હિન્દુત્વની પ્રયોગશાળા મનાતો માળવા ફરી ભાજપની ‘હિન્દુત્વની રાજનીતિ'નું કેન્દ્ર કેવી રીતે બની રહ્યો છે?
ઇમેજ સ્રોત, ANI
- લેેખક, સલમાન રાવી
- પદ, બીબીસી સંવાદદાતા
ભારતીય જનતા પાર્ટીએ ઉજ્જૈન(દક્ષિણ)ના ધારાસભ્ય મોહન યાદવનું નામ મુખ્ય મંત્રી તરીકે આગળ કરીને સૌને ચોંકાવી દીધા છે.
ભોપાલમાં પાર્ટીની ધારાસભ્ય દળની બેઠક બાદ તેમના નામની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. યાદવની સાથે ઉપમુખ્ય મંત્રી તરીકે વધુ બે નામોની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
તેમાંથી એક દલિત નેતા જગદીશ દેવરા છે. મોહન યાદવની જેમ દેવરા પણ માળવાથી આવે છે. તેઓ મંદસૌરથી ધારાસભ્ય છે.
મધ્યપ્રદેશના રાજકારણ પર નજર રાખનારાઓ રાજ્યના માળવા વિસ્તારને હિન્દુત્વની જૂની પ્રયોગશાળા ગણાવે છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં રાજકારણનું કેન્દ્ર ગ્વાલિયર-ચંબલ ક્ષેત્ર તરફ સરકતું હતું.
પરંતુ તે હવે પાછું માળવામાં કેન્દ્રિત થઈ ગયું છે.
જાણકારોનું એવું પણ માનવું છે કે જાતિ સમીકરણને સંતુલિત કરવા વિંધ્યના રીવાથી ધારાસભ્ય રાજેન્દ્ર શુક્લાને પણ નાયબ મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે.
માળવા પ્રદેશ અને ખાસ કરીને ઇન્દોરના વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રવીણ ખરીવાલે બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું કે ભારતીય જનતા પાર્ટીનો આ નિર્ણય ચોક્કસપણે ચોંકાવનારો છે, પરંતુ જેઓ પાર્ટી પર નજર રાખે છે તેમને આશ્ચર્ય નથી.
End of સૌથી વધારે વંચાયેલા સમાચાર
તમારા કામની સ્ટોરીઓ અને મહત્ત્વના સમાચારો હવે સીધા જ તમારા મોબાઇલમાં વૉટ્સઍપમાંથી વાંચો
વૉટ્સઍપ ચેનલ સાથે જોડાવ
Whatsapp કન્ટેન્ટ પૂર્ણ
ખારીવાલે બીબીસીને કહ્યું, "ભાજપનો આ નિર્ણય ચોક્કસપણે ચોંકાવનારો હતો, પરંતુ અણધાર્યો નહોતો." પાર્ટીએ ગુજરાત, ઉત્તરાખંડ અને હરિયાણામાં પણ આવું કર્યું. હું કહું છું કે ભાજપે તેનું ચોંકાવી દેવાનું વલણ ચાલુ રાખ્યું છે.
તેમનું કહેવું છે કે આ નિર્ણય ભારતને હિંદુ રાષ્ટ્ર બનાવવાના સંઘના વિઝનને સાકાર કરે છે.
ખારીવાલના જણાવ્યા અનુસાર ઉજ્જૈન દક્ષિણના ધારાસભ્ય મોહન યાદવની મુખ્ય મંત્રી તરીકે નિમણૂક અને મંદસૌરના દેવરાને નાયબ મુખ્ય મંત્રી બનાવાથી આના સ્પષ્ટ સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું, “જાન્યુઆરીમાં અયોધ્યામાં રામ મંદિર તૈયાર થઈ જશે. તેની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા પણ થઈ જશે. તે પછી ઉજ્જૈન રાજકારણના બીજા મોટા કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવશે. આ તેના સંકેતો છે. શાજાપુરમાં સંઘની બેઠક દરમિયાન પણ આના સંકેતો દેખાવા લાગ્યા હતા.”
