Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
IKIBIRIRAHO, Ibitero mu Burasirazuba bwo Hagati birakomeje ku munsi wa gatandatu
Iran yarashe za misile muri Israel mu ijoro ryacyeye, amajwi y’intabaza ziburira yumvikanye i Tel Aviv n’i Yeruzalemu mu kuburira abaturage ko hari ibisasu bigiye kugwa.
Incamake
- Reba: Uko umujyi wa Beirut wangijwe n'ibitero bya Israel na Amerika mu ijoro ryacyeye
- Reba: Uburyo umwotsi uzamuka hejuru y'umujyi wa Tehran muri Iran nyuma y'igitero cya Israel
- Ethiopian Airlines iravuga ko irimo guhomba Miliyoni 135 z'amadolari nyuma y'isubikwa ry'ingendo z'indege mu burasirazuba bwo hagati
- Ingabo za Iran zavuze ko zarashe ubwato bwa Amerika mu Kigobe cya Perse
- Ibitero mu Burasirazuba bwo Hagati birakomeje ku munsi wa gatandatu
- Ambasade y'u Rwanda i Doha yatangaje ko irimo gukorera online, mu gihe abaturiye ambasade ya Amerika muri wo mujyi bo barimo kuhakurwa
- Inama nkenguzamateka ya Amerika yananiwe guhuriza kw'itegeko ryo kugabanya ububasha bwa Trump ku ntambara
- Zelensky yemeye gufasha abafatanyabikorwa bo mu Burasirazuba bwo Hagati guhangana n'ibitero bya 'drone'
- Iran yateye ibisasu kuri Israel, nk'uko bivugwa n'igisirikare
- Pentagon yatangaje umwirondoro w'umusirikare wa 5 wa Amerika wiciwe mu bitero bya Iran
- Leta y'u Rwanda yemeje ifungurwa ry'agateganyo ry'abantu barenga 1800
Amakuru y'ikibiriraho
Chançard Abimana, Gisèle Berwa, Didier Bikorimana na Dinah Gahamanyi
Reba: Uburyo umwotsi uzamuka hejuru y'umujyi wa Tehran muri Iran nyuma y'igitero cya Israel
Ethiopian Airlines iri guhomba Miliyoni 135 z’amadolari nyuma y’isubikwa ry’ingendo z’indege mu burasirazuba bwo hagati.
Kompanyi ikora ubwikorezi bwo mu kirere ya Ethiopia yatangaje ko iri guhomba nibura miliyoni 135 z’amadolari buri cyumweru nyuma yisubikwa ku ngendo zo mu bihugu byo mu Burasirazuba bwo Hagati, bitewe n’intambara ikomeje hagati ya Amerika na Isiraheli ku ruhande rumwe na Irani ku rundi.
Umuyobozi wungirije mukuru Yaddecha yabwiye BBC ko mbere y’iyi ntambara sosiyete yakoraga ingendo 15 ku munsi ndetse zirenga 100 mu cyumweru zijya muri ako karere, itwaye abagenzi bari hagati ya 40,000 na 45,000. Yagize ati: “Mu by’imari, biratugiraho ingaruka zikomeye cyane. Ku mpuzandengo, duhomba nibura miliyoni 135 z’amadolari buri cyumweru.”
Nyuma y’itangira ry’intambara, Ethiopian Airlines yahagaritse ingendo zijya i Amman, Beirut, Bahrain, Tel Aviv, Doha, Kuwait, Dubai, Sharjah, Abu Dhabi na Dammam kugeza igihe kitazwi. Sosiyete yatangaje ko abagenzi bashobora guhindura itike zabo, kunyuzwa mu yindi mijyi iri hafi, cyangwa gusaba gusubizwa amafaranga y’amatike batakoresheje.
Yaddecha yavuze ko nubwo ingendo nyinshi zo mu Burasirazuba bwo Hagati zahagaritswe, izijya muri Saudi Arabia no i Muscat muri Oman zigikomeje.
Yasobanuye ati: “Twahagaritse gukorera ahantu ikibazo gikomeye cyane. Urugero, twajyaga i Tel Aviv inshuro eshatu ku munsi, ariko twarabihagaritse. Twanahagaritse ingendo zijya i Kuwait, Bahrain, Qatar na UAE.”
Nubwo habayeho izo mbogamizi, Ethiopian Airlines iri kugerageza kugabanya igihombo cyayo yohereza indege mu tundi turere. Yaddecha yavuze ko: “Ibikoresho n’indege twakoreshaga mu Burasirazuba bwo Hagati twabijyanye muri Aziya, Afurika no mu Burayi. Indeje zose zirimo gukora.”
