ယူကရိန်းစစ်ရေး ပူတင် ဘာတွေတွေးနေလဲ

ယူကရိန်းအရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး အခုနောက်ဆုံးလုပ်ထားတဲ့ သံခင်းတမန်ခင်း အားထုတ်မှုတွေကိုကြည့်ပြီး ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမီယာပူတင်ရဲ့ စိတ်ထဲ ဘာတွေရှိလဲ၊ သူ့ရည်ရွယ်ချက်က ဘာလဲဆိုတာ လူတွေသိချင်ကြမှာပါ။

ခြုံပြောရရင်တော့ ပူတင်တစ်ယောက် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်တစ်ခုကို လက်မှတ်ထိုးဖို့ အသင့်မဖြစ်သေးပါဘူး။ လောလောဆယ်ပေါ့။

ပြီးတော့ အပေးအယူ တစ်ခု (တစ်ခုထက်ပိုတာတွေ)လည်း စားပွဲပေါ် မရောက်သေးတာလည်း သေချာတာပါတယ်။

''အပေးအယူလုပ်နိုင်မယ့်ပုံစံတစ်ခု အခုထိ မတွေ့ရသေးပါဘူး'' လို့ ကရင်မလင်နန်းတော် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအကြံပေး ယူရီ အူရှာကော့ဗ်က ပြောပါတယ်။

မော်စကိုမြို့မှာ ပူတင်ရယ်၊ အမေရိကန်အထူးသံ စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ် ရယ်၊ ထရမ့်အကြံပေးလည်းဖြစ် သားမက်လည်းဖြစ်တဲ့ ဂျဲရက် ကူရှ်နာရယ် ၅ နာရီကြာဆွေးနွေးပွဲ ထွက်လာအပြီးမှာ သူက အခုလို ပြောလိုက်တာပါ။

ပြီးခဲ့တဲ့ရက်တွေအတွင်း ရုရှားသမ္မတ ပူတင်ပြောခဲ့တာတွေကို ကြည့်ရင် အခုဆွေးနွေးပြောဆိုမှုမှာ အပေးအယူ တစ်ခုခု မထွက်လာတာတော့ မထူးဆန်းလှပါဘူး။

ကြေညာချက် အဖုံဖုံတွေထဲ ယူကရိန်းခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို သူ ရှုတ်ချစကားတွေ ပြောပါတယ်။ ''စစ်အုပ်စု ခေါင်းထောင်လာတယ်'' လို့တောင် သူ ရည်ညွှန်းပြောပါတယ်။ ဥရောပခေါင်းဆောင်တွေကိုလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးအားထုတ်မှုတွေကို အဖျက်အမှောင့် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားတယ်လို့ သူ စွပ်စွဲပါတယ်။ ပြီးတော့ ရုရှားဟာ စစ်မြေပြင်မှာ အသာရနေဆဲပဲလို့ သူ ဆိုပါတယ်။

ရုရှားရုပ်မြင်သံကြားမှာဆိုရင်လည်း ပူတင် တစ်ယောက် စစ်ဝတ်စုံဝတ်၊ ရှေ့တန်းမြေပုံကြည့်၊ စစ်ရေးအသာရတယ်ဆိုတဲ့အပြောအဆိုတွေကို မကြာခင်ကပဲ မြင်ထား ကြားထားရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရှေ့တန်းမှာ ရုရှားစစ်ရေးအသာစီးရတယ်နေတယ်ဆိုတဲ့ အပြောအဆိုတွေကိုတော့ ယူကရိန်းဘက်ကရော၊ နိုင်ငံတကာလေ့လာစောင့်ကြည့်သူတွေကပါ ငြင်းချက်ထုတ်ထားပါတယ်။

