Adhbharan airson eucoir: nàdar agus àrach
'S e eucoir-eòlaichean na daoine a bhios a' sgrùdadh eucoir. Bidh eucoir-eòlaichean a' feuchainn ri mìneachadh carson a bhios daoine a tha ri eucoir (eucoraich) gan giùlan fhèin anns an dòigh a tha iad.
Faodaidh factaran mar nàdar, bochdainn, na thachair riutha nan òige, cuideam bho cho-aoisean, deoch-làidir agus mì-chleachdadh dhrugaichean mìneachadh a thoirt air carson a bhios daoine a' briseadh an lagh.
Dè an argamaid nàdair a th' ann airson dol-a-mach eucorach?
Bidh cuid de dh'eucoir-eòlaichean a' cumail a-mach gun gabh cuid de dh'eucoirean a mhìneachadh, gu ìre, a rèir 's mar a tha an eanchainn ag obrachadh. Seo an argamaid airson 'nàdar'.
Mar eisimpleir, tha reatan nas motha de dh'eucoir nas buailtiche am measg dhaoine òga. Tha fianais ann a tha ag innse nach bi an eanchainn a' tighinn gu làn inbhe gu bheil daoine 25. 'S e an cortex ro-aghaidheil a' chuid mu dheireadh dhen eanchainn a bhios a' tighinn gu inbhe. Seo a' phàirt dhen eanchainn a bhios a' dèanamh cho-dhùnaidhean. Mar sin, chan eil comas dèanamh cho-dhùnaidhean dhaoine òga a' tighinn gu làn ìre gu bheil iad nas sine. Tha sin a' ciallachadh nach bi daoine òga an-còmhnaidh a' dèanamh nan co-dhùnaidhean as fheàrr tràth nam beatha.
Tha fianais ann cuideachd gu bheil cuid de dhaoine nas dualtaiche a bhith ri eucoir. Tha rannsachadh a-rithist a' sealltainn gu bheil feadhainn a bhios ri eucoir nas buailtiche fàs feargach no nach eil uiread de thuigse aca air faireachdainnean dhaoine eile (co-fhaireachdainn). Thathar ag ràdh gum bi daoine leis na feartan sin glè thric nas buailtiche eucoir a dhèanamh.
Dè an argamaid àraich a th' ann airson dol-a-mach eucorach?
Tha an argamaid àraich ag ràdh gu bheil daoine nas buailtiche eucoir a dhèanamh air sgàth an t-saoghail mun cuairt orra. Le sin tha iad a' ciallachadh a bheil duine beò ann am bochdainn, na dàimhean teaghlaich aca, am buidheann charaidean aca (co-aoisean) agus cleachdadh no mì-chleachdadh deoch-làidir no drugaichean.
A rèir na 17mh Suirbhidh Phrìosanaich (a chaidh a dhèanamh ann an 2019) le Seirbheis Prìosain na h-Alba, chomharraich prìosain na h-adhbharan a leanas mar adhbharan a chuir ri iad a bhith ri eucoir:
| Adhbhar | Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir |
| Slàinte inntinn | 27% |
| Mì-chleachdadh deoch-làidir | 24% |
| Mì-chleachdadh dhrogaichean | 24% |
| Cion-obrach | 16% |
| Dàimhean teaghlaich | 16% |
| Duilgheadasan airgid | 15% |
| Cion taic sa choimhearsnachd | 14% |
| Seòrsa àite-fuirich | 10% |
| Nàbachd | 9% |
| Buaidh chomhaoisean | 7% |
| Adhbhar | Slàinte inntinn |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 27% |
| Adhbhar | Mì-chleachdadh deoch-làidir |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 24% |
| Adhbhar | Mì-chleachdadh dhrogaichean |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 24% |
| Adhbhar | Cion-obrach |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 16% |
| Adhbhar | Dàimhean teaghlaich |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 16% |
| Adhbhar | Duilgheadasan airgid |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 15% |
| Adhbhar | Cion taic sa choimhearsnachd |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 14% |
| Adhbhar | Seòrsa àite-fuirich |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 10% |
| Adhbhar | Nàbachd |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 9% |
| Adhbhar | Buaidh chomhaoisean |
|---|---|
| Ceudad dhen bheachd gun do chuir e ri eucoir | 7% |