Izindi nkuru wasoma:
Ingabo za Iran zavuze ko zarashe ubwato bwa Amerika mu Kigobe cya Perse
Televiziyo ya leta muri Iran imaze gutangaza ko amato yabo y’intambara yarashe ubwato bw’ubwikorezi bwa Amerika muri iki gitondo mu majyaruguru y’ikigobe cya Perse
Ubwo bwato “bwakubiswe na misile” kandi “ubu burimo gushya”, nk’uko byatangajwe n’umutwe ukomeye w’ingabo za Iran uzwi nka Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) mu itangazo ryasomewe kuri televiziyo.
IRGC ivuga ko ariyo “igenzura byuzuye” umuhora wa Hormuz, uhuza iki kigobe hamwe n’inyanja y’Ubuhinde.
Uwo muhora wa 33km z’ubugari ubusanzwe amazi yawo ahuriweho na Iran na Oman kandi ucamo 20% by’ibitoro bijya ku isoko ry’isi bivuye mu bihugu byo mu burasirazuba bwo hagati nka Qatar, UAE, Iran, Kuwait na Saudi Arabia.
Ibyatangajwe na Iran kuri ubwo bwato bwa Amerika ntibiragenzurwa mu buryo bwigenga.
Kare, ikigo cy’Ubwongereza cya UK Maritime Trade Organisation (MTO) cyatangaje ko hari ubwato bw’ubwikorezi bwarasiwe hafi y’umwaro wa Kuwait mu gitondo cy’uyu munsi.
Icyo kigo cyavuze ko hari amakuru y’abumvise guturika gukomeye hafi y’icyambu maze bakabona ubwato buto buva aho hantu.
Kigira kiti: “Hari ibitoro byamenetse mu mazi bivuye ku bwato bw’ubwokorezi bishobora gutera ikibazo cy’ibidukikije” cyongeraho ko nta muriro ugirahari kandi abari baburimo bose bameze neza.
Izindi nkuru wasoma:
Ibitero mu Burasirazuba bwo Hagati birakomeje ku munsi wa gatandatu
Irani yarashe za misile zerekeza muri Israel nijoro, mu gihe ibitero byo mu kirere mu Burasirazuba bwo Hagati byakomezaga ku munsi wa gatandatu wikurikiranya.
Ejo, Amerika na Israel byakajije umurego mu kugaba ibitero by’indege kuri Irani.
Ingabo za Israel zanagabye ibitero mu duce two mu majyepfo ya Beirut, agace kazwiho kuba indiri ya Hezbollah, nyuma yo kuburira abaturage baho.
Amajwi y’intabaza ziburira yumvikanye i Tel Aviv n’i Yeruzalemu mu kuburira abaturage ko hari ibisasu bigiye kugwa, nyuma y’igihe gito cy’agahenge. Humvikanye guturika mu gihe zimwe muri misile zafatwaga n’ubwirinzi bwo mu kirere.
Nta makuru yahise atangwa ku bijyanye n’abakomeretse cyangwa abapfuye.
Israel irimo koroshya zimwe mu ngamba zari zarafashwe ku baturage kuko hari igabanuka ry’umubare w’ibisasu biraswa na Irani.
Ikibuga cy'indege gikuru cya Israel, Ben Gurion Airport, cyafunguye uyu munsi nyuma y'iminsi itanu gifunze ubwo iyi ntambara yatangiraga.
Umuvugizi w’ingabo za Israel yavuze ko ibikorwa byo kwibasira ububiko bwa misile za Irani n’aho ziri byatanze umusaruro.
Muri Iran, hongeye kumvikana ibiturika mu murwa mukuru Tehran, mu gihe no muri Liban hakomeje ibitero by’indege bya Israel byahitanye abantu benshi.
Abategetsi ba Liban bavuga ko abantu barenga 80,000 bamaze guhunga ingo zabo kubera imirwano mishya hagati ya Israel na Hezbollah.
Izindi nkuru bijyanye:
Ambasade y’u Rwanda muri Qatar yatangaje ko irimo gukorera ‘online’
Ambasade y’u Rwanda muri Qatar yatangaje ko irimo gukorera ‘online’ “kubera uko umutekano wifashe ubu” muri icyo gihugu.
Qatar iri mu bihugu birimo kuraswaho na Iran mu kwihorera ku bitero nayo irimo kugabwaho n’indege z’intambara na misile za Israel na Amerika.
Bamwe mu banyarwanda baba mu bihugu byibasiwe bagaragaje impungenge zabo no gusaba ubufasha butandukanye burimo kuba bacyurwa iwabo.
Nyuma y’amasaha Ambasade y’u Rwanda itangaje ibi, Minisiteri y’ubutegetsi bw’igihugu ya Qatar yasohoye itangazo ribwira abantu bose “ko ari ngombwa kuguma mu ngo n’inyubako” ko nta gusohoka “uretse gusa igihe biri ngombwa”.