ရုရှားဟာ ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်တာ ၄ နှစ်ထဲ ဝင်လာချိန်မှာ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာမှာရော၊ စီးပွားရေးအရပါ ကြီးကြီးမားမား ဆုံးရှုံးမှု ကြုံနေရပေမဲ့ သမ္မတပူတင်ကတော့ သူ ဒီစစ်ပွဲကို နိုင်နေဆဲလို့ စိတ်ထဲ မှတ်ယူထားနေပုံပါ။ ပြီးတော့ လက်ရှိအခိုက်အတန့်ဟာ စစ်ပွဲရပ်ဖို့ အချိန် မတန်သေးဘူးလို့လည်း မြင်နေတဲ့ပုံပါ။

ပြောရရင် သူ့ရည်မှန်းချက်တွေ ပေါက်မြောက်အောင်လုပ်တဲ့နေရာမှာ အခုလောလောဆယ် သူ့ကို ဘယ်သူမှ ဟန့်တားလို့မရဘူးလို့လည်း အနောက်နိုင်ငံတွေကို သူ မြင်စေချင်ပုံပေါ်ပါတယ်။

ကျွန်တော် အရင်က ပြောခဲ့သလိုပါပဲ။ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်ဟာ ဘရိတ်မပါ၊ စတီယာရင် မပါ၊ နောက်ပြန် ဂီယာ မပါတဲ့ ကားတစ်စီး အဝေးပြေးလမ်းမပေါ် မိုင်ကုန်ခရီး နှင်နေတာနဲ့ ပမာခိုင်းရမယ့်ပုံ ပေါ်နေပါတယ်။

ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်မှု ၄ နှစ်ပြည့်တော့မယ့် အချိန်မှာတောင်မှ အဲဒီကားဟာ စက်မပိတ်၊ လှည့်မကွေ့၊ စက်သတ်မယ့်ပုံ မမြင်ရသေးပါဘူး။

လက်ရှိမှာတော့ ယူကရိန်းသမ္မတ ဇလန်းစကီးပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်အစိုးရက ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဥရောပ ခေါင်းဆောင်တို့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အတိုက်အခံတွေထဲက ဘယ်သူကမှ သူ သွားမယ့်လမ်းမှာ သူ့ကို ရပ်တန့် လမ်းကြောင်းပြောင်းအောင် လုပ်နိုင်မယ့်သူ မရှိဘူးလို့ သူ တွေးထင်နေပုံပါ။

ဒါပေမဲ့ ကားဆိုတဲ့သဘောက ခရီးဆက် မောင်းနိုင်ဖို့ဆိုရင် လောင်စာ ဆက်ဖြည့်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ပြီးတော့ စစ်ပွဲဖြစ်တယ်ဆိုရင်လည်း နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ စစ်မက်အတွက် ငွေမပြတ်ဖို့လည်း လိုပါတယ်။

အခုတော့ နိုင်ငံတကာရဲ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ရှိနေတာတောင် ရုရှားအစိုးရဟာ သူတို့ရဲ့ ''အထူးစစ်ဆင်ရေး''လို့ ပြောထားတဲ့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲအတွက် ငွေသုံးနိုင်ပါသေးတယ်။

ဒါပေမဲ့ စီးပွားရေး ဖိအားတွေက စုပုံနေပါတယ်။ ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့က လာတဲ့ဝင်ငွေ ကျနေပါတယ်။ အသုံးစရိတ်လိုငွေပြမှုလည်း တိုးလာနေပါတယ်။

ဒီလိုပြဿနာတွေ ရှိနေတာကို ပူတင်တစ်ယောက် ဝန်ခံပေမဲ့ စီးပွားရေးမှာ ''ဟန်ချက်မညီမှုတွေ'' လို့ပဲ သူ ပြောပါတယ်။

''ကဏ္ဍပေါင်းစုံမှာ ထုတ်လုပ်မှုအားက ဒီနှစ် မတက်လာတဲ့အပြင် ကျတောင်ကျသွားပါတယ်'' လို့ ပူတင်က အခုသီတင်းပတ်အတွင်း ပြောပါတယ်။ ''ဒီလိုအခြေအနေတွေကို ကြိုက်လားလို့မေးရင်တော့ မကြိုက်ပါဘူး''

