ဘက်ပြောင်းခိုလှုံသူတွေ ပြောပြတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံထဲကို စပိုင်ရုပ်ရှင်ဆန်ဆန် ငွေလွှဲပြောင်းမှု

“စပိုင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွေထဲက လိုပါပဲ၊ တချက်မှားသွားရင် အသက်ပေး ကြရတာ”လို့ မြောက်ကိုရီးယားက ဘက်ပြောင်းလာသူတွေ သူတို့အိမ်ကို ငွေပြန်ပို့တာကို အချိန်ကာလ ၁၀ နှစ်ကျော် အကူအညီပေးလာခဲ့တဲ့ တောင်ကိုရီးယား ပွဲစား ဟွမ်ဂျီ ဆန် ကပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်တွေမှာ မြောက်ကိုရီးယားဟာ တောင်ကိုရီးယားကို ဘက်ပြောင်းခိုလှုံသွားတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံသားတွေဆီကနေ အကူအညီရယူတဲ့သူတွေကို ‘‘ဟာလာဆမ် မျိုးနွယ်’’ လို့တောင် တံဆိပ်တပ်ထားတယ်လို့ မစ္စတာ ဟွမ်က ပြောပါတယ်။

ဟာလာဆမ်ဟာ သဘာဝရှုခင်းတွေကြောင့် နာမည်ကြီးတဲ့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံထဲက ဂျယ်ဂျူးကျွန်းမှာရှိတဲ့ နာမည်ကျော် မီးတောင် ဟာလာတောင်ကို ရည်ညွှန်းတာဖြစ်ပါတယ်။

“မြောက်ကိုရီးယားမှာ အိမ်ထောင်ဖက်‌‌ရွေးရင် ‘ဟယ်လက်ဆန်တောင်’ မိသားစု ဝင်တွေကို အကြိုက်ဆုံးပါ၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်တွေ ထက်တောင် ပိုကြိုက်ကြ ပါတယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

မြောက်ကိုရီးယား လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ တဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ Database Center for North Korean Human Rights က ဘက်ပြောင်းလာတဲ့ မြောက်ကိုရီးယား အယောက် ၄၀၀ ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်က စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ရာမှာ ၆၃% က မြောက်ကိုရီးယားမှာ နေကြတဲ့ သူတို့မိသားစုတွေဆီကို ငွေပြန်ပို့ကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီလို ငွေလွှဲတာကို တောင်နဲ့မြောက် ကိုရီးယား ၂ နိုင်ငံလုံးက ပိုပြီး နှိမ်နင်းလာ တဲ့အတွက် ဒီကိစ္စက ပိုအန္တရာယ်များလာပါတယ်။

ဒီလုပ်ငန်းက အရင်ကတည်းက ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေးရှိလှပြီး ခက်ခဲတဲ့ အလုပ်ပါ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ တရုတ်နဲ့ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွေမှာ ပွဲစားတွေ၊ ဆက်သား တွေကို တိတ်တိတ်လေး ကွန်ရက်ဖွဲ့ထားရပါတယ်။

ခိုးသွင်းလာတဲ့ တရုတ်ဖုန်းတွေကို သုံးပြီး လူမသိ သူမသိနေရာတွေကနေ တိတ်တဆိတ် ဖုန်းခေါ်ရပါတယ်။ စကားဝှက်တွေလည်း သုံးရပါတယ်။

ဒီလို ငွေပြန်လွှဲတာကို တောင်နဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ၂ နိုင်ငံလုံးမှာ ပိတ်ပင်ထားတော့ ပေးရတဲ့ အရင်းအနှီးက အလွန်ကြီးမားလှပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယားကနေ ဒီလိုငွေတွေ စီးဆင်းလာတာတွေ၊ “တန်ပြန်တော်လှန်‌ရေး အတွေးအမြင်နဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေ” ရောက်လာတာတွေ စတာတွေကိုရပ်ဖို့ ၂၀၂၀ ကစပြီး ပွဲစားတွေအပေါ် နှိပ်ကွပ်ဖြိုခွင်းတာတွေကို မြောက်ကိုရီးယား ခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်းက အားမြှင့် လုပ်ဆောင်နေတာပါ။