મધ્યપ્રદેશના અન્ય એક વરિષ્ઠ પત્રકાર દેવ શ્રીમાળી કહે છે કે આ ચોંકાવનારો નિર્ણય બીજા સંકેત પણ આપી રહ્યો છે.
તેઓ કહે છે, “પહેલાં સંગઠન સરકાર ચલાવતું હતું. પરંતુ હવે સંકેતો સ્પષ્ટ છે કે સંઘ જ સરકાર ચલાવશે. આ નિર્ણયને નવા યુગની શરૂઆત તરીકે પણ જોવો જોઈએ.”
જોકે, તેમનું માનવું છે કે ભારતીય જનતા પાર્ટીમાં 'જનરેશન ચેન્જ'ની પ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી. પરંતુ શિવરાજ સિંહ ચૌહાણના 18 વર્ષના કાર્યકાળને કારણે આ પ્રક્રિયા અટકી પડી હતી.
વીરેન્દ્ર સાખલેચાનું ઉદાહરણ આપતાં તેમણે કહ્યું કે પેઢી પરિવર્તનને કારણે તેમના સ્થાને કૈલાશ જોશીને મુખ્ય મંત્રી તરીકે લાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ તેમનું સ્થાન સુંદરલાલ પટવાએ લીધું.
રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘનો પ્રભાવ
ઇમેજ સ્રોત, ANI
વરિષ્ઠ પત્રકાર દેવ શ્રીમાળી કહે છે કે શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ અને નરેન્દ્ર સિંહ તોમર રાજકારણ અને સંગઠનમાં પટવાના શિષ્ય હતા
તેમણે બીબીસીને કહ્યું, "બાબુલાલ ગોરનું માત્ર એક જ નામ હતું જે આ પ્રક્રિયા હેઠળ મુખ્ય મંત્રી નથી બન્યા. પરંતુ ઉમા ભારતીને કોર્ટ કેસમાંથી ક્લિનચીટ મળ્યા બાદ પણ તેમને મધ્યપ્રદેશમાં ફરી સત્તાની લગામ ન અપાઈ અને શિવરાજ સિંહ ચૌહાણને મુખ્ય મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા. તે સમયે તેઓ પણ મધ્યપ્રદેશના રાજકારણમાં એટલા સક્રિય નહોતા.
રાજેન્દ્ર શુક્લા પણ સંઘની પૃષ્ઠભૂમિમાંથી છે. તેઓ ભલે રીવાના ધારાસભ્ય રહ્યા હોય પરંતુ બે મહિના પહેલા જ તેમને શિવરાજ સિંહ ચૌહાણની કેબિનેટમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.
જાણકારોનું કહેવું છે કે ત્રણેય નામોની જાહેરાત કરવામાં સંઘે આગેવાની લીધી છે.
વરિષ્ઠ પત્રકાર રમેશ શર્માનું કહેવું છે કે મોહન યાદવ પણ 2008થી ધારાસભ્ય તરીકે સતત જીતી રહ્યા છે.
શિવરાજ સિંહ ચૌહાણની સરકારમાં તેમને ઉચ્ચ શિક્ષણ મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા, પરંતુ તેમની ઇમેજ હંમેશાં 'લો પ્રોફાઇલ' રહી.
મોહન યાદવ 1984માં ઉજ્જૈનની અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદના શહેર મંત્રી હતા અને 1988માં તેઓ કાઉન્સિલ મધ્ય પ્રદેશના મહાસચિવ અને રાષ્ટ્રીય કાર્યકારિણીના સભ્ય બન્યા હતા.
1991-92માં કાઉન્સિલના રાષ્ટ્રીય સચિવ પદ બાદ તેમને સંઘમાં મહત્ત્વની જવાબદારી પણ મળી. 1993માં તેમને સંઘના ઉજ્જૈન શહેરના સહ-વિભાગના સચિવ બનાવવામાં આવ્યા.