ဒီနေရာမှာ ထွက်လာတဲ့မေးခွန်းက ဒီလိုစီးပွားရေးစိုးရိမ်ချက်တွေက ကရင်မလင်နန်းတော်အတွက် စစ်မြေပြင်အရေး တွက်ချက်မှုတွေအပေါ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ရာ အချက်ဖြစ်လာမလားဆိုတာပါ။

အမေရိကန် ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို ပူတင် ပယ်ချတယ်ဆိုတာမျိုး မဟုတ်ဘူး

ဗစ်တာလီ ရှက်ဖ်ချန်ကို

ရုရှားအယ်ဒီတာ၊ BBC Monitoring

ကရင်မလင် နန်းတော် ပြောခွင့်ရ ဒီမစ်ထရီ ပက်စ် ကော့ဗ်ကတော့ စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်၊ ဂျဲရက် ကူရှ်နာတို့နဲ့ပြုလုပ်တဲ့ဆွေးနွေးပွဲအတွင်း သမ္မတပူတင်အနေနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ငြိမ်းချမ်းရေးအဆိုပြုချက်တွေကို ပယ်ချတယ်ဆိုတာ မမှန်ကန်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။

ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်မှာပြုလုပ်တဲ့သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ သူက အခုလို ပြောလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။

''မနေ့တုန်းက ဆွေးနွေးမှုဟာ အမြင်တွေကို တိုက်ရိုက် ဖလှယ်ကြတာမျိုးလုပ်တဲ့ ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့အရာတွေကို လက်ခံခဲ့တယ်။ တချို့အရာတွေကတော့ လက်ခံနိုင်စရာမရှိဘူးလို့ မှတ်ယူခဲ့တယ်။ ဒါဟာ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ပါပဲ။ အပေးအယူ အညှိအနှိုင်းလုပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းတာပေါ့''

၅ နာရီကြာလုပ်ခဲ့တဲ့ဆွေးနွေးပွဲ ဘာတွေ ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်ဆိုတာကို အသေးစိတ်ပြောဖို့ သူက ငြင်းပါတယ်။ ''ညှိနှိုင်းတာတွေကို တိုးတိုးတိတ်တိတ်လုပ်နိုင်လေ အလုပ်ဖြစ်လေပဲ ဆိုတာကို လက်ခံကြတယ်။ ဒီနည်းလမ်းအတိုင်း ကျွန်တော်တို့ ဆက်လုပ်မယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အမေရိကန် ဆွေးနွေးဖက်တွေလည်း ဒီအတိုင်းလုပ်ဖို့ မျှော်လင့်ပါတယ်''

အမေရိကန်ဘက်က ရုရှားဘက်က တောင်းတဲ့လိုလားချက်တွေကို ခပ်တိုတိုချုံ့ပြီး အမေရိကန်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ''ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်''အနေနဲ့ ဆွေးနွေးပွဲဆီကို ယူလာဖို့ ကြိုးပမ်းတယ်လို့ အဓိပ္ပါယ်ဆောင်တဲ့သတင်းတွေ ပြီးခဲ့တဲ့တစ်ပတ်မှာ မီဒီယာတွေက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဥရောပကို အမေရိကန် ဘေးထုတ်မှုနဲ့ အီတလီရဲ့ခံစားချက်

ဆာရာ ရိန်းစ်ဖော့

ဥရောပတောင်ပိုင်းနဲ့ အရှေ့ပိုင်းသတင်းထောက်

ရုရှား - ယူကရိန်း စစ်ပွဲမှာ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်ရဲ့ အကဲစမ်းခံရ၊ ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ အမေရိကန်ရဲ့ ဘေးထုတ်မှု ခံရတာတွေရှိပေမဲ့ ဥရောပ ဘက်ကတော့ ယူကရိန်းကို သူတို့ ထောက်ခံမှု သွေးမကွဲဘဲ စည်းလုံးနေဆဲလို့ ပြသနေပါတယ်။

