Dè na treandan a th' ann an neo-ionannachd slàinte?
An do dh'atharraich dùil-aoise ann an Alba?
An dèidh iomadh deichead de dhùil-aoise a bharrachd aig àm breith, tha dùil-aoise ann an Alba air a dhol sìos anns na bliadhnaichean mu dheireadh, a rèir Clàraidhean Nàiseanta na h-Alba.
Eadar 2017-2019 agus 2019-2021, thuit an dùil-aoise 14.6 gach bliadhna airson fir agus 7.9 seachdainean gach bliadhna do bhoireannaich.
Tha dùil-aoise fhallain do dh'fhir agus do bhoireannaich cuideachd air a dhol sìos anns an aon ùine. (Tha dùil-aoise fhallain a' ciallachadh na h-àireimh chuibheasaich de bhliadhnaichean a bhiodh neach an dùil a bhith beò agus fallain ann an sgìre shònraichte stèidhichte air reatan bàis agus deagh shlàinte airson na sgìre sin.)
A bheil an dùil-aoise an aon rud dhan h-uile duine?
Ach ge-tà, chan eil a h-uile buidheann anns a' chomann-shòisealta, a' fulang an aon ìsleachadh ann an dùil-aoise no ann an dùil-aoise fhallain. Mar as trice, tha an t-ìsleachadh as motha ann an dùil-aoise agus dùil-aoise le deagh shlàinte air tachairt anns na buidhnean as motha easbhaidh na anns na buidhnean as lugha easbhaidh.
A thaobh nan nithean as motha a tha a' marbhadh dhaoine ann an Alba, tinneas cridhe, aillse agus stròc – bha ìsleachadh cudromach ann an reatan bàis thar gach buidheann soisio-eaconamach suas gu mu 2014, ach tha an treand seo air tòiseachadh air fàs nas lugha no air stad airson cuid de thinneasan.
Mar le dùil-aoise, tha reatan bàis nas motha bhuapa seo (agus a' mhòr-chuid de dh'adhbharan bàis) anns na buidhnean as motha easbhaidh na bha an reat clàraichte airson nam buidhnean as lugha easbhaidh.
Mar eisimpleir, a rèir fiosrachadh bho Riaghaltas na h-Alba ann an 2023, bha an reat clàraichte airson aillse trachea, bronchus agus sgamhain aig 116.8 gach 100,000 neach am measg an 10 sa cheud as motha easbhaidh dhen t-sluagh, an taca ri dìreach 23.6 gach 100,000 am measg an 10 sa cheud dhen t-sluagh as lugha easbhaidh.
