Dylunio theatrGoleuadau a’r dylunydd goleuo

Gall golau fod yn ddefnyddiol i ddiffinio gwahanol leoliadau ar y llwyfan, creu teimlad ac awyrgylch, tynnu sylw at funudau allweddol yn y ddrama a chyfeirio sylw y gynulleidfa. Gall goleuo ddynodi amser o’r flwyddyn neu’r dydd ac mae modd ei ddefnyddio hefyd mewn ffordd haniaethol neu symbolaidd, megis defnyddio golau coch i ddynodi perygl neu nwyd.

Rhaid i’r dylunydd goleuo fod yn gyfarwydd iawn â’r ddrama hefyd. Mae’n gweithio’n agos iawn gyda’r cyfarwyddwr er mwyn deall yr hyn mae am ei gyfleu ym mhob golygfa a ble y dylai ffocws yr actio ar y llwyfan fod. Mae hefyd yn gweithio’n agos gyda dylunydd y set gan fod y ddau yn chwarae rhan mor bwysig yn creu effaith weledol y cynhyrchiad. Mae gwireddu gweledigaeth y dylunydd artistig yn aml yn dibynnu’n helaeth ar y modd y caiff y set ei goleuo.

Mae goleuo LED yn cael ei ddefnyddio’n gynyddol wrth i dechnoleg ddatblygu. Caiff goleuo hefyd ei ddefnyddio ar y cyd â TGCh (technoleg gwybodaeth a chyfathrebu) mewn cynyrchiadau megis The Curious Incident of the Dog in the Night-Time.

Mae’r dylunydd goleuo’n pennu’r ciwiau goleuo. Mae hyn yn golygu ei fod yn penderfynu pryd i symud o’r naill gyflwr goleuo at y nesaf. Gelwir newid sydyn mewn cyflwr goleuo yn snap a gelwir newid araf pan fo un cyflwr yn gorgyffwrdd ag un arall yn pylu.

Yn union fel gyda dyluniad y set, rhaid i arddull y goleuo gyd-fynd â’r cynhyrchiad. Ni fyddai cynhyrchiad naturiolaidd o ddrama gan Chekhov yn defnyddio goleuo symbolaidd. Ond byddai darn annaturiolaidd fel Rhwydo/Vangst gan Theatr Genedlaethol Cymru yn defnyddio goleuo mwy haniaethol ac arddulliedig