Menya abari mw'irushanwa rya BBC 2017 ry'umukinnyi yarushije abandi

Menya abakinnyi batanu barushanirwa agahembo ka BBC 2017 k'umukinnyi w'umupira w'amaguru warushije abandi, uhite unatoramo uwo ushaka.
Buri mwaka BBC itegura irushanwa ryo kumenya umukinnyi w'umupira w'amaguru yarushije abandi mu mwaka, mw'itora ribera ku mbuga za BBC hagatora abafana b'umupira.
Uno mwaka wa 2017 nawo iri rishanwa ryatunganijwe, mukazashobora mwese gutora uwo mushaka mubona ko yarushije abandi.
Ngibi rero ibyaranze abakinnyi batanu bahiswemo kurushanirwa agahembo ka BBC k'uno mwaka:
PIERRE-EMERICK AUBAMEYANG - Gabon and Borussia Dortmund
Mu mateka maremare ya Champiyona y'Ubudagi nta na rimwe umunyafrica yigeze aza ku mwanya wa mbere mu gutsinda ibitego byinshi, kugeza ubwo Pierre Emerick Aubameyang ageza ku mubare w'ibitego 31 mu mwaka wa 2016-2017.
Uwo mubare ntiwatumye gusa uwo munya Gabon aca ku munye Ghana Tony Yeboah, wigeze kuba umukinyi watsinze ibitego byinshi inshuro ebyiri mu myaka ya 1990, ahubwo watumye aza no ku mwanya wa 4 mu batsinze ibitego biri hejuru ya 30 muri Champiyona y'Ubudage, nuwa mbere mu myaka 40 ishize.
Igitangaje kurushaho n'uko ibitego 31 by'icyo kirangirire cyo mu ikipe ya Dortmund yabitsinze mu mikino 32 gusa, mu gihe uwo mukinyi w'imbaraga nyinshi yabonye uwo mwanya imyaka 2 yikurikiranije ari mu ikipe y'umwaka y'igikombe cy'Ubudage.
Ibitego bitatu yatsinze Benfrica mu gikombe cy'amakipe yabaye aya mbere ku mugabane w'Uburayi mu kwezi kwa 3 byamufashije kugeza ku bitego 40 byose hamwe, kimwe muri byo cyatumye batwara igikombe cy'Ubudage ubwo ikipe ya Dortmund yatsindaga Frankfurt ibitego 2 kuri 1.
Aubamenyang yari ahagaze neza, ku buryo yahise abona igihembo cy'umukinyi w'umwaka gitangwa na Fifa, akaba ari umunyafrica rukumbi wabonye icyo gihembo, ubwo uwo mugabo w'imyaka 28 yahise akurikirwa ku rutundo rugufi rw'abahataniraga igihembo cy'umupira wa zahabu na mugenzi we Sadio Mane bahatanira hamwe igihembo cya BBC cy'umukinyi w'umupira w'amaguru wa Africa w'umwaka.
Nubwo benshi bakeka ko uwo munya Gabon ukunda imideri igezweho yava mu ikipe ya Dortmund imikino y'umwaka irangiye, nta kintu na kimwe kirabigaragaza. Amakipe akomeye nka Paris Saint-Germain na Manchester City yagaragaje ko amwifuza, ariko inzozi ze za kera zo gukinira Real Madrid zayoyotse nyuma yaho iyo kipe yakundwaga na sekuru yamwirengagizaga n'ubwo bwose yakomeje gukora ibitangaza kuva yakwinjira mu ikipe ya Dortmund mu 2013.
Mu byukuri, ibitego bye 135 yabitsinze mu mikino 204( Iyi mibare igomba kwemezwa n'ushinzwe itangazamakuru muri Dortmund) kugeza twandika iyi nkuru, bisobanura ko mu mpera z'uyu mwaka ashobora kuzaba yarengeje umubare w'ibitego xxx wari umaze igihe warashizweho na Michael Zorc ( Nanone dutegereje ko byemezwa n'ikipe ya Dortumnd).
