Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
Nyuma y'i Kinshasa, Kigali na Nkamira, umukuru wa HCR ku isi yerekeje i Goma guhura n'abakuriye M23
- Umwanditsi, Jean Claude Mwambutsa na Didier Bikorimana
- Igikorwa, BBC News Gahuzamiryango i Nkamira n'i Nairobi
Nyuma y'uko ku wa kabiri abonanye na Perezida Félix Tshisekedi wa DR Congo, ku wa kane akabonana na Perezida w'u Rwanda Paul Kagame, uyu munsi agasura inkambi ya Nkamira mu Rwanda, umukuru w'ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku mpunzi ku isi (HCR) yerekeje i Goma kubonana n'abakuriye AFC/M23.
Filippo Grandi avuga ko impunzi z'Abanye-Congo ziba muri iyo nkambi y'agateganyo ya Nkamira mu majyaruguru ashyira uburengerazuba bw'u Rwanda, zishaka gutaha "niba hari amahoro n'umutekano".
Mu ruzinduko rwe mu Rwanda, Grandi yavuze ko yaganiriye n'abategetsi ku kamaro ko gufatirana ibikorwa bigamije kugera ku mahoro mu burasirazuba bwa DRC birimo kuba muri iki gihe, kugira ngo impunzi zitahuke.
Amasezerano y'amahoro hagati y'u Rwanda na DRC impande zombi zashyizeho umukono i Washington DC mu mpera ya Kamena (6) uyu mwaka, agaruka no ku itahuka ry'impunzi za buri gihugu.
Ibiganiro by'i Doha muri Qatar, hagati ya Kinshasa n'umutwe w'inyeshyamba wa AFC/M23 uyirwanya, na byo biteganya ko impunzi n'abavuye mu byabo bari imbere mu gihugu bataha "ku bushake no mu cyubahiro", bifashijwemo na HCR, nkuko bikubiye mu nyandiko y'amahame yo kurangiza intambara.
Mu kiganiro n'abanyamakuru mu kigo cya Nkamira mu karere ka Rubavu kuri uyu wa gatanu, Grandi yemeye ko ibikorwa byo gushaka amahoro biri kuba bigoye cyane, ndetse ko ibyo yanabibwiye Perezida Kagame na Perezida Tshisekedi mu biganiro bagiranye mu bihe bitandukanye muri iki cyumweru.
Yongeyeho ati: "Ariko reka twizere ko bizagana mu cyerekezo cyiza kandi tugomba gukora kuburyo mu gihe bigiye mu cyerekezo cyiza, tutibagirwa abantu bose bari hano: impunzi, abagizweho ingaruka n'iyi ntambara, kugira ngo dushobore kubabonera igisubizo bose."
"Niba dushaka ko impunzi zitaha, kandi maze kuvugana na zo, zose [izo twavuganye] zambwiye ikintu kimwe: 'Turashaka gutaha niba hari amahoro n'umutekano.'"
Grandi avuga ko akarere k'uburasirazuba bwa DRC kamaze imyaka myinshi karangwamo ubushyamirane, urugomo n'urwicyekwe rwinshi hagati y'amoko menshi.
Ati: "Ducyeneye ko buhoro buhoro dufasha Congo, ku bufatanye n'u Rwanda na rwo, gutuma icyo gice cy'igihugu kibona umutekano kugira ngo abantu basubireyo. Niba nta mutekano uhari, abantu ntibazatahuka. Uko ni ko kuri."
Ibihugu byinshi byo mu burengerazuba bw'isi na raporo z'inzobere za ONU bashinja u Rwanda gufasha M23 mu ntambara yongeye kubura kuva mu mpera y'umwaka wa 2021. U Rwanda rurabihakana.
Hagati aho, mu biganiro yagiranye n'abategetsi bo muri minisiteri y'imari n'iy'imicungire y'ibiza n'impunzi mu Rwanda, Grandi avuga ko bavuganye ku buryo bwo gukomeza gushakira izi mpunzi imfashanyo y'amahanga, kuri ubu imaze igihe yaragabanutse.
Minisiteri y'imicungire y'ibiza n'impunzi mu Rwanda ivuga ko kuri ubu mu nkambi y'agateganyo ya Nkamira hari impunzi z'Abanye-Congo 3,196.
Imibare ya HCR yo muri Gicurasi (5) mu 2023 igaragaza ko kugeza icyo gihe muri DRC hari hari impunzi z'Abanyarwanda zirenga 208,000, mu gihe impunzi z'Abanye-Congo zigereranywa ko zigera ku 81,000 icyo gihe ari zo zabaga mu Rwanda.
HCR ivuga ko kugeza hagati muri Gicurasi mu 2024, abasaba ubuhungiro barenga 14,000 ari bo bari bamaze guhungira mu Rwanda bavuye muri DRC guhera mu ntangiriro ya 2023.
Bakirirwa by'agateganyo mu kigo cya Nkamira, kiri mu ntera ya kilometero 20 uvuye ku mupaka wa Goma, nyuma bakajyanwa mu zindi nkambi ziri mu Rwanda.
Kugeza hagati muri Gicurasi mu 2024, ikigo cya Nkamira cyari gicumbikiye abantu 6,363 basaba ubuhungiro bahimuriwe bavuye muri DRC, bamwe muri bo bari bahamaze amezi menshi kuko imyanya yari irimo gushira mu nkambi bimurirwamo mu Rwanda, nkuko HCR ibivuga. Benshi muri bo ni abagore n'abana.