မိသွားတယ်ဆိုရင် သူတို့ဟာ လူတွေ သိန်းနဲ့ချီ သေဆုံးခဲ့ ရပြီလို့ သတ်မှတ်ကြတဲ့ ကွမ်လီဆို အမည်ရ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းစခန်းတွေဆီကို အပို့ခံကြရမှာပါ။

“လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်အနည်းငယ်ကနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် မြောက်ကိုရီးယားမှာ ပွဲစား လုပ်ပေးနေတဲ့ လူ အရေအတွက်က အခု ၇၀% ကျော် နည်းပါး သွားပြီ” လို့ မစ္စတာ ဟွမ်ရဲ့ ဇနီး ဂျိုဆိုယွန်း က ပြောပါတယ်။

အတိတ်တုန်းက ဒီလို ငွေလွှဲပေးတာတွေကို တောင်ကိုရီးယားအာဏာပိုင်တွေက လျစ်လျူရှုထားပေမဲ့ အခုတော့ ပိတ်ပင်နေပါပြီ။

ဆိုးလ်နဲ့နီးတဲ့ ချောင်ဂီ ပြည်နယ်အတွင်းက မစ္စတာ ဟွမ်နဲ့ မစ္စဂျိုတို့ရဲ့ အိမ်ကို ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ဧပြီလမှာ ရဲအရာရှိ ၄ ယောက်က ဝင်စီးခဲ့ကြပါတယ်။ သူတို့က မစ္စဂျိုဟာ နိုင်ငံခြားငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှု ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲကြပါတယ်။

အနည်းဆုံး နောက်ထပ် ပွဲစား ၇ ယောက်လည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးတာ ခံနေရပါတယ်။

မစ္စဂျိုရဲ့ အမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘီဘီစီက မေးတာကို အဲဒီရဲတပ်ဖွဲ့က အခုထိ ပြန်မဖြေ ပါဘူး။

မြောက်ကိုရီးယားကို ငွေလွှဲတဲ့ မစ္စတာဟွမ် အနေနဲ့ “တရားဝင် ဘဏ်”တွေက တဆင့်လွှဲသင့်တယ်လို့ တောင်ကိုရီးယား အာဏာပိုင်တွေက ပြောပါတယ်။

“အဲဒီဘဏ်မျိုးရှိရင် ကျွန်တော်ကို ပြောပြပါ” လို့ သူကပြောပြီး တောင်နဲ့မြောက် ၂ခြမ်း ကွဲခဲ့တဲ့ အချိန်ကတည်းက မြောက်ကိုရီးယားမှာ တရားဝင် ငွေလက်ခံ ရယူပေးတဲ့ နေရာမျိုး တခုမှ မရှိဘူးလို့လည်း ထပ်ဖြည့်ပြောပါတယ်။

တောင်ဘက် အခြမ်းမှာရှိတဲ့ နယ်စပ်က ပူးတွဲ ညှိနှိုင်းရေးရုံးကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှာ မြောက်ကိုရီးယားတို့က ဖောက်ခွဲပစ်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် တောင်နဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ၂ နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးက ဆိုးရွားနေပါတယ်။ ဒီလအစောပိုင်းက မြောက်ကိုရီးယား ခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်းကတောင် တောင်ကိုရီးယားနဲ့ ပြန်လည်ပေါင်းစည်း နိုင်ရေးက ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူးလို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ တကယ်မှာ ပြန်လည် ပေါင်းစည်းရေးက သူတို့ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံထဲမှာ အထူးပြုရေးသားထားတာပါ။

ဖုန်းတွေ လျှို့ဝှက် ဆက်ကြရ

တောင်ဘက်ရောက်နေတဲ့ ဘက်ပြောင်းသူတွေနဲ့ မြောက်ဘက်မှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ သူတို့ မိသားစုတွေအကြား ဖုန်းဆက်ပြီး ဒီအလုပ်တွေကို စရပါတယ်။ ဒီလို ဆက်နိုင်ဖို့ တရုတ် မိုဘိုင်းဖုန််း ကွန်ရက်ကို ချိတ်ဆက်နိုင်တဲ့ နယ်စပ်က ပြည်နယ်တွေဆီမှာ တရုတ်က မှောင်ခိုသွင်းလာတဲ့ ဖုန်းတွေကို အားကိုးရပါတယ်။