Aubameyang, yatangiriye urugamba rushya aho yagejeje ubushize, akoresheje imbaraga ze zidasanzwe, ndetse n'ijisho ryitegereza kugirango atsinde inshuro umunani mu mikino 6 ya mbere y'igikombe cy'Ubwongereza.
Ku rwego mpuzamaganga, uyu kizigenza w'ikipe ya Gabon hari umwaka yakwifuje kwibagirwa, ubwo igihugu cye cyabaye icya kane mu kuviramo mu mikino y'amajonjora mu bihugu byakiriye igikombe cya Africa, n'ubwo yari yatsinze ibitego 2 mu mikino itatu. Byashoboka rero ko ibyo yakoreye mu Budage byahesha Aubameyang kuba umunya Gabon wa mbere watsindira igihembo cya BBC?
NABY KEITA - Guinea na Red Bull Leipzig
Naby Keita ashobora kuba yaratangiye umwaka wa 2016-2017 atazwi mu Budage, ariko kurangiza yanditse izina mu ikipe y'umwaka ya champiyona y'Ubudage nk'umukinyi w'umwaka mw'ikipe ya Bendesliga, aho ibarura ryakozwe mu baturage ryagaragaje ko uwo munya Guinea yatowe cyane kurusha undi wese ukinira hagati mu kibuga.
Ikipe ya Red bull Leipzig yaratunguranye cyane uyu mwaka wa 2016-2017 ubwo yatangiraga muri champiyona y'Ubudage ikarangiza ari iya kabiri,( ikabona umwanya wa mbere mu mikino y'amakipe yabaye aya mbere iwayo), ariko umukinyi wo hagati w'umunya Guinea yabaje inyuma gato kuko yabaye uwa kabiri.
Mu minota itanu ya mbere agitangira gukina mu gikombe cy'Ubudage, Keita, waguzwe mu buryo butunguranye na Red bull Leipzig yo mu Budage akuwe muri Red bull Salzburg yo muri Autriche yinjije igitego ku munona wa 89 atsinda Borussia Dortmund igitego cyatumye icyo gihe amenyekana we n'ikipe ye.
Yatsinze ibitego umunani byose hamwe muri iyo champiyona (kimwe muri byo cyabaye igitego cyiza cy'umwaka), ndetse anatanga imipira 7 yatumye ibitego byinjira( imibare iza ku mwaka wa 3 muri iyo champiyona). Ibintu 2 bitangaje kubera ko uwo mukinyi w'imyaka 22 anazwiho impano yo kurinda izamu.
Mu byukuri imikinire ya Keita iratangaje muri rusange.
Uyu mugabo ukinira hagati, ufite impano yo kurinda izamu kandi ashobora no gutaha izamu bituma uwo bahanganye amubonamo nk'abakinyi 2, Keita usanzwe uzwi kwiruka cyane ni umukinyi benshi mu batoza bakwifuza.
Nk'umuhanga mu gutabara mu gihe byakomeye Keita afite kandi ubushobozi n' imbaraga z'umubiri byo gusiga abo bahanganye( Yarushije inshuro zo gusiga abo bahanganye Arjen Robben wo mu ikipe ya Bayern Munich muri champiyona y'Ubudage y'umwaka ushize) haba kwinjiza ibitego cyangwa gutanga imipira ibyara ibitego.
Ntibitangaje ko umufasha we mu mikinire muri Leipzig, Ralph Hasenhuttl yamwise umuntu w'ingenzi, kandi ko impano ye ari nk'iyubusazi.
Uyu mugabo wavukiye I Conakry yatangaje benshi ku buryo Liverpool yemeye kumugura amafaranga menshi kurusha abandi bakinyi bakomoka muri Africa, aho yatanze miliyoni 48 z'ama pound kugirango azayikinire mu 2018. Nyuma Leipzig yaje gutangaza ko itari kumugurisha iyo ataza kubyemera ubwe.