Uyu munsi mu masaha ya kare, iyi minisiteri ya Qatar yatangaje ko ababishinzwe barimo kwimura abantu baturiye Ambasade ya Amerika mu mujyi wa Doha “nk’igikorwa cy’agateganyo mu kwirinda”.
Ambasade y’u Rwanda ikorera i Doha iri mu ntera ya kilometero zigera ku 10 uvuye aho Ambasade ya Amerika iherereye, ntibizwi neza niba abakozi bayo na bo barimo kuvanwa aho bigendanye n’itangazo ry’ubutegetsi bwa Qatar.
Ibitero bya Iran byibasira ibigo bya gisirikare bya Amerika n’ibindi bikorwa remezo bifitanye isano na Amerika mu bihugu byo mu burasirazuba bwo hagati.
Hagati aho, Qatar Airways, kompanyi ya leta y’iki gihugu - inafite imigabane minini muri Rwandair ya leta y’u Rwanda - yatangaje ko ingendo zayo “zikomeje guhagarikwa by’agateganyo” kuko ikirere cya Qatar gifunze.
Abanyarwanda n’Abarundi bari mu bihugu byo mu burasirazuba bwo hagati bakomeje kugirwa inama zo gufata ingamba zo kwirinda cyane cyane bakurikiza amabwiriza bahabwa n’abategetsi bo muri ibyo bihugu.
Umwe mu banyarwanda baganiriye na BBC Gahuzamiryango ku wa gatatu ari mu mujyi wa Dubai, kuri uwo munsi wa kane w’intambara, yagize ati: “Akenshi tubona ibisasu bicaho”, avuga ko biba byerekeza ahari ibigo bya gisirikare bya Amerika.
Uyu avuga ko ibikorwa byinshi muri uwo mujyi w’ubucuruzi wo mu gihugu cya Emira Zunze Ubumwe z’Abarabu bifunze nubwo hari n’ibindi bikora.
Perezida Donald Trump wa Amerika aherutse gutangaza ko intambara yabo kuri Iran ishobora kumara hagati y’ibyumweru bine na bitanu.
Izindi nkuru wasoma:
Inama nkenguzamateka ya Amerika yananiwe guhuriza kw’itegeko ryo kugabanya ububasha bwa Trump ku ntambara
Itegeko ryari rifise intumbero yo kugabanya ubushobozi bwa Prezida Donald Trump bwo gutegeka ibindi bikorwa vya gisirikare muri Iran ntiryahurijweko n’abakenguzamateka ba Amerika, inyuma y’uko 47 barishigikiye nayo 53 bararigwanya.
Muri ayo matora, umukenguzamateka Rand Paul yifatanije n’aba-Democrats mu gushigikira iryo tegeko, mu gihe umukenguzamateka John Fetterman yaciye atandukana n’aba-Democrats maze yifatanya n’aba-Republicans mu kurirwanya.
N'aho iryo tegeko ritabandanije, ico kibazo ntikiratorerwa umuti. Inama nkenguzamateka , ari rwo rwego rwonyene rwa America rufise ububasha bwo gutanguza intambara ku mugaragaro, rwitezwe ko rubandanya kuganira kuri ico kibazo.
Inama nkenguzamateka itegekanya gutora kuri iryo tegeko nyene uyu munsi ku wa kane.
Bamwe mu bakenguzamateka bavuze kandi ko bashobora gushigikira iryo tegeko muri kazoza mu gihe intambara yo muri Iran yobandanya inyuma y'indwi nkeya Trump yavuze ko ico gikorwa ca gisirikare gishobora kumara.
Zelensky yemeye gufasha abafatanyabikorwa bo mu Burasirazuba bwo Hagati guhangana n'ibitero bya 'drone'
Perezida wa Ukraine Volodymyr Zelensky yavuze ko Ukraine irimo gutegura gahunda yo kohereza inzobere mu Kigobe cy'Abarabu kugira ngo zifashe ibihugu by'abafatanyabikorwa mu kurinda ibihugu ibitero by'indege zitajyamo abapilote (drones) na misile bya Iran.
Yavuze ko ejo yavuganye na bagenzi be bo muri Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE) na Qatar, ndetse ko uyu munsi yavuganye n'abo muri Jordan na Bahrain.
Nyuma yo kuganira n'abaminisitiri n'abakuru b'ingabo ku ntambara yo mu Burasirazuba bwo Hagati, yabasabye gushakisha uburyo bwo gufasha inshuti – bitabangamiye ubwirinzi bwa Ukraine.
Mu butumwa yanyujije ku rubuga nkoranyambaga X, Perezida Zelensky yagize ati: "Ukraine ishobora gufasha kurinda ubuzima no kugarura umutekano..."
