Amerika ihangayikishijwe n'ubuzima bwa Perezida wahiritswe wa Niger

Ahavuye isanamu, AFP
- Umwanditsi, Thomas Mackintosh
- Igikorwa, BBC News
Amerika n'umuryango w'abibumbye (ONU/UN) bavuga ko bahangayikishijwe n'ubuzima n'umutekano wa Perezida watowe wa Niger Mohamed Bazoum, umaze ibyumweru birenga bibiri afungishijwe ijisho.
Umuvugizi wa minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Amerika yagize ati: "Duhangayikishijwe cyane n'ubuzima bwe n'umutekano we n'umutekano w'umuryango we".
Umunyamabanga mukuru wa ONU António Guterres na we yavuze ko ahangayitse, harimo no kuba hari amakuru yuko umuryango we "ubayeho mu buryo bubabaje".
Bazoum, w'imyaka 63, yahiritswe ku butegetsi ku itariki ya 26 y'ukwezi kwa Nyakanga (7) uyu mwaka.
Mbere yaho, ibiro ntaramakuru Reuters byatangaje ko ishyaka rya Bazoum hamwe n'umuryango we bafunzwe mu buryo "burimo ubugome" kandi "butari ubwa kimuntu".
Kuva yahirikwa ku butegetsi, agatsiko ka gisirikare kamuhiritse ni ko kari ku butegetsi muri Niger, mu gihe Bazoum afungiwe mu nyubako ya perezida. Abagize ako gatsiko nta cyo bari batangaza ku kuntu uyu Perezida wahiritswe amerewe.
Ku wa kabiri, Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Amerika Antony Blinken yahamagaye kuri telefone Bazoum amwizeza ubufasha bukomeje bw'Amerika, nkuko Amerika yabivuze.
Umuvugizi wa minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Amerika Matthew Miller yongeyeho ati: "Uko igihe kigenda, akaba afungiwe mu kato, ni ibintu birimo kurushaho kuduhangayikisha".
Mu itangazo, ishyaka rya Bazoum, 'Parti Nigérien pour la Démocratie et le Socialisme (PNDS-Tarayya), ryavuze ko Bazoum n'umuryango we nta mazi yo mu nzu bafite, nta muriro w'amashanyarazi, nta biribwa bifutse (bimeze neza) cyangwa abaganga bafite.
Iryo tangazo ryunze mu byari byavuzwe na Minisitiri w'intebe watowe wa Niger Ouhoumoudou Mahamadou, wavuze ko Bazoum afunganywe n'umugore we n'umuhungu wabo kandi ko badafite umuriro w'amashanyarazi cyangwa amazi.

Ahavuye isanamu, Reuters
Umuryango w'ubukungu w'Afurika y'uburengerazuba (CEDEAO/ECOWAS) wari wahaye abahiritse ubutegetsi igihe ntarengwa cyo ku cyumweru gishize ngo babe bamaze kuva ku butegetsi no gusubiza Bazoum ku mwanya wa Perezida.
Jenerali Abdourahmane Tchiani, umukuru w'abasirikare barindaga Bazoum, ubu avuga ko ari we utegetse Niger, mu gihe aka gatsiko kashyizeho uwahoze ari Minisitiri w'imari, Ali Mahaman Lamine Zeine, kamugira Minisitiri w'intebe mushya nyuma yuko gahiritse ubutegetsi.
Kuri uyu wa kane, abategetsi bo muri ECOWAS bitezwe guhurira i Abuja mu murwa mukuru wa Nigeria ngo bige ku kigiye gukurikiraho.
Ubutegetsi bushya bwa gisirikare bwanafunze ikirere cya Niger kugeza igihe buzatangira irindi tangazo, buvuga ko hari "inkeke y'igikorwa cya gisirikare" cya ECOWAS.
Ku wa gatatu, Ubufaransa bwahakanye ibyo bushinjwa n'agatsiko ka gisirikare ko muri Niger ko burimo gushaka guteza umutekano mucye muri icyo gihugu.
Abahiritse ubutegetsi bavuze ko indege y'Ubufaransa yavogereye ikirere cya Niger kandi ko abasirikare b'Ubufaransa barekuye intagondwa ziyitirira Islam zari zarafashwe, kugira ngo zitere ibirindiro bya gisirikare.
Itangazo rihuriweho na minisiteri y'ingabo na minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Ubufaransa, ryasubiwemo n'ibiro ntaramakuru AFP, rigira riti:
"Ubufaransa buhakanye bukomeje ibi birego bishya bidafite ishingiro by'abahiritse ubutegetsi muri Niger".
Izo minisiteri zongeyeho ko urwo rugendo rw'indege rwari rwahawe uruhushya n'abategetsi ba gisirikare ba Niger.

Ahavuye isanamu, Getty Images
Amerika n'Ubufaransa bifite ibigo bya gisirikare muri Niger, muri gahunda y'ibikorwa byo guhashya imitwe yitwaje intwaro yiyitirira Islam, ikorera muri ako karere.
Niger yabayemo ikigo cy'ingenzi (kinini) cya gisirikare cy'Ubufaransa nyuma yuko abasirikare babwo basabwe kuva muri Mali, nyuma y'ihirikwa ry'ubutegetsi ryabaye no muri icyo gihugu.
Muri gahunda y'ibikorwa byo mu rwego rwa diplomasi, intumwa ebyiri za Perezida wa Nigeria Bola Tinubu zahuye n'agatsiko ka gisirikare mu murwa mukuru Niamey wa Niger.