ဒီလိုဖုန်းပြောနိုင်ဖို့ မြောက်ကိုရီးယားက ပွဲစားတွေက ခရီးဝေးကို သွားကြရတာ၊ တခါတလေမှာ တောင်တွေပေါ်တက်ရတဲ့အထိ စီစဉ်လုပ်ကိုင် ပေးရပါတယ်။

နာရီပေါင်းများစွာစောင့်ဆိုင်းပြီးမှ ဒီလို ဖုန်းပြောနိုင်ကြတာဖြစ်ပြီး မိသားစုတွေဆီကို ပို့ပေးမယ့် ငွေပမာဏကို ပြောပြကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံလုံခြုံရေး ဝန်ကြီးဌာနက စောင့်ကြည့်ကြပ်မတ်နေတာကို ‌ရှောင်ရှားနိုင်ဖို့ ခပ်မြန်မြန်ပြောကြရပါတယ်။

နောက်တော့ ဘက်ပြောင်းသူက တောင်ကိုရီးယားမှာရှိတဲ့ ပွဲစားတွေက တဆင့် တရုတ်ဘဏ်အကောင့်တခုထဲကို ငွေလွှဲရပါတယ်။ ဒါကလည်း အန္တရာယ်များ ပါတယ်၊ ဘာလို့လည်း ဆိုတော့ နိုင်ငံခြား ငွေလွှဲပြောင်းမှုတွေကို တရုတ်နိုင်ငံကလည်း အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေလို့ပါ။

အဲဒီနောက် မြောက်ကိုရီးယားကို ငွေပို့ဖို့ကတော့ တရုတ်က ပွဲစားတွေရဲ့ တာဝန်ဖြစ် သွားပါပြီ။

မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံနဲ့ သူ့ရဲ့ အရေးကြီးဆုံး မဟာမိတ် တရုတ်နိုင်ငံအကြား နယ်စပ်မှာ ဝင်ပေါက် နေရာတွေအများကြီး ရှိပါတယ်။ တခါတလေမှာတော့ ဘက်ပြောင်းသူတွေက ငွေလွှဲတာကို တရုတ်နဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ကုန်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီတွေကြား ငွေလွှဲတဲ့ ပုံစံမျိုး ဟန်ဆောင်ကြပါတယ်။

ငွေကို သက်ဆိုင်ရာ မိသားစုတွေကို ပေးဖို့ ပွဲစားတွေဟာ မြောက်ကိုရီးယားထဲမှာ ဆက်သားတွေကိုလည်း ငှားရမ်းရပါတယ်။

“ငွေပို့ပေးတဲ့သူနဲ့ ကိုယ်နဲ့က တယောက်နဲ့ တယောက် မသိကြဘူး။ အသိလည်း မခံဘူး။ အဲဒါက အသက်အန္တရာယ်ထိ ကြီးတာလေ” လို့ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုင်ငံထဲက ထွက်မလာခင်အချိန်အထိ မြောက်ကိုရီးယားမှာ ငွေလွှဲ ဆက်သားတယောက်အဖြစ် လုပ်ခဲ့တဲ့ ကင်ဂျင် ဆွတ်ခ်က ပြောပါတယ်။

မိသားစုတွေ ငွေလက်ခံရယူရာမှာ လုံခြုံဘေးကင်းစေဖို့ ပွဲစားတွေက အမည်ဝှက်တွေ သုံးရသလို၊ စကားဝှက်တွေလည်း သုံးရပါတယ်။

သွားပေးတဲ့ ငွေကို လက်မခံတဲ့ မိသားစုတွေကိုတောင် ကြုံဖူးတယ်လို့ ဖောက်သည် ၈၀၀ လောက်ကို လက်ခံထားတဲ့ မစ္စတာ ဟွမ်က ပြောပါတယ်။

“ရဲတွေက ထောင်ချောက်ဆင်ထားတာများလားလို့ သူတို့က ကြောက်ကြပြီး 'သစ္စာ ဖောက်တွေဆီကငွေကို လက်မခံဘူး' လို့တောင် သူတို့က ပြန်ပြောကြတယ်။”

