Kuki Trump 'ari buhurize' Tshisekedi na Kagame muri iyi nyubako aho kuba muri White House?

"Muri iki gitondo, Minisiteri y'ububanyi n'amahanga ububanyi n'amahanga yahinduriye izina icyahoze ari 'Institute of Peace' mu kubahiriza umuntu ukomeye cyane mu mateka y'igihugu cyacu mu kugeza ku kumvikana. Ikaze kuri Donald J. Trump Institute of Peace. Ibyiza biri imbere".

Iyo ni inyandiko ku rubuga X ya minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Amerikamu gutangaza ko kuva uyu munsi ikigo cyigenga kimaze imyaka irenga 40, gihinduriwe izina kikitirirwa Perezida Trump.

Ibinyamakuru muri Amerika byatangaje ko ku nyubako y'iki kigo kiri mu ntera ya metero nkeya inyuma ya White House (ibiro bya Perezida w'Amerika) i Washington, DC ari ho Donald Trump ari buhurize ba Perezida Paul Kagame w'u Rwanda na Félix Tshisekedi wa DR Congo bagasinya amasezerano y'amahoro agamije guhagarika intambara mu burasirazuba bwa DRC.

Abategetsi bo mu bihugu birimo u Burundi, Kenya, Angola, Togo, Qatar, Uganda n'Ubumwe bwa Afurika batumiwe kwitabira uyu muhango, nk'uko ibinyamakuru muri Amerika bibivuga.

Trump yifuzaga guhabwa igihembo cy'amahoro cyitiriwe Nobel cy'uyu mwaka, ariko cyahawe Umunya-Venezuela María Corina Machado, ariko abasesenguzi bavuga ko atacitse intege.

Arifuza gukomeza kugaragara nk'umuntu ugeza ku mahoro ku isi, muri Ukraine, arashaka kandi kwinjira mu ntambara yo muri Sudan, kandi amaze amezi agerageza no guhagarika intambara mu burasirazuba bwa RDC.

IkinyamakuruUS Today kivuga ko ku wa gatatu abubatsi biriwe mu mirimo yo gushyira amazina ya Donald J. Trump ku nyubako y'ikigo gisanzwe ari U S Institute of Peace, kugira ngo kimwitirirwe nk'impirimbanyi y'amahoro.

Umuhango w'amasezerano y'amahoro hagati ya Kagame na Tshisekedi ateganyijwe gusinyirwa muri iyo nyubako yahawe izina rishya, uboneka nk'amahirwe meza muri uwo muhate wa Trump wo kwigaragaza nk'imboneza y'amahoro.

Ubusanzwe, US Institute of Peace (USIP) ni ikigo cyigenga cyashinzwe n'Inteko Ishingamategeko ya Amerikamu 1984, muri Werurwe(3) uyu mwaka cyagiranye ibibazo n'ubutegetsi bushya bwa Trump bwirukanye abagize inama y'ubutegetsi ya USIP, ndetse iki kigo gitanga ikirego mu rukiko.

Muri Nyakanga(7), ubutegetsi bwa Trump bwahagaritse abakozi ba USIP bunafunga iki kigo gikora imirimo yo gukemura amakimbirane, buhagaritse ingengo y'imari y'umwaka utaha cyari kugenerwa.

Ibyo byatumye ubutegetsi bwa Trump buhita bwigarurira iki kigo, inyubako yacyo, n'ibikoresho byacyo nk'uko bivugwa n'ikinyamakuru Washington Post.

Amahoro akemangwa

Nubwo Trump agiye guhagararira Tshisekedi na Kagame bagasinya amasezerano y'amahoro, intambara mu burasirazuba bwa Congo iracyayogoza.

Ntibizwi neza niba nibamara gusinya mu ijoro ry'uyu munsi imbunda zihita ziceceka i Katogota na Luvungi muri Kivu y'Epfo ahamaze iminsi imirwano ikaze.

Fiston Misona ukuriye ihuriro rya sosiyete sivile muri teritwari ya Walikale yabwiye BBC News Gahuzamiryango ko icyo biteze kuri aya masezerano y'amahoro asinywa uyu munsi, avuga ngo "turayishimiye" ariko "dufite impungenge".

Yagize ati: "U Rwanda nirugira ubushake, rugakoresha ukuri, rugashyira mu gaciro twizeye ko amahoro arambye azaboneka mu gihugu cyacu."

