DR Congo: Agahenge mu mirwano gakurikiwe n'intambara ya politiki no gushinjanya
Ahavuye isanamu, Flickr.com/paulkagame
Kivu ya ruguru - Ahaberaga imirwano hagati y'ingabo za leta ya DR Congo n'inyeshyambaza M23 muri teritwari za Rutshuru na Nyiragongo hari ituze kuva muri weekend, gusa ubu hari intambara ya politiki no gushinjanya.
Ingabo za DR Congo zasohoye ibimenyetso by'amajwi n'amashusho y'abasirikare babiri b'u Rwanda zivuga ko bafatiwe hafi y'ikigo cya gisirikare cya Rumangabo baraje gufasha M23.
Aboshye amaboko, umwe muri bo, Cpl Nkundabagenzi Elysee, yumvikana avuga ko bageze muri Congo kuwa gatatu babwiwe ko baje kurwanya umutwe wa FDLR warashe mu Rwanda.
Umuvigizi w'ingabo mu ntara Kivu ya ruguru, Gen Sylvain Ekenge, avuga ko aba basirikare bafashwe n'abaturage barimo guhunga nyuma y'uko ingabo zisubije inyuma abarwanyi ba M23 bari bateye ikigo cya gisirikare cya Rumangabo.
Igisirikare cya Congo cyerekana ibyangombwa by'aba basirikare, bigaragaza ko Nkundabagenzi we yagiye no mu butumwa bwa ONU muri Sudani y'Epfo.
Ifatwa ry'aba risa n'ikimenyetso gikomeye ku byo abategetsi ba Congo bakomeje gushinja u Rwanda gufasha M23, umutwe ubu leta ya Kinshasa yise 'uw'iterabwoba'.
Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookien'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.
Impera ya X ubutumwa
Ariko kuwa gatandatu igisirikare cy'u Rwanda cyavuze ko abo basirikare bashimuswe n'ingabo za Congo bari butaka bw'u Rwanda.
Umuvugizi wungirije wa leta y'Urwanda, Alain Mukurarinda, mu kiganiro yagiranye na BBC Gahuzamiryango nawe yemeza ko abo basirikare bashimuswe:
Kuwa gatandatu kandi, mu nama y'ubumwe bwa Africa i Malabo muri Guinea Equatorial Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'u Rwanda yavuze ko u Rwanda nta ruhare rufite mu birimo kubera muri Congo.
Vincent Biruta yabwiye iyo nama ko mu gushinja u Rwanda, DR Congo "iba iyobya uburari yirengagiza ko ingabo zayo zifatanya na FDLR", umutwe urwanya ubutegetsi bw'u Rwanda.
"Ni ibinyoma" - Willy Ngoma
Umuvugizi wa M23 ahakana ko u Rwanda rurimo kubafasha, yabwiye BBC ko ibivugwa n'ibyerekanwa n'ingabo za DR Congo ari ibihimbano kandi ari "ibinyoma".
Yemeza ko ahaberaga imirwano ubu hari agahenge gusa ati: "Ariko igihe icyo aricyo cyose byose byakongera'.
Ku cyumwru nijoro M23 yasohoye itangazo rishinja leta ya Kinshasa kunanirwa kubahiriza amasezerano yagiranye nabo mu 2013, 2019, 2021 n'ayandi.
Ahavuye isanamu, M23
Muri iri tangazo, uyu mutwe ushinja nanone ingabo za leta gufatanya n'inyeshyamba za FDLR n'izindi, hamwe n'ibindi birego bikomeye.
Uyu mutwe usaba ONU, n'indi miryango y'ibihugu mu karere, "gutegeka ko habaho guhagarika imirwano hagati ya guverinoma ya Congo na M23".
Usaba kandi ko leta ya Kinshasa itegekwa kubahiriza ibikubiye mu masezerano y'i Nairobi yo mu 2013.
Amaherezo ni ayahe?
Isesengura rya BBC Gahuzamiryango
Nyuma y'umubano mwiza wari umaze iminsi, ibintu byongeye kumera nabi hagati y'u Rwanda na DR Congo kubera umutwe wa M23, kandi hari ubwoba ko bishobora kumera nabi kurushaho.
Mu gihe abategetsi b'u Rwanda bakomeje guhakana gufasha M23, ibimenyetso by'abasirikare barwo Congo ivuga ko bafatiweyo bisa n'igisebo ku Rwanda.
Ni gihamya ifasha leta ya DR Congo kuragaraza ko yatewe n'u Rwanda, no kwerekana ko ariyo irengana kandi yashobotowe.
Igitutu cy'amahanga gishobora kwiyongera ku Rwanda muri iyi minsi kubera iki kimenyetso - u Rwanda ruhakana - kigaragaza ingabo zarwo ku butaka bwa Congo.
Gusa leta ya Congo isanzwe ifite intege nke mu kurwanya imitwe yitwaje intwaro y'abanyecongo ubwabo n'iy'abanyamahanga nka ADF, Red-Tabara cyangwa FDLR.
Biboneka kandi ko igihe cyose umutwe wa FDLR uzaba ukiri muri icyo gihugu bishobora kuzakomeza kumera nabi hagati ya Kinshasa na Kigali.
Ku kibazo cya M23, inzira z'ibiganiro nizo zishobora gutanga umuti urambye ariko zisa n'izananiranye mu myaka irenga 15 ishize, ndetse mu kuwita "umutwe w'iterabwoba" Kinshasa isa n'aho isobanura ko itazongera kuganira nawo.
Inzira y'intambara nayo ibyo ikemura ku kibazo cy'urusobe nk'iki ni bicye cyane kurusha ibyo yangiza, nk'uko amateka muri aka karere abyerekana.
Biragoye cyane guteganya iherezo ry'ikibazo gishingiye ku mitwe yitwaje intwaro mu burasirazuba bwa DR Congo, akarere kandi gakungahaye ku mabuye y'agaciro.
Gusa abasesenguzi bahuriza ku kuba n'ubwo iki ari ikibazo kireba akarere, leta ya Kinshasa ariyo mbere na mbere igomba gutora umuti wacyo, yawubura akaga k'ubukene, ubuhunzi no kwicwa kagakomeza ku baturage.