ငွေလွှဲနိုင်ခဲ့ပြီဆိုရင် ပွဲစားက ၅၀% ပွဲခယူပါတယ်။

“ငွေလွှဲရင် တခေါက်ကို ဝမ်ငွေ ၅ သိန်းကနေ ၆ သိန်းရဖို့ မြောက်ကိုရီးယား ပွဲစား တွေက အသက်နဲ့ ရင်းပြီးလုပ်ရပါတယ်။

“အခုကာလမှာ ရဲက မိသွားရင် ထောင် ၁၅ နှစ်အထိ ကျခံရနိုင်ပါတယ်။ သူလျှိုမှုနဲ့ ဆိုရင်တော့ ကွမ်လီဆိုကို ပို့ခံရလိမ့်မယ်။”

သူ့ပွဲစားတွေဆီကတဆင့် သူတို့ ငွေရပါပြီဆိုတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားတွေရဲ့ လက်ခံရရှိကြောင်း အထောက်အထားဗီဒီယိုတွေကို မစ္စတာဟွမ်က ပြပါတယ်။

“ကျွန်မ ငတ်ပြတ်နေတာ ကြာပြီ၊ မြက်ပဲစားနေရတာ” လို့ သူတို့ထဲက အဖွားအို တယောက်က ပြောနေပြီး တောထဲမှာ ရရာစားနေရလို့ သူ့လက်တွေ ဖောရောင် နေတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။

အဲဒီဗီဒီယိုထဲမှာပဲ နောက်ထပ်အမျိုးသမီးတယောက်က “ဒီမှာ သိပ်ခက်ခဲနေတာ၊ ရှင့်ကို ကျေးဇူး အခါ ၁၀၀ တင်တယ်” လို့ ပြောနေတာ တွေ့ရပါတယ်။

ဒီဗီဒီယိုတွေကို ကျွန်မ ကြည့်မိတဲ့ အခါတိုင်း ကြေကွဲရတယ်လို့ မစ္စဂျိုက ပြောပါ တယ်။

“ဘက်ပြောင်းလာသူတချို့က မိဘတွေ၊ ကလေးတွေကို ချန်ထားရစ်ခဲ့ ကြရ တာပါ။ တချိန် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ပြီး မိသားစု အားလုံး ပြန်လည် ပေါင်းစည်းနိုင် ကြဖို့အတွက် သူတို့ အနေနဲ့ မြောက်ကိုရီးယားက မိသားစုတွေ အသက်ရှင်သန် နိုင်ကြဖို့ကို အထူး ဂရုစိုက် ကြပါတယ်။”

မြောက်ကိုရီးယားမှာ မိသားစုဝင် ၃ ယောက်ရှိတဲ့ အိမ်ထောင်စုတစု အစားအစာ ဝယ်ဖို့ တနှစ်ကို ယွမ်ငွေ တ သန်းက လုံလောက်တယ်လို့ မစ္စဂျိုက ပြောပါတယ်။

ပြတ်တောက်သွားတဲ့ အသက်သွေးကြော

ပွဲစားတွေကို တောင်ကိုရီးယားက ဘာ့ကြောင့် စပြီး နှိမ်နင်းလာနေတာလဲ ဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်းအဖြေက သိပ်ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမရှိလှပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ သူလျှိုမှုတွေလို အမှုမျိုး တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာတွေကို အမျိုးသား ထောက်လှမ်းရေးဌာနက ရဲတွေကို ဒီနှစ်ကစပြီး တာဝန်တွေလွှဲလိုက်တဲ့ အတွက် လိုတာထက်ပိုပြီး ကြပ်မတ်နေကြတာက အကြောင်းရင်း တခုဖြစ်လိမ့်မယ် လို့ ဘက်ပြောင်းသူတွေကို ဥပဒေကြောင်း ဆိုင်ရာ အကူအညီတွေပေးနေတဲ့ ရှေ့နေ ပတ်ခ်ဝန်ယွန်က ပြောပါတယ်။

