તમામ અનામત વર્ગની પુરુષ અને મહિલા અનામત જગ્યાઓ અને બિનઅનામત વર્ગની પુરુષોની ખાલી જગ્યાઓનો સમાવેશ થઈ ગયો છે, પરંતુ કોઈ અકળ કારણસર બિનઅનામત વર્ગની 1578 મહિલા અનામત જગ્યાઓનું સિલેક્ટ લિસ્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. તેને કારણે અસંતોષ ઊભો થયો છે.

ભરતી બોર્ડ તે માટે સરકારના એક ઑગસ્ટ 2018ના પરિપત્ર અને ગુજરાત હાઈકોર્ટના 29 નવેમ્બર, 2019ના ચુકાદાનું કારણ જણાવે છે.

એ પ્રમાણે અનામત વર્ગના મહિલા ઉમેદવારો ઊંચું મેરિટ ધરાવે છે અને બિનઅનામત જગ્યાએ પસંદગીના હકદાર છે, તેમ છતાં તેમને અનામત વર્ગના ગણવામાં આવ્યા હોઈ અન્યાય થયાનું અને સરકાર બિનઅનામત વર્ગનાં મહિલાઓને તેમના કરતાં નીચું મેરિટ હોવા છતાં તેમની પસંદગી થઈ હોવાનું જણાવે છે.

જ્યારે કુલ 9713 ખાલી જગ્યાઓની ભરતીની જાહેરાત હોય, તમામ જગ્યાઓ માટે એકસરખી પસંદગી પ્રક્રિયા હોય, ત્યારે બિનઅનામત વર્ગનાં મહિલાઓની 1578 જગ્યાઓનું સિલેક્ટ લિસ્ટ જાહેર ન કરવા પાછળનો સરકારનો ઇરાદો મલિન હોવાનું કોઈને પણ લાગે તે સ્વાભાવિક છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો