ဂမ်ဘီယာဘက်က မြန်မာရှေ့နေ့တွေ မငြင်းခဲ့တဲ့ အချက်တွေနဲ့ ပြန်လည်ချေပ
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, UN
မြန်မာနိုင်ငံကို ဂမ်ဘီယာဘက်က စွဲဆိုထားတဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတွေကို ကျူးလွန်ခဲ့တယ် ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ နောက်ဆုံးနေ့ အပြန်အလှန် ကြားနာမှုမှာ ဒုတိယနေ့က မြန်မာရှေ့နေ့တွေ မငြင်းခဲ့တဲ့ အချက်တွေနဲ့ စတင်ချေပ သွားပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတွေကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ် ဆိုတာကို အထောက်အထား သက်သေတွေနဲ့ တစ်ချက်ချင်း ရှင်းသွားခဲ့ပါတယ်။
လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု အန္တရာယ်က မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဆက်ရှိနေလို့ ဆိုပြီး provisional measures လို့ခေါ်တဲ့ ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ချက်တွေ အိုင်စီဂျေက အမိန့်ထုတ်ပြန်ပေးဖို့ ဒီနေ့ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်မှာ ဂမ်ဘီယာဘက်က လျှောက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ဂမ်ဘီယာဘက်က လျှောက်လဲခဲ့တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အချက်အလက်ရှာဖွေရေး မစ်ရှင်က အချက်တွေ ကို မြန်မာဘက်က မငြင်းခဲ့တာတွေကို အမေရိကန်ရှေ့နေအဖွဲ့က ခေါင်းဆောင် ရှေ့နေ ပေါလ်ရိုက်ကလာ က တစ်ချက်ချင်းချေပ သွားပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, UN
မြန်မာဘက်က တပ်မတော်ဘက်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေ၊ တပ်မတော်ရဲ့ နယ်မြေရှင်းလင်းရေး လုပ်ငန်းတွေ ဆောင်ရွက်ရာမှာ ဂျီနိုဆိုက်လို့ခေါ်တဲ့ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက် ရှိမရှိဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ တိတိကျကျ ချေပငြင်းဆိုခဲ့တာ မရှိပါဘူးဆိုတာကို ပေါလ် ရိုက်ကလာက စပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် တပ်မတော်ရဲ့ နယ်မြေရှင်းလင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်မှာ လိင် အကြမ်းဖက်မှု တွေ ကျုးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တစ်လုံးမှ ငြင်းသွားတာ မရှိဘူးလို့ ရှေ့နေ ပေါလ် ရိုက်ကလာက ပြောပါတယ်။
ဂမ်ဘီယာဘက်က ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ရက်နေ့ က ထောက်ပြသွားခဲ့တဲ့ အချက်တွေထဲမှာ တပ်မတော်ရဲ့ စနစ်တကျ ချေမှုန်းဖျက်ဆီးရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့မှု၊ နယ်မြေရှင်းလင်းရေး စစ်ဆင်ရေးတွေမှာ အမျိုးသမီးနဲ့ မိန်းကလေးတွေ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို ကျူးလွန်ခဲ့မှု၊ နယ်မြေရှင်းလင်းရေး စစ်ဆင်ရေး အတွင်းနဲ့ နောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်တွေမှာ ရိုဟင်ဂျာတွေ အပေါ် မြန်မာ တာဝန်ရှိသူတွေက လူမျိုးရေး ခွဲခြား ဆက်ဆံမှု၊ စော်ကားမှုတွေ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
ရိုဟင်ဂျာတွေ အပေါ် မြန်မာ တာဝန်ရှိသူတွေက လူမျိုးရေး ခွဲခြား ဆက်ဆံမှု၊ စော်ကားမူတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း မြန်မာတပ်မတော် ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ဖေ့ဘုတ်စာမျက်နှာမှာ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံမှာ မရှိဘူးဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဖော်ပြထားတာကို ကိုးကားသွားပါတယ် ။
ဒါ့အပြင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ ဒီဇင်ဘာလ၁၁ရက်နေ့က က ပြောဆိုသွားတဲ့ အထဲမှာ ရိုဟင်ဂျာဆိုတာ ပြောမသွားဘူး၊ ဒါဟာ အသိမှတ်မပြုတာ၊ ပျောက်ပျက်အောင် လုပ်တာပါလို့လည်း ဂမ်ဘီယာရှေ့နေတွေက ပြောသွားပါတယ် ။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, UN
မြန်မာနိုင်ငံက နိုင်ငံသားဥပဒေနဲ့ နိုင်ငံသား စိစစ်ရေးကတ်တွေဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေပေါ်မှာ ခွဲခြားမှုတွေ ရှိတယ် ဆိုပြီးလည်း ထောက်ပြသွားပါတယ်။
မြန်မာတပ်မတော် ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ဒုတိယ တပ်ချုပ် အပါအဝင် တပ်မတော် ခေါင်းဆောင် ၄ ဦးကို မြန်မာ့တပ်မတော်ဟာ ရခိုင်၊ ကချင်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တွေအပါအဝင် ဒေသတွေမှာ လူမျိုးစုတွေ အပေါ် ဆိုးရွားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန Office of Foreign Assets Control (OFAC) ပြည်ပပိုင်ဆိုင်မှု ထိန်းချုပ်ရေးဌာနကနေ ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့က ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ချမှတ်လိုက်တာ ကိုလည်း ကိုးကားသွားပါတယ်။
ဒီလို အရေးယူခဲ့တာဟာ ကုလသမဂ္ဂ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့ရဲ့ အချက်တွေကို ကိုးကားပြီး ပြောသွားတာ၊ မြန်မာက ဒါကို ငြင်းမသွားခဲ့ဘူးလို့ သူကပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ရိုက်တာ သတင်းထောက်တွေ ဖော်ထုတ်ခဲ့တဲ့ အင်းဒင် ရွာလူသတ်မှု နဲ့ပတ်သက်ပြီး သတင်းထောက်တွေ ဖော်ထုတ်ခဲ့တာကို နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက် ဥပဒေနဲ့ အရေးယူခဲ့ပြီး တပ်မတော်ဘက်က အရေးယူမှုတွေမှာ ပြစ်ဒဏ်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ အနည်းငယ်သာ ကျခံပြီးတော့ ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့တာကိုလည်း ထောက်ပြသွားပါတယ်။
၂၀၁၇ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှု မတိုင်မီ နှစ်ပတ် အလိုကတည်းက တပ်မတော်က တပ်ရင်းနှစ်ရင်းကို ရခိုင်ကို ပို့ခဲ့တာကိုလည်း ထောက်ပြသွားပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
မြန်မာဘက်က ဂမ်ဘီယာဟာ တရားစွဲခွင့်မရှိဘူးလို့ မနေ့က လျှောက်လဲခဲ့တာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဂမ်ဘီယာက သူတို့မှာ လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိတယ်ဆိုတာကိုလည်း ဥပဒေတွေနဲ့ ကိုးကား လျှောက်လဲသွားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ဂမ်ဘီယာဟာ အိုအိုင်စီလို့ခေါ်တဲ့ အစ္စလာမ်မစ်ကောင်စီ ကို ဦးဆောင်ဦးရွက်လုပ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး ဂမ်ဘီယာ က တရားစွဲတာသာဖြစ်ကြောင်း အိုအိုင်စီက ထောက်ပံ့တာသာဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည် ချေပသွားပါတယ်။
မြန်မာဘက်က ရှေ့နေကြီး ပရော်ဖက်ဆာ ရှေးဘတ်စ်က၂၀၁၃ ခုနှစ်က အယ်ဂျားဇီးယားရုပ်သံ အင်တာဗျူးတစ်ခု မှာ ရခိုင်မြောက်ပိုင်းက ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ်ကလေး မွေးတာကို တားမြစ်တာ၊ လူမျိုးတစ်မျိုးရဲ့ တည်ရှိမှုကို ငြင်းပယ်တာ၊ နေထိုင်နေရာဒေသမှာ နေထိုင်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်တာ စတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေ တွေ့ရရင် ဂျီနိုဆိုက်ဆိုတဲ့ လူမျိုးတုံးအောင်လုပ်တာဆိုတဲ့ အသုံးကို သုံးကောင်းသုံး နိုင်တယ်လို့ သူကိုယ်တိုင် ပြောခဲ့ဖူးတယ် လို့ ဂမ်ဘီယာဘက်က ရှေ့နေ ပါမောက္ခ ဖီလစ်ပီ စန်းစ်က လျှောက်လဲခဲ့ပါတယ်။
ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက် က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပြောခဲ့တဲ့ "ရခိုင်မှာမွေးတဲ့ ကလေးအားလုံးအတွက် မွေးစာရင်းထုတ်ပေးပါတယ် ဆိုတဲ့ စကားနဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ လူသားတွေဖြစ်တယ်လို့ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပေမယ့် သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကိုတော့ အသိအမှတ် မပြုတာကို လျှောက်လဲသွားခဲ့တယ်လို့လည်း ပြန်လည်ချေပ သွားပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
ဒီနေ့ ကြားနာပွဲကို ဂမ်ဘီယာဘက်က နယ်သာလန် ဒေသစံတော်ချိန် မနက် ၁၀ နာရီလောက်မှာ စတင်ချေပတာပါ။ ရှေ့နေ ၃ ဦး က စတင်ချေပပြီးတော့ ဂမ်ဘီယာက တရားရေးဝန်ကြီး နဲ့ ရှေ့နေချုပ် အဘူဘာကာ တမ်ဘာဒူးက နောက်ဆုံးမှာ ချေပပါတယ်။
ဂမ်ဘီယာ ရှေ့နေတွေဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြောကြားချက်ကို ပြန်လည် ချေပတဲ့ အခါမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ပဲ နားထောင်နေခဲ့တယ်လို့လည်း နယ်သာလန်က သည်ဟိဂ် တရားခွင်ကို ရောက်နေတဲ့ ဘီဘီစီ သတင်းထောက်က ပြောပါတယ်။
ဂမ်ဘီယာက တရားရေးဝန်ကြီး နဲ့ ရှေ့နေချုပ် အဘူဘာကာ တမ်ဘာဒူးဟာ အိုင်စီဂျေ အနေနဲ့ ရှေ့နေတွေ တင်ပြခဲ့သလို မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဂျီနိုဆိုက်လို့ခေါ်တဲ့ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုအတွက် စိုးရိမ်စရာ အခြေအနေ တွေရှိတာကြောင့် အခုလို ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ခွင့်ကို တောင်းဆိုတာလို့ ပြောသွားပါတယ် ။
ဒီနေ့ ညနေပိုင်းမှာတော့ မြန်မာဘက်က ပြန်လည်ချေပရမှာ ဖြစ်ပါတယ် ။