2004માં, તેઓ ભારતીય જનતા પાર્ટીની રાજ્ય કાર્યકારી સમિતિના સભ્ય બન્યા અને પછી રાજ્ય કારોબારીના સભ્ય બન્યા.
બે ઉપમુખ્ય મંત્રી કોણ છે?
ઇમેજ સ્રોત, ANI
મોહન યાદવ ઉપરાંત ભાજપે મધ્યપ્રદેશમાં બે ઉપ મુખ્ય મંત્રીઓની નિમણૂકની પણ જાહેરાત કરી છે.
આ છે રાજેન્દ્ર શુક્લા અને જગદીશ દેવરા.
રાજેન્દ્ર શુક્લા સતત પાંચમી વખત રીવાથી ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા છે.
વ્યવસાયે એન્જિનિયર શુક્લાએ 1998માં પહેલીવાર વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી હતી પરંતુ કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર પુષ્પરાજ સિંહ સામે 1394 મતોથી હાર્યા હતા.
પરંતુ 2003માં તેમણે પુષ્પરાજ સિંહને હરાવ્યા હતા.
વ્યવસાયે વકીલ અને મંદસૌરના અગ્રણી દલિત નેતા જગદીશ દેવરા, શિવરાજસિંહ ચૌહાણની સરકારમાં નાણામંત્રી હતા.
એવું માનવામાં આવે છે કે 66 વર્ષીય જગદીશ દેવરાએ મધ્યપ્રદેશમાં થાવરચંદ ગેહલોત પછી પોતાને એક મોટા દલિત નેતા તરીકે સ્થાપિત કર્યા છે. તેઓ આઠ વખત ધારાસભ્ય રહ્યા છે.
તેઓ ઉમા ભારતીની સરકારમાં કેબિનેટ મંત્રી પણ રહી ચૂક્યા છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીથી મધ્ય પ્રદેશના સ્પીકર સુધી
ઇમેજ સ્રોત, ANI
પૂર્વ કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી નરેન્દ્ર સિંહ તોમર મધ્યપ્રદેશ વિધાનસભાના નવા સ્પીકર બનશે.
તો સવાલ એ થાય છે કે શું આ તેમની રાજકીય સફરનો અંત છે?
મોરેના ચંબલથી રાજકારણની શરૂઆત કરનાર તોમરને મુખ્ય મંત્રી પદના પ્રબળ દાવેદાર માનવામાં આવતા હતા. સાંસદ રહીને તેઓ મુરેનાની દિમાની બેઠક પરથી વિધાનસભાની ચૂંટણી લડ્યા હતા.
શરૂઆતમાં તેઓ પાર્ટીના આ નિર્ણયથી ખુશ ન હતા. પરંતુ તે પછી તેણે માત્ર ચૂંટણી જ નહીં લડી પણ જીતી પણ ગયા.
એક સપ્તાહ પહેલા તેમણે સંસદ અને મંત્રી પરિષદના સભ્યપદેથી રાજીનામું આપી દીધું હતું.
વરિષ્ઠ પત્રકાર દેવ શ્રીમાળીનું કહેવું છે કે વિધાનસભાના સ્પીકર બન્યા બાદ આગામી પાંચ વર્ષ સુધી રાજકારણમાં તેમનો વ્યાપ મર્યાદિત રહેશે.
તે કહે છે, “હવે એવું લાગે છે કે પાર્ટીએ તેમના વિશે આ જ નક્કી કર્યું છે. તેઓ સૌથી વરિષ્ઠ નેતાઓમાંના એક છે, તેથી હવે તેઓ મર્યાદિત વર્તુળમાં જ રાજનીતિ કરશે."
શ્રીમાળી કહે છે કે એક રીતે આને તોમરની રાજકીય સફરના અંત તરીકે પણ જોઈ શકાય છે.