Misona ashinja u Rwanda kuba rufasha M23 mu bitero n'imirwano irimo kuba.

Olivier Nduhungirehe, Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'u Rwanda yabwiye ibiro ntaramakuru Reuters ko amasezerano y'uyu munsi aba "intambwe igana ku mahoro".

Nduhungirehe, uri i Washington nk'uko Reuters ibitangaza, na we ashinja igisirikare cya Congo guhonyora ubwumvikane bwo guhagarika imirwano bwagiye bwumvikanwaho n'impande zihanganye.

Aya masezerano agiye gusinywa mu gihe uruhande rwa leta ya Kinshasa n'urwa AFC/M23 – impande zihanganye mu mirwano – bitaragera ku bwumvikane bufatika mu biganiro byabo by'i Doha muri Qatar.

I Doha, barimo kuganira ku ngingo zigera ku umunani ku munani(8) ariko ebyiri ni zo bamaze kumvikanwahomu nyandiko kuva mu mezi menshi ashize, izo ni;

  • Guhanahana imfungwa z'intambara
  • Guhagarika imirwano no kubahiriza agahenge n'uburyo bwo gukurikirana iyubahirizwa ry'iyi ngingo

Ibi bumvikanyeho ariko kugeza ubu nta na kimwe kirashyirwa mu ngiro.

U Rwanda rubonwa na ONU, n'ibihugu bimwe by'iburengerazuba birimo Amerika, ko rufasha umutwe wa M23, ibyo leta ya Kigali ihakana. Washington kandi ibona ubutegetsi bwa Perezida Kagame nk'ingenzi mu kurangiza intambara ya Congo.

ONU, n'ibihugu by'iburengerazuba birimo na Amerika, na bo bashinja Kinshasa gufatanya n'umutwe wa FDLR ukorera mu burasirazuba bwa Congo, ubutegetsi bwa Tshisekedi buhakana gukorana na FDLR kandi bwaburiye abasirikare kwirinda gukorana na yo.

Aya masezerano y'amahoro – yashyizweho umukono muri Kanama (6) na ba minisitiri w'ububanyi n'amahanga, ari nayoKagame na Tshisekedi bari bwemeze uyu munsi – agaruka ku mutwe wa FDLR inshuro zirenga 40.

Ishingiro ry'aya masezerano riri ku ngingo ebyiri z'ingenzi;

  • Guhagarika ibikorwa/gukuraho ingamba zo kwirinda kw'u Rwanda
  • Gusenya umutwe wa FDLR

Aya masezerano avuga ko impande zombi zumvikanye ku mugambi wo gushyira izi ngingo zombi mu ngiro.

Gusa kuba Kinshasa na AFC/M23 bataragera ku bwumvikane i Doha, bishyira ikibazo ku iyubahirizwa ry'aya masezerano ya Washington, mu kigaragara nk'amahoro ajegajega ukurikije uko ibintu byifashe mu karere.

Amahoro n'amabuye y'agaciro

Trump ashobora kuba afite umuhate wo kugera ku mahoro, no kwigaragaza nk'impirimbanyi y'amahoro ariko afite n'indi ntego; inyungu.

Mu 2023, Minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Amerika yavuze ko ko RD Congo ifite umutungo kamere w'amabuye y'agaciro ubarirwa agaciro ka tiriyari 25 z'amadorari.

Ayo mabuye y'agaciro arimo nka cobalt, copper, lithium, manganese na tantalum, amabuye y'ingenzi cyane mu bikoresho by'ikoranabuhanga rigezweho nka mudasobwa, imodoka z'amashanyarazi, telefone ngendanwa, n'ibikoresho bya gisirikare bigezweho.

Mu guhangana n'Ubushinwa, Trump arifuza kugera kuri ariya mabuye y'agaciro ya Congo anaciye muri aya masezerano y'amahoro.

Ubwo aya masezerano yari amaze gusinywa muri Kamena(6), Perezida Trump yagize ati: "Tuzabonera, Leta Zunze Ubumwe [z'Amerika], uburenganzira bwinshi ku mabuye y'agaciro ya Congo nka kimwe mu biyagize [amasezerano]."

Byitezwe ko iruhande rw'ari bushyirweho umukono uyu munsi, hari n'andi aza kubaho hagati ya Washington na Kinshasa agendanye no guha uburenganzira kompanyi za Amerika muri DR Congo.