Yongeyeho ati: "Igisirikare cyacu gifite ubushobozi bukenewe. Inzobere za Ukraine zizakorera aho bibera, kandi amatsinda yamaze gutangira guhuza ibi. Twiteguye gufasha kurinda ubuzima bw'abantu, kurinda abasivile, no gushyigikira ibikorwa nyabyo byo kugarura umutekano... mu karere.
Izindi nkuru wasoma:
Iran yateye ibisasu kuri Israel, nk'uko bivugwa n'igisirikare
Igisirikare ca Israel kivuga ko Iran yarashe ibisasu vyinshi kuri Israel mu gitondo co kuri uyu wa kane.
Nta makuru y'abahasize ubuzima arashikirizwa, nk'uko bivugwa n'itororokanirizo ry'amakuru AFP, ryisunze igisata c’ubutabazi c’ico gihugu..
Habaye amatangazo atatu atandukanye yo kuburira mu masaha abiri.
Abamenyeshamakuru ba AFP bumvise ibiturika i Yeruzalemu, ariko igisirikare camaze kurekura abantu gusohoka aho bari binyegeje.
Izindi nkuru wosoma:
- Iron Dome: Uko ubwirinzi bwa misile bwa Israel bushwanyaguza ibisasu birashwe
- Nyuma y'urupfu rwa Ayatollah Ali Khamenei, ni nde urimo kuyobora Iran?
- Iran ivuga ko ibitero bya Amerika na Isirayeli ku ishuri byishe abantu 108 biganjemo abana
Pentagon yatangaje umwirondoro w’umusirikare wa 5 wa Amerika wiciwe mu bitero bya Iran
Igisirikare cya Amerika cyemeje izina ry’umusirikare wa gatanu wishwe n’igitero cya ‘drone’ ya Iran yarashwe muri Kuwait mu minsi ya mbere y’iyi ntambara.
Major Jeffrey O’Brien ubusanzwe utuye muri leta ya Iowa yari yaroherejwe muri Kuwait kuva mu 2019 nk’uko itangazo ry’ingabo za Amerika ribivuga.
Iki gisirikare cyarondoye imidali ya gisirikare yari yarahembwe kubera imirimo ye.
Abasirikare ba Amerika bapfuye ubwo indege za ‘drones’ zabashaga guca ku bwirinzi bwo mu kirere zigasekura ikigo cy’ingabo za Amerika i Port Shuaiba muri Kuwair ku cyumweru.
Mbere, igisirikare cya Amerika cyari cyatangaje ko hapfuye abasirikare batatu muri icyo gitero, ariko nyuma cyemeje ko undi umwe yapfuye yishwe n’ibikomere imirambo yindi ibiti igakurwa mu bihomoka by’inyubako zasenyutse.
Kugeza ubu Maj Jeffrey abaye uwa gatanu ubashije kwemezwa umwirondoro muri abo batandatu bapfuye, ibisobanura ubukana bw’igitero bagabweho gishobora kuba cyarangije bikomeye imibiri y’abapfuye.
Leta y'u Rwanda yemeje ifungurwa ry'agateganyo ry'abantu barenga 1800
Inama y’abaminisitiri yaraye iteranye mu Rwanda iyobowe na Perezida Paul Kagame yemeje ifungurwa ry'agateganyo ry’imfungwa 1874.
Itangazo ryashyizweho umukono na Minisitiri w’intebe Dr Justin Nsengiyumva rikubiyemo ibyemezo by’iyo nama, rigaruka no kuri iki cyemezo: “Iteka rya Minisitiri ryemeza ifungurwa ry’agateganyo ku bantu 1874 bakatiwe n’inkiko.”
Nta rutonde rwahise rutangazwa rw'abarebwa n’iki cyemezo ndetse nta mpamvu yacyo yatangajwe.
Ibi bibaye mu gihe leta y’u Rwanda iheruka kugabanya ingengo y’imari izakoresha muri uyu mwaka w’imari, aho yagabanutseho miliyari zirenga 80 z’amafaranga y’u Rwanda ugereranyije n’ingengo y’imari y’umwaka ushize.
Imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu yo mu mahanga yakomeje gushinja ubucamanza bwo mu Rwanda guca imanza zibera no gufunga binyuranyije n’amategeko.
Abategetsi mu Rwanda bakomeje guhakana ibyo birego, bavuga ko ubucamanza bwo mu Rwanda bwigenga kandi ko buca imanza zinyuze mu mucyo.
Iyo nama y’abaminisitiri yo ku wa gatatu yanafashe ibindi byemezo birimo nko kwemeza imishinga y’amategeko inyuranye, gushyira abategetsi mu myanya no kwemeza abasabiwe guhagararira ibihugu byabo mu Rwanda.
Izindi nkuru wasoma:
Mwaramutse neza!
Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.