Miss Universe Indonesia: Abitabiriye irushanwa bavuga ko bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina

Ahavuye isanamu, Miss Universe Indonesia
- Umwanditsi, Joel Guinto & Pijar Anugerah
- Igikorwa, BBC News, muri Singapour na Jakarta
Benshi bitabiriye irushanwa ry'ubwiza, Miss Universe Indonesia, ryo guhagararira Indonesia mu irushanwa ryo ku rwego rw'isi, bagejeje ibirego kuri polisi bashinja abariteguye ihohotera rishingiye ku gitsina.
Abo batanze ibirego bo muri iryo rushanwa rya Nyampinga muri Indonesia bavuze ko basabwe gukuramo imyenda yabo yo hejuru kugira ngo "bagenzurwe umubiri" ndetse bafatwe n'amafoto, habura iminsi ibiri ngo 'finale' y'irushanwa ibe ku itariki ya 3 y'uku kwezi kwa Kanama (8), nkuko umwe mu babunganira mu mategeko yabivuze.
Amarushanwa y'ubwiza aremewe muri Indonesia, ariko abayategura baritwararika kugira ngo batava aho bababaza umuryango mugari (sosiyete) w'iki gihugu ukomeye ku bya kera.
Mu mwaka wa 2013, irushanwa rya Nyampinga w'isi (Miss World) ryakuyeho icyiciro cyo kwiyereka abarushanwa bambaye imyenda y'imbere (bikini) ubwo ryari ryabereye muri icyo gihugu cyiganjemo abayoboke b'idini rya Islam.
Polisi yo mu murwa mukuru Jakarta yavuze ko ibyo birego bizakoreshwa nk'ishingiro y'"irindi perereza".
Mu mategeko ya Indonesia, ihohotera rishingiye ku gitsina rihanishwa igifungo kigera ku myaka 15.
Mellisa Anggraeni, umunyamategeko wunganira batatu muri abo bitabiriye iryo rushanwa, yemereye BBC News Indonesia ko koko icyo kirego cyatanzwe. Yavuze ko abandi benshi na bo bazatanga ibirego.
Ibiro ntaramakuru Reuters byatangaje ko abakandida batandatu bo muri iryo rushanwa batanze ibirego kuri polisi.
Anggraeni yabwiye ibiro ntaramakuru AFP ko abateguye iryo rushanwa babwiye abakandida ko "amagenzura y'umubiri" yari agamije "gusuzuma inkovu iyo ari yo yose, ibinure bitera ibice bimwe by'umubiri kubyimba cyangwa kwishushanyaho [tattoos] ku mibiri yabo".
Mu itangazo, icyamamare Poppy Capella, nyir'ikigo Miss Universe Indonesia Organisation gitegura iryo rushanwa, yavuze ko kizakora iperereza kuri ibyo birego.
Ubuyobozi bwo ku rwego rw'isi bw'irushanwa rya Miss Universe na bwo bwavuze ko burimo gukurikirana icyo kibazo kandi ko bufata "mu buryo butajenjetse na gato" ibirego by'imyitwarire mibi ku bijyanye n'igitsina.
Ku wa mbere nimugoroba, bamwe mu batanze ibirego bavugiye mu kiganiro n'abanyamakuru, ariko televiziyo zo muri icyo gihugu zashyize igihu mu maso yabo mu kurinda imyirondoro yabo.
Umwe muri abo bagore yagize ati: "Nk'umugore, numva uburenganzira bwanjye nk'umugore bwarahonyowe, kandi byangizeho ingaruka mu bitekerezo. Nagiye ngira ingorane mu gusinzira kubera gutekereza cyane bikabije".
Uwo mugore yavuze ko nubwo uko kugenzurwa imibiri kwakorewe mu cyumba gifunze, yavuze ko hari abagabo bamwe bari bahari.
Yanavuze ko umuryango utari ufunze neza, bigatuma abantu bari hanze babona ibirimo kuba.
Maria Harfanti, wahoze ari Miss Indonesia wasoje ari ku mwanya wa gatatu mu irushanwa rya Miss World ryo mu 2015, yavuze ko amagenzura y'umubiri asanzwe abaho muri icyo gihugu, ariko ko akenshi abari mu irushanwa badasabwa kwiyambura imyenda.
Harfanti yavuze ko abategura irushanwa akenshi basaba abaryitabiriye ibipimo byabo bya BMI (IMC), byo kureba niba uburebure bwabo buhuye n'ibiro byabo.
Irushanwa rya Miss Universe, ubu ririmo kuba ku nshuro ya 73, rirazwi cyane muri Aziya y'amajyepfo ashyira uburasirazuba, cyane cyane muri Indonesia, Philippines na Thailand, aho abaritsinze bibaviramo kuba ibyamamare n'abafite ijambo rikomeye (influencers) ku mbuga nkoranyambaga.
Nyir'iri rushanwa muri iki gihe, Anne Jakrajutatip, Umunya-Thailand w'umugore w'umu-'transgender', yashatse kuvugurura iri rushanwa kugira ngo rirusheho kwitabirwa n'abantu bo mu byiciro bitandukanye, aryongeramo abagore bashatse, aba 'transgender' n'abagore batabana n'abagabo, na bo bemererwa kurihatanamo.
Pijar Anugerah ni umunyamakuru wa BBC News Indonesia