Kuba Keita ari ku rutonde ahanini abikesha ibikomeye yakoreye muri iyo kipe kubera ko Guinea itabonye itike yo kujya mu gikombe cy'isi kizabera mu Burusiya umwaka utaha, nubwo uwo mukinyi yinjije ibitego mu mikino y'amajonjora y'igikombe cy'isi ubwo bakinaga na Libya na Tunisia.
Avuga ko umuntu w'icyitegererezo we muri Africa ari Yaya Toure. Ubwo se uwo muhanga mu gukina hagati ashobora kugera ikirenge mu cyuwo munya Cote d'Ivoire akongera igihembo cya BBC cy'umukinyi w'umupira w'amaguru wa Africa w'umwaka mu kabati abikamo ibihembo bye?
SADIO MANE - Senegal na Liverpool
Umukinyi wa Senegal na Liverpool, Sadio Mane yitwaye neza cyane mu 2017, ku buryo atatowe gusa na bagenzi be bakinana mu ikipe yagizwe iy'umwaka muri champiyona y'Ubwongereza, ahubwo ni numwe mu banyafrica 2 bashizwe ku rutonde rugufi rw'abahatanira igihembo cya zahabu.
Yagize kandi uruhare rukomeye kuko yagejeje Senegal mu gikombe cy'isi bwa mbere kuva mu 2002.
Mu ntsinzi zikomeye yagejeje kuri Senegal mu mwaka umwe, Mane yinjije ibitego 4 mu mikino 9 mpuzamahanga.
Hari mu ntangiriro z'umwaka ubwo Mane yerekanaga gushira amanga, harimo umuvuduka uvanze no gucenga no kwinjiza ibitego.
Nyuma y'itangiriro risa n'iryatangaga icyizere, ubwo yatsindaga mu mikino 2 ya mbere mu gikombe cya Africa cy'ibihugu, umwaka waje kutagendekerera neza Sadio Mane.
Gutsindwa kwe muri kimwe cya kane na Cameroon kwahesheje abashoboraga gutwara igikombe amahirwe yo kujya muri kimwe cya kabiri, bituma Mane ababara cyane, ndetse asuka amarira mu maso.
Nyamara ikipe ya Reds yo yashimye cyane uburyo uwo mu Senegalais ukomeye yitwaye, kuko batsinze inshuro imwe gusa adahari mu mikino 7 yatumye basezererwa mu marushanwa inshuro 2.
Yafashije cyane Liverpool mu ntsinzi yayo ya mbere kuva yava muri Gabon ubwo yatsindaga ibitego 2 ku busa bwa Tottenham, mbere nanone yo kwanikira bikomeye Arsenal na Everton ( Icyo gihe Mane yinjije ibitego yaba mu mikino ibanza niyo kwishyura)
Yarangije umwaka w'imikino afite ibitego 13, akaba aribyo bitego byinshi yatsinze muri Champiyona y'Ubwongereza, ibintu byabaye n'ubwo mu kwezi kwa kane n'ukwa gatanu atakinye kuko yari yabazwe mw'ivi.
Cyakora, Mane yarangije umwaka we wa mbere muri Liverpool ariwe ufite ibitego byinshi muri iyo kipe, asangira icyo cyubahiro na Coutinho, nubwo yakinye imikino mike, kuko yafashije ikipe ya Reds kubona itike yo kujya muri Champiyona y'u Burayi, ku nshuro 2 zonyine barangirije muri kimwe cya 2 mu gihe cy'imyaka 8.
Ibihembo by'umukinyi w'umwaka wa Liverpool, n'uwatoranijwe n'abandi bakinyi na byo byahise bikurikira.