“တကယ်လို့ သူလျှိုလုပ်မှုနဲ့ တရားစွဲဖို့ ရဲက သက်သေပြရာမှာ ရှုံးနိမ့်သွားရင် သူတို့က နိုင်ငံခြားငွေလွှဲပြောင်းမှု ဥပဒေနဲ့ တရားစွဲကြတယ်” လို့ သူကပြောပါတယ်။

၂ နိုင်ငံစလုံးက ဖိအားတွေတိုးလာနေတဲ့အတွက် ဘက်ပြောင်း လာသူတွေရဲ့ မြောက်ကိုရီးယားက မိသားစုတွေအတွက် အသက်သွေးကြောက ပြတ်တောက် သွားနိုင် ပါတယ်။

သူ့ဇနီး အမှုကို အပြစ်ရှိကြောင်း တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်တယ်ဆိုရင် အမြင့်ဆုံး တရားရုံးချုပ်အထိ တက်ပြီး ဖြေရှင်းဖို့ မစ္စတာ ဟွမ်က ပြင်ဆင်ထားပါတယ်။ ဘက်ပြောင်းသူတွေ ငွေပြန်လွှဲတဲ့ကိစ္စက ငွေကြေးကိစ္စတင် မဟုတ်ဘူးလို့ သူက ယုံကြည်ပါတယ်။

“ဒါက မြောက်ကိုရီးယား ကျရှုံးအောင် စစ်မတိုက်ဘဲလုပ်နိုင်တဲ့ တခုတည်းသော နည်းပါ” လို့ သူကပြောပါတယ်။ “ငွေနဲ့အတူ တောင်ကိုရီးယားက ချမ်းသာတယ်၊ ကြွယ်ဝတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေပါ ပါသွားတာ။ ဒါကို ကင်ဂျုံအမ်းက ကြောက်တာ လေ။”

သူ့လို ဘက်ပြောင်းခိုလှုံလာသူတွေအနေနဲ့ နှစ်ဘက်လုံးက အာဏာပိုင်တွေ ဘယ် လောက်တားတား၊ သူတို့ချစ်ခင်ရသူတွေဆီကို ဆက်ပြီး ငွေပြန်လွှဲနေကြ ဦး မှာပဲလို့ မစ္စတာကင် က ယုံကြည်ပါတယ်။ တကယ်လို့ လိုအပ်မယ်ဆိုရင် တရုတ်ကို ကိုယ်တိုင် သွားပြီး ငွေလွှဲမယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

“ကျွန်တော့်ကလေးတွေကို နောက်တကြိမ်ထပ် မတွေ့ရတော့မယ့်အထိ အန္တရာယ်က ကြီးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ငွေပို့နိုင်လို့ အနည်းဆုံးတော့ ကျွန်တော့်ကလေးတွေ ကောင်း မွန်တဲ့ ဘဝကို ရသွားပါလိမ့်မယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့ ဘယ်နည်းနဲ့ ရရ၊ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ငွေပြန်ပို့မှာပါ။”

အခု သူက တောင်ကိုရီးယားမှာ ကုန်တင်ကား မောင်းတဲ့ အလုပ်လုပ်ပါတယ်၊ တပတ် မှာ ၅ရက်က သူ့ လော်ရီကားထဲမှာပဲ အိပ်တာပါ။

မြောက်ကိုရီးယားမှာ ကျန်ရစ်တဲ့ သူ့ဇနီးနဲ့ သူ့သား ၂ ယောက်ဆီကို တနှစ် တနှစ် ဝမ် ၄ သန်း သူပို့နိုင်ပါတယ်။ သူ့မိသားစုက ပို့လာတဲ့ အသံ မက်ဆေ့ကို သူက ပြန်ဖွင့်ပြီး နားထောင်ပါတယ်။

သူ့သားတယောက်က “အဖေ နေကောင်းလား၊ သိပ်ပင်ပန်းနေလား၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အခက်အခဲတွေက အဖေ့ရဲ့ ဒုက္ခလောက် မဆိုးပါဘူး” လို့ပြောပါတယ်။

ကင်ဂျင် ဆွတ်ခ်ရဲ့ နာမည်ကို လုံခြုံရေးအရ အမည်လွှဲထားပါတယ်။