ရုရှားကလာတဲ့သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို မသုံးတော့ဖို့ ဥရောပမှာ သဘောတူညီချက်ရသွားတာကလည်း ဥရောပသမဂ္ဂအနေနဲ့ ဒီလိုထောက်ခံမှုကို ပြသရာလည်း ရောက်ပါတယ်။ ဒီလိုမသုံးဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြလို့ ဥရောပသမဂ္ဂကနေ ယူရိုငွေ သန်းထောင်ချီ ရုရှားဆီ စီးဆင်းပြီး စစ်ပွဲ သက်ဆိုးမရှည်ဖို့ သွယ်ဝိုက်တဲ့နည်းနဲ့ ဖြတ်တောက်ရာလည်း ရောက်ပါတယ်။

ဒီလိုသဘောတူနိုင်ဖို့ ညှိနှိုင်းခဲ့ကြတာ ၄ နှစ်နီးပါးကြာမြင့်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လာမယ့် ၁၂ လ လောက်အထိ စတင်အသက်ဝင်ဦးမှာတော့ မဟုတ်သေးပါဘူး။

နေတိုးအဖွဲ့အကြီးအကဲ မာ့ခ်ရုသ်ကတော့ နေတိုးအဖွဲ့ဝင် မဟာမိတ် သုံးပုံ နှစ်ပုံဟာ PURL လို့ အတိုကောက်ခေါ်တဲ့ ယူကရိန်း လိုအပ်ချက်တွေကို ဦးစားပေးတဲ့စာရင်းကို လက်မှတ်ထိုးလိုက်ပြီလို့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောပါတယ်။ ဒီစာရင်းဟာ ယူကရိန်းအတွက် အမေရိကန်ဆီကနေ လက်နက်တွေ ဆက်ဝယ်ဖို့ ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့မှု အစီအစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။

ရှေ့မတိုး ဖြစ်နေတဲ့ ရုရှား - ယူကရိန်း ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေကို ရှေ့ဆက်နိုင်အောင် လုပ်နိုင်သူဟာ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပဲ ရှိတယ်လို့ နေတိုးအဖွဲ့ အကြီးအကဲ မာ့ခ် ရုထ်က ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အီတလီ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျော်ဂျီယာ မယ်လိုနီကတော့ ''လောလောဆယ်တော့ အဲဒီစာရင်းအတွက် ကတိကဝတ်ပြုတာမျိုး ရှိဦးမှာ မဟုတ်ဘူး'' လို့ ပြောပါတယ်။

ဝန်ကြီးချုပ်ဟာ ယူကရိန်းအတွက် ခိုင်မာတဲ့မဟာမိတ်အဖြစ်ရပ်တည်နေပေမဲ့ တဖက်မှာလည်း အိမ်ဖြူတော်က သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ရဲ့ ပြောပုံဆိုပုံတွေနဲ့ ကွဲပြားတဲ့လေသံတွေလည်း အီတလီထဲ ပိုကျယ်လာပါတယ်။

ရုရှားနဲ့ဆက်ဆံရေး ပြန်တည်ဆောက်ဖို့ စိတ်ကူးတယ်လို့ ပြောတဲ့ အီတလီ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် မက်တေယို ဆယ်လ်ဗီနီကတော့ ကိယက်ဗ်က အဂတိကိစ္စကို အခုသီတင်းပတ်အတွင်း သတိပေးပါတယ်။ အမေရိကန်က ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်တစ်ခုရဖို့ တွန်းနေချိန်မှာ ယူကရိန်း အတွက် လက်နက်တွေ ဝယ်ပေးဖို့ မလိုဘူးလို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

ရောမမြို့က အရာရှိတွေကတော့ ကိယက်ဗ်ကို စစ်ဘက်ဆိုင်ရာလက်နက်တွေ ဆက်ပို့ဖို့ အတည်ပြုချက်ကို ဆိုင်းထားတဲ့အကြောင်း အတည်ပြုပါတယ်။