Ubwo yahabwaga ikarita y'umutuku itaravuzweho rumwe mu gihe bahuraga na Manchester City mu kwezi kwa 9, mu mikino mishya ya league, yatangiye atsinda ibitego 3 mu mikino 3, icyo gihe Mane akirimwo, ikipe ya Liverpool yari ifite ikigereranyo cy'ibitego 2.2, muri iyo champiyona, ugereranije na 1.6 babonye atarimo.
Ukurikije nibyo yahombye, akamaro uwo mukinyi w'imyaka 25 afitiye Liverpool kagaragara iyo atari no mu kibuga, kandi icyo kirangirire cy'umunya Senegal cyizeye kurangiza umwaka we atsindiye bwa mbere igihembo cya BBC cy'umukinyi w'umunyafrica w'umwaka mu nshuro zitatu ahiye kuri urwo rutonde.
VICTOR MOSES - Nigeria na Chelsea
Iyo Victor Moses asubije amaso inyuma ku bijyanye n'umurimo we, birashoboka ko uyu mugabo ukinira hagati mu makipe ya Nigeria na Chelsea yafata umwaka wa 2016-2017 nk'uwamuzaniye impinduka zikomeye mu buzima bwe.
Nyuma y'imyaka yugarijwe n'ikibazo cy'imyenda itarangira, uwo mukinyi w'imyaka 26 y'amavuko yarakoze cyane mu ikipe ya Stamford Bridge cyane ku buryo yaje kuba umukinyi w'ingenzi cyane muri iyo kipe yatsinze muri champiyona y'Ubwongereza.
Italiki Moses atazibagirwa ni 1 z'ukwezi kwa 10, ubwo umutoza w'ikipe ya Chelsea Antonio Conte, nyuma yo gutsindwa na Arsernal na Liverpool, yaje kuyoboka uburyo bwo gupanga abakinyi 3 imbere, 4 hagati na 3 inyuma , nuko ashyira uwo munya Nigeria mu mwanya utazwi muri Hull City
Ni ubwa mbere yari akiniye Chelsea mu mikino ya league mu gihe kirenga imyaka 3, ariko Moses ntiyakanzwe kuko yaratsinze atangarirwa cyane ku buhanga bwo gusatira izamu ryabo bahanganye no guhita asubira mu kibuga byihuse.
Intsinzi ya Hull yari itangiriro ry'instinzi 13 zikurikiranye za Chelsea muri champiyona y'Ubwongereza, n'intsinzi 22 za Moses mu gikombe cya league….., kugeza ubwo yaje gukomereka mu kwezi kwa 4.
Mu kwezi kwashize uyu mukinyi wari nyakabyizi yaje kwinjira neza mu ikipe ya Chelsea aho yasinye amasezerano bituma agira amahirwe asesuye mu ikipe yinjiyemo mu 2012.
Mu gihe ibi byakozwe ahanini na Conte agaha Moses amahirwe y'ubuzima kubera yabonaga ibyo abandi batabonaga, uwo mugabo w'imyaka 26 yagombaga gucakira ayo mahirwe, ndetse mu gihe bitari byitezwe yerekanye gushira amanga, imbaraga n'umuvuduko.
Ayo masezerano mashya n'ikimenyetso cyo gukora cyane no kugambirira gutsinda kwa Victor, nkuko bitangazwa na Michael Emelano, umuyobozi ushinzwe ibya tekinike mu ikipe ya Chelsea.
Nk'umukinyi wa mbere muri champiyona y'Ubwongereza, Moses yahawe kandi umudari nk'umukinyi wa kabiri w'igikombe cy'Ubwongereza ubwo Chelsea yatsindwaga na Arsenal mu mukino wa nyuma uwo munya Nigeria yahaherewemo ikarita y'umutuku.
Uyu mwaka Moses yakinye imikino mpuzamahanga 3 gusa, cyakora mu mukino wa mbere yinjije ibitego 4 ku busa bwa Cameroun bituma ahesha Nigeria amahirwe yo kuzitabira igikombe cy'isi ku nshuro ya 3 zikirikiranye.
Kuba yarafashije Super Eagles kujya mu gikombe cy'isi, byahesha Moses kuba umunya Nigeria wa mbere watsindira igihembo cya BBC nyuma ya Jay-Jay Okocha mu 2004?
Mohamed Saleh
Mohamed Salah ashobora kuba yaratsinze ibitego birenga ijana, ariko mu Misiri azahora yibukirwa ku gitego kimwe gusa, ubwo yatsindaga Congo ku monota wa nyuma mu kwezi kwa cumi, bigahesha amahirwe ikipe ya Pharaons kujya bwa mbere mu gikombe cy'isi kuva mu myaka 25 ishize.
Nibyo Misiri yatwaye gikombe cya Africa inshuro 7, ariko kuva mu 1990, yari itaraja mu gikombe cy'isi, ndetse ku munota wa nyuma, batsinze kuri penalty 1-1, ibintu byateje urusaku rudasanzwe haba mu kibuga no hanze yaho.
Mu buryo butuje, uwo musore w'imyaka 25 asa n'uwirengagije ibyo byose, bitera uburakari mu gihugu hose, cyakora bituma prezida Abdoul Fattah Al- Sisi ashima ubushobozi bwe bwo kwihanganira igitutu cy'abanya Misiri barenga miriyoni 80.
Ibyo byashimangiye ubuyobozi bwe nk'umwami w''ikipe ya Pharaon mu 2017, ubwo ikipe nayo yahawe agatazirano ka Salah's Egypt, bisobanura ngo "Misiri ya Salah" kubera ubunyarutse bwiwe yerekanye mu gutsinda igitego.
Urugero ni nkaho Salah yinjije ibitego 5 kuri birindwi byatumye bemererwa kujya mu gikombe cy'isi cyizabera mu Burusiya.
Yitwaye neza mu gikombe cya Africa cy'ibihugu cyo 2017, aho yabonye umwanya mu ikipe y'irushanwa nyuma yo kugira uruhare ku bitego 4 kuri 5 Misiri yabonye, akinjiza 2 muri byo, cyakora iyo kipe yaje gutsindwa na Cameroun mu mukino wa nyuma.
Ubuhanga budasanzwe bw'uwo munyamisiri ntibwagarukiye gusa ku gukinira ikipe ye mu mahanga. Muri Liverpool na Roma na ho yerekanye ubudasa.
Nyuma yo kwinjira muri Liverpool mu kwezi kwa 6, Umunyamisirisi yagize amahirwe kuko yahise agirwa umukinyi w'ukwezi mu kwa 8 nukwa 9.
Intego yari afite agitangira mu mw'ihiganwa ry'igikombe cy'ishyirahamwe ry'umupira w'amaguru mu Bwongereza yamuhesheje kwinjiza ibitego 7 mu mikino ye 11ya mbere muri champiyona y'Ubwongereza, mu gihe uwo mukinyi udasanzwe yanitwaye neza kandi mu mikino ihuza amakipe yabaye aya mbere ku mugabane w'Uburayi, aho yinjije ibitego 5 mu mikino 6.
Intangiriro ye nziza rwari uruhererekane rusanzwe rw'uburyo yitwaye neza muri Italy, aho Salah yari umuntu w'ingenzi mu gikombe cya Italy mu gihe cy'imyaka 7.
Yinjije ibitego 15, ndetse atanga imipira ibyara ibitego 11 mu mikino izwiho kugira izamu rikomeye, barangiza bafite umwanya wa kabiri 2, irushwa na Juventus amanota 4 gusa.
Nyuma yo gufatwa nk'umuntu udasanzwe na Thierry Henry waranze amateka ya champiyona y'Ubwongereza, ese byashoboka ko Salah akoresha amahirwe yo gutwara igihembo cya BBC cy'umukinyi mwiza w'umwaka, akaba umunya Misiri wa mbere ugitsindiye kuva cyatwarwa na Mohamed Aboutrika mu 2008?















